له‌ ناوچه‌کانی سه‌رده‌شت شه‌ڕه‌ و زیاتر له‌ 12 پاسداری ڕژیم کوژراون

 

ناوه‌ندی ڕاگه‌یاندن و چاپه‌مه‌نی پژاک ئه‌مڕۆ ڕایگه‌یاند که‌ گه‌ریلاکانی هێزی ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان له‌ ناوچه‌کانی سه‌رده‌شت، دوێنێ شه‌و له‌ دژی پایه‌گایه‌کی ڕژیم چالاکیان ئه‌نجام داوه.‌
دوێنی شه‌و گه‌ریلاکانی هێزی ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان چالاکییه‌کیان له‌ دژی پایه‌گایه‌ک له‌ ناوچه‌ی ده‌شتی وزنێ پێکهیناوه‌ و له‌ ئاکامدا 12 پاسدار کوژراون و ژماره‌یه‌کی زۆریش بریندار بوون که‌ برینی هه‌ندێکیان زۆر گرانه‌ و له‌وانه‌یه‌‌ هه‌ژماری کوژراوه‌کان له‌وه‌ زیاتر بێت. هه‌ره‌که‌ ڕاده‌گه‌یه‌نێت که‌ له‌و شه‌ڕه‌دا گه‌ریلایه‌کیش گیانی له‌ده‌ست داوه‌ که‌ دواتر ناسنامه‌که‌ی ڕاده‌گه‌یه‌ندرێت.
هه‌ره‌که‌ ده‌رباره‌ی چالاکییه‌کی تریش زانیاری دا و ڕایگه‌یاند که‌ سێ ڕۆژ له‌مه‌وبه‌ر له‌ نێوان پیرانشار و شه‌رده‌شت گه‌ریالاکانی پژاک‌ له‌ پایه‌گایه‌کیان داوه‌ که‌ به‌مه‌به‌ستی کۆنتڕۆڵکردنی قه‌ندیل دامه‌زرێندرابوو‌‌. به‌ڵام له‌ کاتی لێدانی، پایه‌گایه‌که‌ که‌سی له‌ناو دا نه‌بووه‌ و به‌ته‌واوه‌تی تێکڕوخیندراوه‌. له‌و ناوچه‌یه‌ شه‌ڕ و پیکدادان هه‌ر به‌رده‌وامه‌ و دواتر هه‌ره‌که‌ زانیاری ده‌رباره‌ی ئه‌و شه‌ڕانه‌ راده‌گه‌یه‌نێت. دوێنێش پژاک ڕایگه‌یاند که‌ گه‌ریلاکانی ئه‌وان له‌ ده‌روازی شاری مه‌ریوان له‌ دژی ناوه‌ندێکی سه‌ربازی ئه‌و شاره‌، چالاکییه‌کیان پێکهینابوو له‌ ئاکامی ئه‌و چالاکییه‌دا، بۆ ماوه‌ی 20 خوله‌ک‌ شه‌ڕ له‌نێوان گه‌ریلانی پژاک و چه‌کدارانی ڕژیم هاتۆبۆ ئاراوه‌ و نۆ که‌س له‌ هێزه‌کانی ڕژیم کوژراون و ماشێنێکیش ته‌قێندرابۆوه‌. پژاک ده‌رباره‌ی ئه‌و چالاکییه‌ ڕایگه‌یاند که‌ گه‌ریلاکانی ئه‌وان بی زیان له‌ هه‌رێمه‌که‌ دوور که‌وتونه‌ته‌وه‌.

بۆ راى گشتى

 

                                  

 

سیاسەتى نکۆڵى و قڕکردنى گەلى کورد لە لایەن رژیمى کۆمارى ئیسلامى ئێرانەوە پێى ناوەتە قۆناخێکى نوێوە. وەکوو کۆنسێپتێکى هەمەلایەنە تادێ هێرش کردنە سەر نرخ و دەسکەوتەکانى گەلەکەمان پەرە دەستێنێ. رژیم کە لە نێو هاوسەنگییە سیاسییەکان دا بە تەواوى تەریک و گۆشەگیر بووە ، سیاسەتى زەخت و گوشار و سەرکوت لە نێو خۆى ئێران دا وەکوو رێگاچارەى دەرکەوتن لە قەیران دەبینێ و بۆیەش هێز و دینامیکى دیموکراسیخواز و ئازادیخوازى کۆمەڵگا و گەلانى ئێرانى کردۆتە هەدەف و بە مەبەستى پاکتاوکردن ئەوپەڕى زەخت و سەرکوت بەکاردەهێنێ. وێڕاى ئەو کەشوهەوا خنکێنەرەى کە بە سەر کۆمەڵگاى ئێرانى دا دەسەپێنێ، هێرشەکانى بۆ سەر گەلى کورد لە ئاستى هەرێمى و نێوخۆیى دا لە ریزى یەکەمین دایە. دیارە چڕبوونەوەى هێرشى رژیم دژ بە کورد بە تایبەتى هاوکاتە لە گەڵ ئەو پێشکەوتنە بەرچاوانەى کە لە بوارى وشیارى نەتەوەیى و هەڵوێستى ئازادیخوازى و هێزى بەرخۆدانى کە بە پێشەنگایەتى PJAK مۆرکى خۆى لە رۆژهەڵاتى کوردستان داوە. PJAK لە هەموو گۆڕەپانێک دا بە واتاى سەمبۆل و ناسنامەى بەرخۆدانى و ئازادیخوازى گەلى کورد لە رۆژهەڵاتى کوردستانە. PJAK لە ساڵى 2008 دا بە ئامادەییەکى هەمەلایەنەى ئایدۆلۆژى ، سیاسى و رێکخستنى و پاراستنییەوە بە کۆنگرەى سێهەمینى خۆى، هەنگاو و قەڵەمبازێکى نوێى پارتى بوون و بە گەل بوونى دەست پێکرد. لە بوارى ستراتیژى و تاکتیکى تیکۆشانى ئازادیخوازى و رێبازەکانى کار و خەبات و تێکۆشان خۆى گەیاندە هەڵسەنگاندنێکى نوێ و بابەتییانە. دیارە چەندە قۆناخى کۆنگرەى سێهەمینى PJAK بۆ پارتیمان گرینگ و ناسک بوو، ئەوا لە رادەیەکى گەورەتر دا وەکوو سەرچاوەى ورە و هێز لە نێو گەلەکەمان دا رەنگى دایەوە.
دوژمنان و نەیارانى گەلەکەمان کە هەرگیز چاویان بە پێشکەوتن و هەنگاوە سەرکەوتووەکانى پارتیمان و گەلەکەمان هەڵنایە، هێرش و هاوپەیمانى دژبەریان چڕتر کردووە. لە سەر ئەو بنەمایەش هەر لە سەرەتاى بەهارى ئەمساڵەوە، هاوپەیمانى رژیمى کۆمارى ئیسلامى و تورکیا دژ بە PJAK و پێشکەوتنەکانى گەلى رۆژهەڵاتى کوردستان زیاتر پەرەى سەند و لە ئاکام دا قۆناخێکى هێرشى سەربازى دەستى پێکرد. پتر لە 16 رۆژ تۆپبارانى قەندیل و هەرێمەکانى گەریلا لە لایەن تۆپخانەکانى رژیمى ئێران، هێرشى فڕۆکە جەنگییەکانى ئاڕِتەشى تورکیا بۆ سەر ناوەندى راگەیاندنى پارتیمان لە رێکەوتى 1/5/2008 کە 6 هەڤاڵى هێژامان لە ئاکامى ئەو هێرشە دا شەهید بوون و هاوکات شەهادەتى 7 کادیرى پارتیمان لە بۆسەى هێزەکانى سوپاى پاسداران لە ناوچەى برادۆستى سەر بە شارى ورمێ و دەیان جار بۆردوومان و بۆسەنانەوە لە ناوچە جیاجیاکان دژ بە هەڤاڵانمان و هەروەها گرتن و ئازار و ئەشکەنجەى هەموو چین و توێژەکانى گەل، بە تایبەتیش لە سێدارەدانى لاوان و خەباتگێڕان و پەرەپێدانى دیاردەى جاشایەتى و ماددە هۆشبەرەکان و ... نموونەى بەرچاوى ئەو هێرشانەیە. ئەو هێرشە هەمەلایەنەیە دیمەنى دوژمنایەتى رژیم بۆ گەلى کورد و پارتیمان بە روونى ئاشکرا دەکات و مافى بەرگرى رەواش وەکوو ناچارییەک دەسەپێنێ. لەو چوارچێوەیەش دا پارتیمان PJAK بە هەڵسەنگاندنى هەمەلایەنەى ئەو رەوشە بڕیارى بەرگرى رەوا و مافى وڵامدانەوەى سیاسەتى هێرشکارانەى رژیمى کۆمارى ئیسلامى ئێرانى وەرگرت و دەستى بە هەڵمەتی بەرگرى رەوا کرد. لەو هەڵمەتە دا گەریلاکانى هێزى رۆژهەڵاتى کوردستان HRK لە هەموو جوگرافیاى رۆژهەڵاتى کوردستان دەستیان لە هێزەکانى رژیم وەشاند و زیاتر لە 10 شوێنى جیاجیا کە ماکۆ و سەڵماس و کۆتۆل و شنۆ و سەردەشت و پیرانشار و مەریوان و سنە و کرماشان و ناوەندى تارانیشى گرتەوە، زەبرى گەورەیان لە هێزەکانى رژیم داوە. لەو چالاکییانە دا بە گشتى 140 پاسدارى رژیم کوژراون کە لەوانە دوو کەسیان سەرگورد، یەک سەرهەنگ، 4 کادیرى ئیتلاعاتى و سەرۆک جاشێک و 10 جاش کوژراون و پتر لە 45 کەسیان بریندار بون. لە کۆتۆل 1، لە سەڵماس 2، لە ناوچەى سەرشیوى مەریوان 3، لە پیرانشار 2 و لە سەردەشت 1 ماشێنى سەربازى لە نێو چوون. پایەگاى سەرشیوى مەریوان، پایەگاى مێرگەسیرى قەندیل و پایەگاى گازرخانى شاهۆ بە تەواوى بێ کاریگەر کراون و لە نێوچوون. هاوکات جاشێک کە دەستى لە شەهیدکردنى هەڤاڵ شەهید چالاک جوانڕۆیى دا هەبووە، بە سزاى خۆى گەیشتووە و کوژراوە. لەو چالاکییانە دا کەرەستەى سەربازى جۆراوجۆر وەک 1 بى کەى سى ، ا نارنجۆکهاوێژ، 1 ژ.3 ، 3 کڵاشینکۆف و 2 بێ سیمى گەورە و بچووک کەوتۆتە دەست گەریلاکانمان. لە ماوەى ئەو مانگە دا 3 هەڤالڕ شەهید بوون و هەڤاڵێکیش بە دیلى کەوتۆتە دەست هێزەکانى رژیم.
ئەو هەڵمەتەى کە لەو قۆناخە دا PJAK دەستى پێکرد لە چەند لایەنەوە جێى سەرنجى راى گشتییە. یەکەم؛ PJAK لە تێکۆشانى ئازادیخوازانەى خۆى دا رێبازى نەتەوەیى – دیموکراتیک و سیاسەتى دیموکراتیک پەیڕەو دەکات و پشت بە بەرگرى رەوا دەبەستێ. دووهەم؛ ئەو هەڵمەتە بە تەواوى لە چوارچێوەى بەرگرى رەوا و مافى وەڵامدانەوە لە بەرامبەر هێرشەکانى رژیم لە سەر ناوەندى پارتیمان و هەڤاڵانمان لە گۆڕەپانى خەبات و هەروەها زەخت و گوشار لە سەر چین و توێژەکانى گەلەکەمان بەڕێوە چووە. سێهەم؛ بەربڵاوى و هەمەلایەنەبوونى هێرشەکانى رژیم لە سەر گەل، لە سەر گەریلا و هەروەها هاوپەیمانێتى رژیمى کۆمارى ئیسلامى لە گەلڕ تورکیا دژى PJAK بە واتاى کۆنسێپتێکى سیاسى – سەربازى هەمەلایەنە دژى پارتیمانە. چوارەم؛ PJAK لە گۆڕەپانى رۆژهەڵاتى کوردستان هێزى پێشەنگى تێکۆشانى ئازادیخوازییە و هەروەتر هێز و زامنى پاراستن و خاوەندارێتى لە دەسکەوت و بەهاکانى گەلەکەمان لە بەرامبەر هەر شێوە هێرشێکى رژیمە و بە کردەوەش ئەوەى سەلماند.
دیارە ئەم هەڵمەتە هەم لە بوارى لەشکەرى و تاکتیکى دا و هەم ل بوارى سیاسیشەوە دەسکەوتى باشى لە گه‌ڵ خۆى هێناو کاریگەرى لە سەر رژیم و رەنگدانەوەى لە سەر گەل و گۆڕەپانى نێونەتەوەییش بە شێوەیەکى بەر چاو هەبوە. بۆ PJAKیش ئەو هەڵمەتە بە واتاى نواندنى ئیرادە و هەڵوێستێکى بەهێز و شۆڕشگێڕى بوو و قورسایى ناسنامەى بەرخۆدانى گەلى رۆژهەڵاتى کوردستانى جارێکى تر سەلماند. هاوکات گرێدان و پەیمانى ئێمە لە گەڵ هەڤاڵانى شەهیدمان و گەلەکەمان وەکوو ئەرکێکى گرنگى ئەو قۆناخە و هەموو قۆناخەکانى داهاتوو دەبینن.
لە کاتێک دا پارتیمان و گەلەکەمان لە ژێر زەخت و گوشار و هێرشى رژیم و هاوپەیمانەکانى دایە و لەو قۆناخەى دوایى دا 20 هەڤالڕ و رۆڵەى قارەمانى ئەو گەلە گیانى خۆیان لە پێناو ماف و ئازادى گەلەکەیان بەخت کردووە و هەر بە قارەمانێتى و خوێن و رەنجى ئەوانیش ئەو قۆناخە بە سەرکەوتوویى بە ئەنجام گەیشتووە. ئێستاش دوژمنان و نەیارانى گەلەکەمان و پارتیمان لە هەوڵى ئەوە دانە کە ئەو قۆناخە و دەسکەوت وبەهاکانى چەواشە بکەن. رژیمى ئێران بە هەموو شێوەیەک دەیهەوێت پێشکەوتنەکان بە پێچەوانە نیشان بدا. بۆیەش هەم لە رۆژهەڵاتى کوردستان بە رێگەى هەندێ جاش و بەکرێگیراوى خۆى و هەم لە عێڕاق و باشوورى کوردستان بە رێگەى هەندێ کەس و رێکخستنى کورد و غەیرە کورد – کە ئێمە دەزانین خاوەن پەیوەندى سیخوڕى و بەکرێگیراوى لە گەلڕ رژیمى ئێرانن – لە هەوڵى چەواشەکارى سیاسى دانە و دەیانەوێت پێشکەوتنەکانى ئەو قۆناخە چەواشە بکەن. وەکوو PJAK لەو بڕوایە داین کە هەڵوێستى بەکرێگیراوى و مارژینالڕ و گۆشەگیرى و چەمکى خۆبەدەستەوەدەرى هەندێ لایەن بۆ گەلەکەمان ئاشکرا بووە و ئەوانە بە ساڵانە کە لە زەلکاوى سیاسەتێکى مارژینالڕ دا بە دواى بەرژەوەندى تاکەکەسى و حیزبى خۆیانەوەن و بچووکترین فایدەیان بە ئامانجەکانى گەلى کورد نەکردووە. ئەمڕۆکەش بەو هەڵوێستە مارژیناڵەى خۆیان لە راستى دا زەخت و گوشارەکانى رژیم لە سەر گەلەکەمان مۆر دەکەن و پێى رازین. هەر بەو هۆیەشەوە نە بۆ خۆیان شتێک دەکەن و نە چاویان بە پێشکەوتنى PJAKیش هەڵدێ. ئەگەر PJAKیش بۆ ئەوە خەبات دەکا کە هەڵوێستێکى بەرخۆدانى لە بەرامبەر رژیم لە نێو گەلى کورد پێش بخا، ئەوا بە هەموو تواناى خۆیان چەواشەى دەکەن و بە زمانى رژیمى کۆمارى ئیسلامى دژەپڕۆپاگەندەى PJAK دەکەن.
ئێمە وەکوو PJAK لە هەڵوێستى بەکرێگیراوانە و چەواشەکارانەى ئەو کەس و لایەنانە بە گومانین و ئیزن نادەین یارى بە رەنج و خوێنى رۆڵەکانى گەلى کورد و پارتیمان بکەن. ئیزن نادەین بە شێوازى چەواشەکارانە لە سەر خوێنى هەڤاڵانى شەهیدمان سیاسەتى گڵاو بەڕێوە ببەن. گەلەکەمان و راى گشتى پێویستە بە وشیارییەوە لە گەلڕ ئەم راستییانە مامەڵە بکەن. ئاستى بڕیارمان و هەموو ئەو چالاکییانە و ئەنجامەکانى و رێژەى زەرەر و زیانى دوژمن بە هەموو وردەکارییەکانیەوە بۆ راى گشتى راگەیەنراوە و ئێستاش بۆ چاودێرى و لێکۆڵینەوەى هەر کەسێک کراوەیە. لەو چوارچێوەیە دا ئاستى بەبڕیاربوون و رۆحى خۆڕاگرى گەریلاکانى HRK و خاوەندارێتى گەلەکەمان لەو چالاکییانە سڵاو دەکەین و بانگى وشیارى و هەستیارى لە گەلى کورد لە رۆژهەڵاتى کوردستان دەکەین و دەڵێین؛ چەواشەکارییەکانى نەیارانى بزاڤەکەمان هیچ کاریگەرییەکى لە سەر بڕیارى تێکۆشانى ئازادیخوازى PJAK ناکات و رێگاى شەهیدان تا سەرکەوتن بەردەوامە.
بژى رێبەر ئاپۆ !
بژى تێکۆشانى ئازادیخوازى گەلەکەمان !
بژى! PJAK
نەفرەت لە بەکرێگیراوێتى و هەڵوێستى چەواشەکارى و تێکدەرانە !

کۆردیناسیۆنى پارتى ژیانى ئازادى کوردستان PJAK
14/6/2008

داوخوازی

 

هه‌ر وه‌ک ئاگادارن به‌رێزسه‌دیق که‌بودوه‌ند ، دامه‌زرینه‌ری کۆمه‌ڵه‌ی مافی مرۆڤی کورد له‌ کوردوستان 360 ڕۆژه‌ له‌ به‌ندیخانه‌کانی کۆماری ئیسلامی ئیران دایه‌ و 210 رۆژه‌ له‌ ژوره‌کانی تاکه‌ که‌سی له‌ ژێر ئه‌شکه‌نجه‌ی نامروڤانه‌دا توشی نه‌خۆشی جوراوجور و نه‌خۆشی دڵ هاتوه‌ و ده‌ستهه‌ڵات دارانی کۆماری ئیسلامی ئیران هێچ هه‌نگاویکیان بۆ چاره‌سه‌ری و تیماری نه‌خۆشیه‌کانی به‌ریز سه‌دیق که‌بودوه‌ند هه‌ڵ نه‌گرتوه‌‌ و هاوکات له‌ ژێر ده‌رگاکانی داخراو و به‌ نه‌هێنی به‌ڕێز که‌بودوندیان دادگایی کردوه‌ و حوکمیان به‌ سه‌ر دا سه‌پاندوه‌، هاوکات ئێمه‌ وه‌ک کۆمه‌ڵه‌ی مافی مرۆڤی کورد له‌ ئوروپا به‌ داوخوازی کۆمه‌ڵه‌ی مافی مرۆڤی کورد له‌ کوردوستان هه‌ ڵده‌ستین به‌ سازکردنی کومیته‌ی پاراستنی مافی که‌بودوه‌ند و داوا له‌ هه‌مو ریخراویکی مرۆڤ دۆست و که‌سایه‌تی و هه‌مو ئینسانه‌ به‌شه‌ره‌فه‌کان ده‌که‌ین بۆ به‌ره‌و پێش بردنی ئه‌رکه‌کانی دیفاع له‌ که‌بودوه‌ند له‌ گه‌ل کۆمه‌ڵه‌ی مافی مرۆڤی کورد له‌ ئوروپا په‌یوه‌ندی بگرن و پێشنیاری کۆنکرێت و بۆچونی خۆتان له‌م چوارچێوه‌یه‌دا به‌ ئێمه‌ ڕابگه‌ینن و هه‌ر که‌س ده‌خوازیت ده‌توانیت له‌م چالاکیه‌دا به‌شداربێت و چێتر به‌ڕێز که‌بودوه‌ند که‌ بۆ مافی مرۆڤ و وه دیهێنانی یه‌کسانی بۆ گه‌له‌که‌ی که‌وتوته‌ ناو چاڵه‌کانی ڕه‌شی کۆماری ئێسلامی ئیرانه‌وه‌ ،له‌ بێده‌نگی دا به‌ شێوه‌ی بێ قانونی و نا ئێنسانی بێحورمه‌تی پێ نه‌کرێت و له‌ پێش چاوی مرۆڤایه‌تی و ئێنسانیه‌ته‌وه‌ مافه‌کانی ئه‌م مرۆڤ دۆسته‌ پێشێل نه‌کردرێت، و به‌ هاوکاریتان ده‌توانن هاواری مافی زه‌وت کراوی که‌سایه‌تی که‌بودوه‌ند به‌ هه‌مو ڕیکخراوه‌ ناو نه‌ته‌وه‌ییه‌کان بگه‌یه‌نن.
بۆ په‌یوه‌ندی: ده‌توانن به ‌ [e-mail] په‌یوه‌ندی بگرن.
2008/06/13
كۆمه‌له‌ی مافی مرۆڤی کورد-ئوروپا

ئه‌ترسم له‌ شه‌قامی "قاسملو" فه‌رشی سوور بۆ ئه‌حمه‌دی‌ نه‌ژاد راخه‌ن!

نامه‌یه‌ک بۆ ...

که‌ هه‌واڵی به‌ستنی کۆڕی یادکردنه‌وه‌ی "خومه‌ینی" له‌ هۆڵی پێشه‌ودا بڵاوکرایه‌وه‌. هه‌ولێری هه‌لاکۆ به‌زێنم وه‌ک به‌یروتی، بوکی شارانی جیهان هاته‌ پێش‌چاو که‌ له‌بن‌چه‌پۆکی چه‌کی ئێرانی ئیسلامیداو له‌ ژێر سێبه‌ری بیری چه‌وتی "حزب‌الله‌"دا سیمای له‌ سیمای بوکێکی رفێندراوو ئه‌تک‌کراو ده‌چێت.

که‌ بیستم وێنه‌ی "خومه‌ینی" له‌ سینگی دیواری هۆڵێک هه‌لواسراوه‌ که‌ به‌ناوی یه‌که‌م سه‌رۆک‌کۆماری کوردی بێ‌کۆماره‌وه‌ نێودێر کرابوو! هه‌ولێرم زه‌لیلتر له‌ ده‌شتی کۆیه‌ی هاوینی 1996 هاته‌به‌رچاو، هه‌ر ئه‌و هاوینه‌ که‌ جگه‌ له‌ هه‌تاوی ته‌مموز راجیمه‌ی به‌ ناوی ئێرانی ئیسلامی نه‌خشێنراویش سینگی ده‌شته‌که‌ی حاجی کوردی سوتاند.

ده‌گه‌ڕام بۆ ده‌نگێک بۆ هه‌ڵویستێک بۆ هاوارێک! تۆ بێژی له‌ سه‌رانسه‌ری باشورمدا کوردێک، روناک‌بیرێک، شاعیرێک بیری نه‌بێته‌ کێڵگه‌ی هه‌ڵویستێک‌و دڵی نه‌بێته‌ کانگای هاوارێک‌و قه‌ڵه‌می نه‌بێته‌ دایکی دوو ر‌سته‌ی ناره‌زایه‌تی؟

نا ئه‌مه‌ باشوره‌که‌ی شیَخ نییه‌و ئه‌مه‌ باشوره‌که‌ی میری ره‌واندزم نییه‌و ئه‌مه‌ باشوره‌که‌ی ئه‌نفال‌و هه‌ڵه‌بجه‌و خۆڕاگری‌و راستی‌و قۆربانیدان نی‌یه‌.

وتم نامه‌یه‌ک بۆ سه‌رۆک بنوسم‌! بیرم کرده‌وه‌ بنوسم چی؟
بنوسم پیاوه‌ خراپه‌کانی ناو چیرۆکه‌ پڕ له‌ ژانه‌که‌ی کورد دوور له‌ چاوه‌کانی تۆی سه‌رۆک هه‌ستاون ناوو یادی پێشه‌وای کوردیان ئه‌تک کردووه‌...

بنوسم چی؟
بنوسم کاک مه‌سعود دوور له‌ چاوی تۆ له‌ هه‌ولێره‌ به‌ "غه‌زه‌" کراوه‌که‌ی کورددا رێز له‌ یادی جه‌لادێک ده‌گرن که‌ بریاری جیهادی دژ به‌ کوردی هاوپشت‌و هاوره‌گه‌زت دا...؟
هه‌ر ئازا به‌خۆمدا شکامه‌وه‌، ئای که‌ گێلم من!

تۆ بێژی کاک مه‌سعود که‌ چاوی هیوای گه‌لێک له‌ کرده‌وه‌ی ئه‌ڕوانێت‌و دڵی ئازادی‌ ویستی کورد هیوای ته‌مه‌ندرێژی بۆ ئه‌خوازێت، نه‌زانێت خومه‌ینی کێ بوو؟

ئای که‌ گێلم من! تۆ بێژی ده‌زگای پاراستنی پارتی وا زه‌لیل بوبێت که‌ پیاوه‌ خراپه‌کانی ناو چیرۆکه‌ دووپات‌و سه‌د پاته‌که‌مان بتوانن دوور له‌ چاوی سه‌رۆک به‌ دزییه‌وه‌ حه‌فله‌ بۆ یادی خومه‌ینی بگێڕن؟
ئه‌ی به‌ کێ بڵێم؟

خۆ باشورم له‌ پاله‌وانێکی نوستو ده‌کات‌و ئه‌زانم پاله‌وانانیش خه‌ونیان سوک نی‌یه‌.
وتم له‌ ده‌ڤه‌رێکدا که‌ رۆشنبیرانی له‌سه‌ر گه‌نده‌ڵی به‌رپرسێکی حیزبی هه‌زاران لاپه‌ره‌ ده‌نوسن‌و له‌سه‌ر کوژرانی شۆخێک ده‌سته‌وداوێنی ئه‌فلاتون‌و مارکس و نیچه‌و...ده‌بن له‌سه‌ر هه‌تک کرانی ناوو یادی سه‌رۆک‌کۆماره‌ شه‌هیده‌که‌یان زاری ئاسمان له‌ پێڵاوی زه‌وی ده‌سون.

ئه‌وه‌ چه‌ند مانگی شه‌رمه‌زارو چه‌ند هه‌تاوی لاره‌مل هیوادار هه‌ڵدێن‌و بێ‌هیوا ئاوا ئه‌بن، به‌ڵام هێشتا نه‌ته‌وه‌ په‌ره‌ستانی وڵاتی من بێ‌ده‌نگ له‌ ره‌سمی خومه‌ینی ئه‌ڕوانن‌و بێ‌ده‌نگتریش به‌سه‌ر ئه‌م تراژیدیایه‌دا تێ‌ده‌په‌ڕن.

روناک‌بیرێک که‌ له‌سه‌ر که‌می کاره‌با فه‌لسه‌فه‌ شی ئه‌کاته‌وه‌ له‌ ئاست شکانی حورمه‌تی نه‌ته‌وه‌یدا بێ‌ده‌نگه‌! قه‌ڵه‌مێک که‌ خه‌یار خواردنی فڵانه‌ سه‌رۆک حیزب ئه‌کات به‌ بابه‌تی هه‌زه‌لی، له‌ ئاست له‌نوێژ چوونی پیرۆزایه‌تی خاکیدا چاوی داخستووه‌و له‌ بیری چووه‌ته‌وه‌ زاتی قه‌ڵه‌م له‌ نوسیندایه‌!

روناکبیرێک که‌ بۆ دوعا قه‌له‌مه‌که‌ی خوێنی لێ‌ئه‌چۆڕی!‌ بۆ قه‌داستی دزراوی نه‌ته‌وه‌که‌ی تاکه‌ هه‌ناسه‌یه‌کیش هه‌ڵناکێشێت‌و ده‌زگایه‌ک که‌ به‌ ملیۆن دۆلاری ئه‌مه‌ریکی به‌ناوی چاک‌سازیه‌وه‌ له‌ په‌یکه‌ر‌ی فیساره‌ حیزبدا سه‌رف ئه‌کات ئاماده‌ نییه‌ دوو لاپه‌ڕه‌ له‌سه‌ر زه‌قترین هه‌ڵه‌ی ساڵی ده‌سه‌ڵاتی سیاسی باشورمان بنوسێت.

نائۆمێدی دایگرتمه‌وه‌ که‌ بیرم که‌وته‌وه‌ هه‌ر ئا له‌م باشوره‌دا هه‌ر له‌ ئامێزی کاک ئه‌حمه‌دی شێخداو له‌ بن سێبه‌ری ره‌شتی‌و کلاوه‌که‌ی مه‌وله‌وی‌و له‌ به‌ر دوو چاوی کراوه‌ی په‌یکه‌ری شیَخی به‌رزه‌نجه‌دا چه‌ند سال پێش ئێستا بوو که‌ کۆڵنه‌ده‌ر شاعیری رۆژهه‌لاتی، خه‌ڵکی هه‌واره‌که‌ی قانعی وه‌ته‌ن‌په‌ره‌ست‌ له‌ گه‌ڵ‌ غالبی ئاشق‌تر له‌ وه‌لی دێوانه‌ به‌ده‌ستی میرغه‌زه‌به‌ ریش پانه‌کانی کۆماری ئیسلامی به‌رۆژی روناک شه‌هیدکران‌و که‌سیش ته‌نانه‌ت له‌ ژێر لێوه‌وه‌ ده‌نگی لێوه‌ نه‌هات!

ئای که‌ خاکی ئه‌م وڵاته‌مان چه‌ند ئازا کوژ‌و ئازادی کوژه‌.
کام روناکبیر بۆ کام مرۆڤی به‌هه‌ڵویست بنوسم که‌ له‌ نه‌وه‌ده‌کاندا نه‌وه‌ده‌کانی دوێنی! خاکی باشورم کرابووه‌ قه‌سابخانه‌ی رۆژهه‌ڵاتم‌و که‌سیش ده‌نگی نه‌کرد.

که‌س ناگه‌ڕێت به‌ دوای گۆڕه‌ کێل شکاوه‌کانی رۆژهه‌ڵاتی میواندا و که‌س ناگه‌ڕێت به‌دوای فایلی ئه‌نفالی رۆڵه‌کانی رۆژهه‌لاتدا.
به‌ کێ بلێم؟ به‌ کێ بێژم ئه‌گه‌ر ده‌سه‌ڵاتی سیاسی هه‌رێمی کوردستان له‌ ئاست ئێرانی ئیسلامی هاوسێدا وا ده‌سته‌ووه‌ستانه‌‌ که‌ له‌ سنوور گه‌مه‌ی راجیمه‌ی له‌گه‌ڵ‌‌ ئه‌کات‌و له‌ پایته‌ختیش کۆڕیادی خۆمه‌ینی پێ‌ساز ئه‌دات! ره‌وا نییه که له‌ دۆخێکی وادا هۆڵێک به‌ ناوی پێشه‌واوه‌ ناودێر بکرێت، کاتێک ده‌توانن ره‌سمی پێشه‌وا‌و شه‌هیدانی رێبه‌ر له‌ دیواری ئه‌م نشتیمانه‌ بده‌ن که‌ هیچ هێزێک نه‌توانێت پێتان لابه‌رێت .

کاتێک ده‌توانن هۆڵێک به‌ناوی پێشه‌واوه‌ بکه‌ن که‌ هیزی ئه‌وه‌یشتان هه‌بێت که‌ نه‌هێڵن کۆماری ئیسلامی یادی خومه‌ینی تێدا بکاته‌وه‌. ده‌نا ئه‌مه‌ گه‌مه‌کردنه‌ به‌ هه‌ست‌و غروریی نه‌ته‌وه‌یی ده‌یان ملیۆن کورد.

پرسیار ئه‌وه‌یه‌ ئایا ئه‌زمه‌ی چواردیواری‌و كورسییه‌‌ له‌ هه‌ولێر که‌ راست ده‌بێت یادی قاتل‌و خوێنمژێکی وه‌ک خومه‌ینی له‌ هۆڵێک بکرێته‌وه‌ که‌ ناوتان ناوه‌ هۆڵی پێشه‌وا!؟

ده‌ترسم به‌و ئامانجه‌ ئه‌و هۆڵه‌تان ناو نابێته‌ هۆڵی پێشه‌وا که‌ یادی خومه‌ینی تێدا به‌رز رابگرن، ئه‌ترسم له‌ شه‌قامی قاسلمووش فه‌رشی سور بۆ ئه‌حمه‌دی‌نه‌ژاد و سه‌حراروودی دابخه‌ن.
کانگای خه‌مێکی نه‌مرم چۆن میلله‌تم، خاکم له‌ گه‌ڵ‌ ئه‌ساره‌تێکی هه‌تایی ئه‌ژیت.
سبه‌ی

ئێران بۆردمانی‌ سنوره‌كانی‌ هه‌رێمی كوردستانی ده‌ستپێكرده‌وه‌

قایمقامی‌ قه‌زای‌ پشده‌ر رایگه‌یاند تۆپخانه‌كانی‌ ئێران، به‌ره‌به‌یانی‌ یه‌كشه‌ممه‌، ده‌ستی‌ به‌بۆردومانكردنی‌ ناوچه‌كانی‌ بناری‌ چیای‌ قه‌ندیلی‌ سه‌ر به‌ناحیه‌ی‌ سه‌نگه‌سه‌ر‌و ژاراوه‌ی‌ ده‌ڤه‌ری‌ پشده‌ر كرده‌وه‌‌و تۆپبارانه‌كه‌ ماوه‌ی‌ سێ‌ سه‌عات به‌رده‌وام بوو، به‌بێ‌ ئه‌وه‌ی‌ زه‌ره‌ر‌و زیانه‌كان ئاشكرا بكرێت.

حه‌سه‌ن عه‌بدوڵا قایمقامی‌ قه‌زای‌ پشده‌ر به‌ئاژانسی‌ (ئه‌سواوتولعیراق)ی‌ راگه‌یاند "بۆردمانه‌كه‌، له‌كاتژمێر 3 تاكو 6ی‌ به‌ره‌به‌یانی‌ ئه‌مڕۆ (یه‌كشه‌ممه‌)، به‌رده‌وامبوو،‌و كوێستانه‌كانی‌ ته‌نگی‌ جێخونكه‌‌و دۆڵه‌ كۆگه‌‌و گرێزه‌‌و ده‌وروپشتی‌ گونده‌كانی‌ ره‌زگه‌‌و ماره‌دو‌و ئالیه‌ره‌ش ...هتد،ی‌ سه‌ر به‌ناحیه‌ی‌ سه‌نگه‌سه‌ر‌و ژاراوه‌ی‌ ده‌ڤه‌ری‌ پشده‌ر (160 كم باكوری‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ سلێمانی‌)، گرته‌وه‌".
ناوبراو ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌شدا ماوه‌ی‌ 10 ڕۆژه‌ ناوچه‌كه‌ ئارامی‌ به‌خۆوه‌ بینیوه‌‌و هه‌تاكو ئه‌مڕۆ هیچ بۆردومانێك نه‌كراوه‌، به‌ڵام پێشتر‌و بۆ ماوه‌ی‌ چه‌ند مانگێك بۆردومان له‌سه‌ر ئه‌و ناوچانه‌ هه‌بووه‌، كه‌ بووه‌ مایه‌ی‌ ئاواره‌بوونی‌ نزیكه‌ی‌ 120 خێزانی‌ گونده‌ سنورییه‌كان.
جێی‌ ئاماژه‌ پێدانه‌، تۆپخانه‌كانی‌ ئێرانی‌ به‌بیانوی‌ هه‌بوونی‌ چه‌كدارانی‌ پژاك، ناو به‌ناو ئه‌و ناوچانه‌ بۆردومان ده‌كه‌ن.
پژاك كورتكراوه‌ی‌ "پارتی‌ ژیانی‌ ئازادی‌ كوردستان"ه‌‌و حیزبێكی‌ كوردی‌ كوردستانی‌ رۆژهه‌ڵاته‌‌و له‌سه‌ر هه‌مان ئایدیۆلۆژیای‌ په‌كه‌كه‌‌و عه‌بدوڵڵا ئۆجه‌لان كارده‌كات‌و به‌پێی‌ لێدوانی‌ به‌رپرسه‌كانیان، پژاك "پارتێكی‌ سیاسییه‌‌و له‌پێناو به‌دیهێنانی‌ دیموكراسی‌‌و فدراڵییه‌ت له‌ئێراندا خه‌باتده‌كات".

 

بعداظهر  یکشنبه، پیشمرگهای حزب حیات آزاد کردستان(پژاک)،به یکی از پایگاههای پاسداران در نزدیکی شهر سردشت حمله کردند.

بنا به اخبار رسیده توسط یکی از فرماندهان پژاک به سایت سبه‌ی در منطقه میراوا که حد فاصل شهرهای سردشت و پیرانشهر در کردستان ایران است پیشمرگهای پژاک به یکی از پایگاههای پاسداران حمله کرده و بنا بر آخرین اخبار رسیده از میدان نبرد تاکنون 22 پاسدار و افسر پایگاه به هلاکت رسیده‌اند.

در مورد خسارات مالی و جانی احتمالی پژاک در این درگیری هنوز هیچ خبر رسمی پخش نشده است.

از طرف دیگر ازساعت 2 شب گذشته تا ساعت 5 صبح امروز یکشنبه توپخانه‌ پاسداران مرزهای کردستان عراق را تا عمق روستای زلی و پشت قلاتوکان توپ باران کردند.

به گفته منبعی مطلع همزمان در آن منطقه نیز جنگ و درگیری شدیدی میان سپاه پاسداران و پیشمرگهای پژاک روی داده است که در این زد و خورد نیز 7 پاسدار کشته شده‌اند.

د. مه‌حمود عوسمان: كورد كه‌ركوك له‌ده‌ست ده‌دات

 

دكتۆر مه‌حمود عوسمان رایگه‌یاند گه‌ر سه‌ركردایه‌تی‌ كورد هه‌ڵوێست وه‌رنه‌گرێت له‌به‌رامبه‌ر پێشنیاره‌كه‌ی‌ دیمستۆرادا له‌قۆناغی‌ یه‌كه‌م‌و دووه‌می‌ ئه‌و راسپاردانه‌، ئه‌وا له‌قۆناغی سێیه‌مدا كه‌ركوك له‌ده‌ست ده‌دات.
دكتۆر مه‌حمود عوسمان ئه‌ندامی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ نوێنه‌رانی‌ عێراق له‌لێدوانێكدا بۆ هاوڵاتی‌ ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌دا ئه‌و راسپاردانه‌ی‌ دیمستۆرا هی‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان نیه‌، به‌ڵكو ده‌ستی‌ ئه‌مریكا و توركیاو وڵاتانی‌ كه‌نداوی‌ له‌پشته‌وه‌یه‌و هه‌وڵێكه‌ بۆ بچووككردنه‌وه‌ی‌ سنوری‌ هه‌رێم و وتی‌ "پێشتر دیمستۆرا خۆی‌ سه‌ردانی‌ هه‌رێم و عێراقی‌ كردووه‌ و بۆنوسینی‌ راسپارده‌كانی‌ بۆچوونی‌ هه‌موو لایه‌نه‌كانی‌ له‌سه‌ر ماده‌ی‌ 140 وه‌رگرتووه‌ ، به‌ڵام ئه‌وه‌تا ده‌یبینین راسپارده‌كانی‌ له‌و ماده‌ ده‌ستوریه‌ لایانداوه‌ و هیچ په‌یوه‌ندیه‌كیان به‌و ماده‌یه‌وه‌ نیه‌".
ئه‌و ئه‌ندامه‌ی‌ ئه‌نجوومه‌نی‌ نوێنه‌ران به‌پێویسی‌ زانی‌ كورد داوا بكات چاره‌نووسی‌ ئه‌و ناوچانه‌ هه‌مووی‌ پێكه‌وه‌ یه‌كلایی‌ بكرێته‌وه‌ ، نه‌ك بكرێت به‌قۆناغ قۆناغ و وتی‌ "ئه‌گه‌ر هات و كرا به‌قۆناغیشه‌وه‌ ئه‌وا ده‌بێت داوا بكه‌ین پێشتر مه‌سه‌له‌ی‌ كه‌ركوك یه‌كلایی‌ بكرێته‌وه‌ ، چونكه‌ ئه‌گه‌ر هات و چاره‌نووسی‌ كه‌ركوك یه‌كلایی‌ كرایه‌وه‌ پێده‌چێت ئێمه‌ بتوانین نه‌رمی‌ له‌سه‌ر چه‌ند ناوچه‌یه‌كی‌ تر بنوێنین".
له‌كۆتایی‌ قسه‌كانیدا مه‌حمود عوسمان ئه‌وه‌ی‌ خسته‌ڕوو كه‌سه‌رجه‌م لایه‌نه‌كانی‌ عێراق ئێستا سه‌رقاڵی‌ یاداشتێكی‌ ناڕه‌زایین له‌سه‌ر ئه‌و راسپاردانه‌ و دواتر یاداشته‌كه‌ ئاراسته‌ی‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان ده‌كرێت.

HRK: دووای ئه‌نجامدانی چالاکییه‌که‌ی تاران هه‌ڤاڵێکمان ده‌ستگیر ده‌کرێت، له‌ مه‌ریوانیش شه‌ڕ هاتۆته‌

 

ناوه‌ندی ڕاگه‌یاندن و چاپه‌مه‌نی هێزی ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان هه‌ره‌که‌، ده‌رباره‌ی چالاکییه‌که‌ی تاران لێدوانێکی نوێی بڵاو کرده‌وه‌. هه‌ره‌که‌ ڕاده‌گه‌یه‌نێت که‌ ڕژیم هه‌وڵی شاردنه‌وه‌ی هه‌ر چه‌شنه‌ جموجۆڵێکی ناوخۆیی ده‌دات و هه‌ر که‌سێک یان لایه‌نێک بیهه‌وێت له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و ڕژیمه‌ خه‌بات بکات، وه‌ک به‌کریگیراوانی ئه‌مریکا، ئسرائیل و وه‌ک جودایخواز له‌قه‌ڵه‌میان ده‌دات.

له‌لێدوانه‌که‌ی هه‌ره‌که‌دا هاتووه‌که‌له‌26 مه‌یدا، گه‌ریلایه‌کی ئه‌وان له‌دژی ناوه‌ندی هێزی ئاسمانی له‌شاری تاران له‌جاده‌ی مه‌حفوز، چالاکیه‌کی پێکهینابوو. هه‌ره‌که‌ناوی گه‌ریلاکه‌به‌و شیوه‌یه‌ڕاده‌گه‌یه‌نێت. شیرین ئه‌له‌م حالی، به‌نازناوی روناهی روکه‌ن له‌دایکبووی ساڵی 1986 ناوچه‌ی دامقشلاقی ماکو.

ناوه‌ندی ڕاگه‌یاندن و چاپه‌مه‌نی هێزی ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان هه‌ره‌که ده‌رباره‌ی چالاکییه‌که‌ش به‌و شێوه‌یه‌ده‌نوسێت: ‌دوابه‌دوای هێرشی ده‌سه‌ڵاتداران بۆسه‌ر بریاڕگه‌ی ناوه‌ندی پژاک و شه‌هید بوونی هه‌ڤاڵانی، کاریگه‌رییه‌کی ئحساسی له‌سه‌ر ڕێهه‌ڤاڵمان ڕوناهی کردبوو. به‌ده‌ستپێشخه‌ری خۆی بڕیاری چالاکییه‌که‌ی تاران ده‌دات. بۆ ئه‌نجامدانی ئه‌و چالاکییه‌ش ده‌چیت بۆ تاران و چالاکییه‌که‌پێک دێنێت. به‌ڵام دوای ئه‌نجامدانی چالاکییه‌که‌، ناتوانێت خۆی له‌ده‌ست هێزه‌کانی ڕژیم خه‌ڵاس بکات و به‌دیل ده‌گیرێت و ئێستاش له‌ژێر لێپرسینه‌وه‌و ئه‌شکه‌نجه‌کردنیکی زۆر دایه‌.

هه‌ره‌که‌له‌دریژه‌ی لێدوانه‌که‌دا ڕاده‌گه‌یه‌نێت که‌ڕژیمی کۆماری ئسلامی ئێران، هه‌وڵی شاردنه‌وه‌ی هه‌ر چه‌شنه‌جموجۆڵێکی ناوخۆیی ده‌دات و هه‌ر که‌سێک یان لایه‌نێک بیهه‌وێت له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و ڕژیمه‌خه‌بات بکات، وه‌ک به‌کریگیراوانی ئه‌مریکا، ئسرائیل و وه‌ک جودایخواز له‌قه‌ڵه‌میان ده‌دات. ئێستاش هه‌وڵ ده‌دات هه‌ڤاڵمان ، روناهی روکه‌ن وه‌ک سیخۆڕێکی ئه‌مریکا له‌قه‌ڵه‌م بده‌ن. له‌م باره‌شه‌وه‌هه‌ره‌که‌ڕاده‌گه‌یه‌نێت که‌روناهی ئه‌ندامی ئه‌وانه‌و تۆمه‌ته‌کانی ڕژیم دورن له‌ڕاسییه‌وه‌و به‌مه‌به‌ستی هه‌ڵخه‌ڵه‌تاندنی ڕای گشتی ده‌کرێن.

له‌کۆتایی لیدوانه‌که‌دا هێزی ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان هه‌ره‌که‌، ڕژیمی ئیران وشیار ده‌کاته‌وه‌و ڕاده‌گه‌یه‌نێت که‌ئه‌وان هه‌ڵوێستی ئێران له‌به‌رامبه‌ر ڕوناهی له‌نیزیکه‌وه‌چاودێری ده‌که‌ن و هه‌ر کرده‌وه‌یه‌کی نامرۆڤانه‌ی له‌به‌رامبه‌ریدا بکرێت، ئه‌وان بێ جوابی ناهێڵنه‌وه‌.
له‌کۆتایشدا هه‌ره‌که‌بانگ له‌هه‌موو وه‌ڵاتپارێز و چالاکانی مافی مرۆڤ ده‌کات که‌خاوه‌ندارییه‌تی له‌ژنه‌گه‌ریلای کورد، ڕوناهی بکه‌ن.


له‌ لایه‌کی تر هه‌ره‌که‌ ئه‌مڕۆ ڕایگه‌یاند که‌ گه‌ریلاکانیان له‌ ده‌روازه‌ی شاری مه‌ریوان چالاکییان ئه‌نجامداوه‌ و له‌و چالاکییه‌دا 9 پاسدار له‌ ڕژیم کوژراون و ماسێنێکی سه‌ربازیش به‌ته‌واوه‌تی تێکشکێندراوه‌. هه‌ره‌که‌ ده‌رباره‌ی چالاکییه‌که‌ له‌م زوانه‌دا لێدوانێک بڵاو ده‌کاته‌وه‌.

 

 

ده‌نیز: گه‌ریلا ئاماده‌یه‌ بۆ به‌رگریكردن له‌كه‌ركوك

پ.هاوڵاتی‌
ئه‌حمه‌د ده‌نیز به‌رپرسی‌ یه‌وه‌ندیه‌كانی‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ كۆماچڤاكێن كوردستان (په‌كه‌كه‌) ڕایگه‌یاند گه‌ریلاكانی‌ په‌كه‌كه‌ ئاماده‌ن بۆ به‌رگریكردن له‌كه‌ركوك.
هه‌روه‌ها ئه‌و نوسه‌رانه‌شی‌ كه‌په‌كه‌كه‌ به‌شێواندنی‌ ڕه‌وشی‌ باشوور تاوانباران ده‌كه‌ن به‌به‌كرێگیراوی‌ میت و ئیتلاعات ناوبرد.

ئه‌حمه‌د ده‌نیز له‌چاوپێكه‌وتنێكی‌ هاوڵاتیدا وتی‌" بوونی‌ په‌كه‌كه‌ گره‌نتیه‌ بۆ پاراستنی‌ باشوور ئه‌گه‌ر ئیمڕۆ په‌كه‌كه‌ لێره‌ نه‌بوایه‌ تائێستا توركیا(100)جار باشووری‌ داگیرده‌كرد، ئه‌گه‌ر په‌كه‌كه‌ لێره‌ نه‌بوایه‌ به‌هۆی‌ ئێرانه‌وه‌ هه‌رێمی‌ كوردستان (100)جار له‌فه‌لوجه‌ی‌ خراپتر لێده‌هات، ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌ ده‌سه‌لمێنێت كه‌په‌كه‌كه‌ زیان به‌به‌رژه‌وه‌ندیه‌كانی‌ كورد ناگه‌یه‌نێت به‌پێچه‌وانه‌وه‌ ده‌ستكه‌وته‌كانی‌ گه‌لی‌ كورد ده‌پارێزێت".
له‌باره‌ی‌ ئه‌و نوسه‌رانه‌ی‌ كه‌ په‌كه‌كه‌ به‌تێكدانی‌ ڕه‌وشی‌ باشور ده‌زانن وتی‌ " لای‌ ئێمه‌ هیچ بایه‌خێكیان نیه‌ به‌ڵام شتێك گرنگه‌ ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ بپرسین ئایا ئه‌وانه‌ی‌ ئه‌و قسانه‌ ده‌كه‌ن چیان بۆ گه‌لی‌ كورد كردووه‌ ئه‌گه‌ر كه‌مێك به‌وردی‌ لێیان بكۆڵیته‌وه‌ ئه‌و كه‌سانه‌ی‌ ئه‌م جۆره‌ قسانه‌ ده‌كه‌ن بۆت ئاشكرا ده‌بێت كه‌په‌یوه‌ندیان به‌میت و ئیتڵاعاته‌وه‌ هه‌یه‌. كه‌له‌به‌رامبه‌ر بڕێك پاره‌دا خزمه‌تی‌ دوژمنانی‌ گه‌لی‌ كورد ده‌كه‌ن".
له‌درێژه‌ی‌ ئه‌و چاوپێكه‌وتنه‌دا ده‌نیز وتی‌ "گه‌ریلا هه‌رده‌م ئاماده‌یه‌ به‌هه‌موو توانایه‌ك به‌رگری‌ له‌گه‌لی‌ كورد بكات له‌هه‌رجێگه‌یه‌ك بێت ئه‌گه‌ر دوژمنایه‌تیه‌ك له‌به‌رامبه‌ر ده‌ستكه‌وته‌كانی‌ باشوور دروست ببێت پێش پێشمه‌رگه‌ی‌ كوردستان گه‌ریلاكان ئاماده‌ن به‌گیانێكی‌ فیداكاری‌ وه‌ك چاوی‌ خۆیان به‌رگری‌ له‌كوردستان بكه‌ن هه‌تا ئه‌گه‌ر هێرش بكرێته‌ سه‌ر كه‌ركوك گه‌ریلا ئاماده‌یه‌ وه‌ك چاوی‌ خۆیان به‌رگری‌ لێبكه‌ن بیپارێزن".
ده‌قی چاوپێكه‌وتنه‌كه‌ له‌لینكی چاوپێكه‌وتنی سایتی‌ هاوڵاتیدا بخوێنه‌وه‌

PJAK: له‌ده‌ستوری‌ ئێراندا شتێك نیه‌ باسی‌ كورد بكات ته‌نیا باسی‌ ئێرانی‌ بوون ده‌كرێت

دیاری‌ محه‌مه‌د (سبه‌ی‌):

ئاراس كاردۆخ لێپرسراوی‌ ناوه‌ندی‌ چاپه‌مه‌نی‌ و ڕاگه‌یاندنی‌ PJAK رایگه‌یاند: "له‌ده‌ستوری‌ ئێراندا شتێك نیه‌ باسی‌ كورد بكات ته‌نیا باسی‌ ئێرانی‌ بوون ده‌كرێت".

له‌میانی‌ دیمانه‌یه‌كدا له‌گه‌ڵ‌ سایتی‌ سبه‌ی‌، به‌رپرسه‌كه‌ی‌ PJAK ده‌ڵێت: "قه‌ندیل به‌به‌شێك له‌كورستان ده‌زانین، حه‌زمان له‌هه‌ر شوێنێكی‌ كوردستان بێت بۆی‌ ده‌چین. ئێمه‌ هێرش ناكه‌ین ته‌نیا پاراستنی‌ ڕه‌وا ده‌كه‌ین و ئه‌گه‌ر هێزی‌ هه‌موو دنیامان هه‌بێت ئێمه‌ هێرش ناكه‌ینه‌ سه‌ر هیچ كه‌سێك به‌ڵام ئه‌گه‌ر هێزی‌ هه‌موو دنیاش ببێته‌ یه‌ك و هێرش بكاته‌ سه‌رمان ئێمه‌ وه‌ڵام ده‌ده‌ینه‌وه‌" .

له‌باره‌ی‌ پارته‌كه‌شیانه‌وه‌ كاردۆخ وتی‌: "پێگه‌ی‌ جه‌ماوه‌ری‌ PJAK زۆر باشه‌ به‌بێ‌ گه‌لی‌ كورد هیچی‌ پێناكرێت و گه‌لی‌ كورد یارمه‌تی‌ PJAK ده‌دات و ئه‌گه‌ر گه‌لی‌ كورد هاوكاری نه‌كردباین نه‌مانده‌توانی‌ ئه‌و بارودۆخه‌ی‌ ئێستا دروست بكه‌ین".

وتیشی‌: "له‌سه‌ره‌تای‌ دامه‌زراندنی‌ پژاكه‌وه‌ ووتومانه‌ دوژمنی‌ كورد یه‌كه‌ بۆیه‌ ئه‌گه‌ر ئێمه‌ش هه‌موومان یه‌ك نه‌بین ناتوانین له‌به‌رامبه‌ر دوژمن ڕابوه‌ستین. میراتگیری‌ بزوتنه‌وه‌یه‌كین كه‌به‌ڵێن به‌گه‌لی‌ كورد ده‌ده‌ین ئه‌و خوێنه‌ی‌ ده‌ڕیژین ناهێڵین به‌فیڕۆبچێت".

سه‌باره‌ت به‌په‌یوه‌ندی‌ PJAK له‌گه‌ڵ‌ پارته‌كانی‌ تری‌ كوردستانی‌ ئێران، كاروخ ده‌ڵێت: "هه‌موو پارته‌ كوردیه‌كانمان قبوڵه‌ به‌ڵام ئه‌وه‌ی‌ سه‌رۆكی‌ PJAK ده‌یڵێت ئه‌وه‌ مه‌سه‌له‌ی‌ قبوڵكردن یان شتێكی‌ تر نیه‌ به‌ڵكو ئه‌وه‌یه‌ ئه‌گه‌ر هه‌ر پارتێكی‌ كوردی‌ هه‌ڵه‌ی‌ هه‌بێت ئێمه‌ ڕه‌خنه‌ی‌ لێده‌گرین چونكه‌ ئێمه‌ش ئه‌وه‌نده‌ دیموكراتخوازین كه‌پارت و لایه‌نی‌ تر قبوڵ بكه‌ین".

KCR: همه بايد بدانند كه مجازات خيانتكاران و مزدوران مرگ است

روز 1 ماه سپتامبر اولين سالگرد شهادت رفيق چالاك جوانرو(ايوب فخري) يكي از پيشاهنگان و مبارزان كنفدراليسم جوانان شرق (KCR) است.

شهادت اين رفيق قهرمان و فداكار خلق‌مان، به شيوه‌اي وحشيانه و درندانه از جانب مزدوران محلي كردستان در يكي از روستاهاي توابع مريوان صورت گرفت.

اين مزدوران با بي‌رحمي و وحشيگريشان، شهيد چالاك را كه در ميان خلق مشغول به فعاليت مدني در شهر بود، در حين خارج‌ شدن از شهر مريوان در اطراف روستاي توتمر مورد حملات درندانه قرار داده و به شهادت رساندند. همانگونه خلق‌مان و بخصوص جوانان در شرق كردستان شاهد آن بودند، كه اين خونخواران و خودفروشان تنها با اين اعمال ناشايست و غيرانساني خود بسنده ننموده، بلكه نسبت به آن بي‌احترامي نيز كردند. هدف اساسي اين نظام از انجام چنين اعمال پست‌فطرتانه، ايجاد رعب و وحشت در ميان خلق و بويژه جوانان است. هدف برحذر داشتن مبارزان از تلاش و كوشش انقلابي است اما در مقابل چنين جنايتي نه‌تنها از انقلاب باز نمي‌مانيم بلكه نشان مي‌دهيم كه انتقام هر جنايتي گرفته خواهد شد.

هنوز يك سال از شهادت رفيق ايوب فخري نگذشته كه يكي از عاملان شهادت ايشان به سزاي اعمال پليدش رسيد. اين عامل به نام "اسعد" توسط رفقاي گريلايمان سزاي دست داشتن در شهادت رفيق‌مان را با مرگ خويش ديد. با اين اقدام هم انتقام رفيق خويش را گرفته و هم نشان داديم كه هيچ خيانت و مزدوري در كردستان بدون پاسخ نخواهد ماند.

يكي از مهم‌ترين مسائل ما مبارزه با مزدورين و خائنان است و ما در اين مسئله براي كسي امتيازي قائل نخواهيم شد. مزدورسازي و جاش‌سازي يكي از پليدترين سياست‌هاي دشمن است كه همچون يك بيماري در ميان جامعه ما گسترش داده است و در پي آن است كه با چنين روش و راه‌هايي بر جامعه مسلط شوند. در مقابل اين امر از كليه كساني كه به دام چنين غفلتي افتاده‌اند مي‌خواهيم كه با توجه به وضعيت خلق خويش و درك پليد بودن مزدوري دست از اين شيوه زندگي برداشته و به آغوش خلق خويش بازگردند. دوري گزيدن از نهادهاي جاسوسي دشمن دست برداشتن از ضرر رساندن به منافع خلق كرد است. اين مي‌تواند همچون ندامتي محسوب گشته و قابل بخشش است. در صورت كافي نبودن اين هشدار و گفتگوي منطقي، راه‌هاي ديگر براي مبارزه با اين پديده‌ي كريه وجود دارند كه چندان مورد ترجيح ما نبوده ولي بدان معني نيست كه از آن استفاده نخواهيم كرد.

كنفدراليسم جوانان شرق (KCR) از تمامي جوانان مي‌خواهد براي ادامه‌ راه شهيدان آزاديخواه و براي انتقام‌گرفتن از مزدوران دست به شناسايي و آگاه‌سازي آنان زده، به آن‌ها هشدار داده و در صورت لازم اقدامات لازم را در اين مورد انجام دهند. همچنين هر جوان كرد براي مبارزه با پديده‌هايي كه مغاير با هنجارهاي اجتماعي ما نيستند با جاي گرفتن در صفوف انقلاب مي‌توانند بهترين پاسخگويي را براي اقدامات مزدورسازي دشمنان بدهند. هر جوان آپوئيست بايد در هر مكاني از شرق كردستان فرهنگ آپوئيستي را ترويج بخشيده تا با آن مزدوري و خيانت را در ميهن‌مان ريشه‌كن نمايد.

كنفدراليسم جوانان شرق (KCR)، عمليات كشتن فرد اطلاعاتي كه مسئول اساسي شهادت همرزم‌مان چالاك جوانرو(ايوب فخري) را به عنوان هشدار به چنين عواملي نيز قلمداد نموده و تلافي‌جويي با اين روش را هر روز بيش از پيش گسترش خواهد داد. اين روش را براي خويش بعنوان اصرار و عهد و پيمان در جهت ادامه‌ي راه شهيدان آزادي جوانان شرق كردستان ديده و در اين چارچوب از جوانان انقلابي مجددا مي‌خواهيم كه با جاي گرفتن در صفوف نيروهاي گريلا در مبارزه با اقدامات دشمنان داراي نقشي مختص به خويش باشند.

كورديناسيون كنفدراليسم جوانان شرق (KCR)
4/6/2008

رهبر APO : هژمونی نوینی را میسازند

 

                          

هژموني نويني را مي‌سازند

اجراي مجازات انفرادي آغاز شد. روز جمعه آغاز شد. ديگر قلم و کاغذ نيز به من نمي‌دهند. هر سخني که مي‌گوييم را عليه ما بکار مي‌برند. مجازات بيست روزه‌ي ديگري را صادر کردند. مجموعا پنجاه روز. اول بيست و سپس ده و بعد از آن هم بيست روز ديگر مجازات انفرادي. بيست روز انفرادي اخير را به سبب سخنان من در روز 14 مي صادر کردند. دليل آنها هم اين است که با گفتن اينکه "سي ميليون کرد را عليه خود برخواهيد انگيخت" سي ميليون کرد را عليه آنها برانگيخته‌ام. دليل مجازات اخير اين است. چه مي‌توان کرد؟
اينگونه نمي‌شود، حتي يک کاغذ و قلم هم به من نمي‌دهند. دادگاه حقوق بشر اروپا در اين مورد بايد حکمي صادر کند.
دوستان ما در اين مورد بايد تلاش کنند، مسئوليت مسئله برعهده اتحاديه اروپاست، در اين مورد بايد کاري کرده و دادگاه حقوق بشر اروپا در اين مورد حکمي صادر نمايد. دادگاه حقوق بشر در اين مورد هشيار نيست؛ اقتضاي حقوق را بجاي نمي‌آورد. وکلايم نيز بايد اين مسئله را هميشه مطرح کنند؛ بايد پي‌درپي جلسات مطبوعاتي برگزار کنند. بايد افکار عمومي را در مورد اين وضعيت آگاه کنيد. زيرا بدين شکل تمامي حقوق من در موضوع دفاع از خود را از من مي‌گيرند. من نمي‌توانم کاري بکنم. وکلايم نيز مي‌آيند، نمي‌دانم که چه خواهد شد. در واقع در اين موضوع کميته وزيران شوراي اروپا بدون احساس مسئوليت برخورد کرده و حکمي صادر کرده است. هنگام صدور حکم به من اطلاع داده شده بود. از فشار آمريکا سخن گفته بودند. از فشار سياسي آمريکا سخن مي‌گويند. اين را مي‌دانيم اما اروپا نيز بايد حکمي صادر کنند. اگر حقوق وجود دارد پس بايد حقوق را اجرا نمايند، اگر نيست پس بايد بگويند حقوقي وجود ندارد. آيا حقوق وجود ندارد؟ حقوقدانان بايد در اين مورد نظر بدهند! براي دفاع از خود تنها يک ورق کاغذ به من مي‌دهند، من قبول نمي‌کنم. از هر طرف بر روي من فشار وجود دارد. بايد در مقابل اينها هزاران صفحه دفاعيه بنويسم. ملاقات‌ها را بي‌معني مي‌کنند. اگر من نتوانم از خود دفاع کنم، نتوانم دفاع کنم، نتوانم دفاعيه‌اي را که مي‌خواهم بنويسم، هيچ معنايي براي ملاقات‌هاي من باقي نخواهند ماند. آيا در بيرون از زندان کاري انجام داده مي‌شود؟
يک هژموني جديد وجود دارد. با اين اقدامات دست برداشتن از کردبودن، سازمانم و افکارم را بر من تحميل مي‌کنند. فشار مي‌آورند تا زود حرکتي بکنم، يعني مجبورم مي‌کنند که يا خود را نابود کنم و يا تسليم شوم. در اينجا نوعي ظريف از اقداماتي وجود دارد که در 12 سپتامبر در دياربکر اجرايش کرده‌اند. از وضعيت رفقاي آن دوران خبر داريد، رفيق مظلوم و ساير رفقا مقاومت خويش در مقابل اقدامات را يا به شکل خودسوزي و يا اعتصاب غذا تا دم مرگ انجام دادند. از من نيز انتظار دارند که موضع مشابهي اتخاذ کنم. من در مقابل خلق خويش مسئوليتي دارم، مسئله سرنوشت يک خلق در ميان است. حتي از تلفظ اين نيز دوري مي‌گزينند. پيداست که نبايد دست به چنين اقداماتي بزنم. نمي‌دانم، چه فکر مي‌کنند، در اين موضوع چه خواهد شد؟
اگر چنين چيزي روي دهد، کسي قادر نخواهد بود از عهده‌ي آن برآيد. حتي يک اعتصاب غذاي کوچک نيز زياد خواهد بود. قبل از اينکه به چنين چيزي دست بزنم، بايد اين را همراه با جزئيات مورد بحث قرار دهم. وقتي وکيل انگليسي به اينجا آمد، نسبت به استراق (گوش دادن مأموران) ملاقات اعتراض نمود. گفت: "تو نمي‌تواني در اين شرايط از خود دفاع کني" وکيل انگليسي علي‌رغم اينکه مي‌دانست نمي‌توانم دفاع کنم، با اصرار خواست که ملاقات کند. گفته بود که تنها مي‌خواهم ملاقات کنم. براي انجام ملاقات چهار ساعت مشغول شد. آنها کار را مي‌دانند، در هيچ جايي چنين نوعي از دفاع وجود ندارد. بي‌جهت اينها را بر زبان نراند، زيرا مي‌داند که اينگونه نمي‌توان دفاع کرد. مي‌دانست که اينگونه در اينجا به ناموس دفاع تجاوز مي‌کنند! نمي‌دانم که وکلايم نيز از اين پس خواهند آمد يا نه.
شوراي اروپا نيز بايد از اين پس بيشتر به مسئله توجه کند، بايد کسي از شوراي اروپا بيايد و با من ديدار کند، قبلا نيز ديدار انجام داده بودند. خود آنها مي‌توانند نظارت کرده و ببينند که در اين شرايط نمي‌توان دفاع کرد. در اينجا حقوق پايمال مي‌شود. دادگاه حقوق بشر اروپا حکمي صادر کرده بود که مطابق آن در اينجا حق دفاع از خود پايمال مي‌شود اما کميته وزيران مانع آن شد. دادگاه حقوق بشر بايد در اين موضوع حکمي صادر کند؛ يا حقوق بايد اجرا شود و يا نشود. زيرا حقوق اروپا نيز پايمال مي‌شود. اگر حقوق قوي بودن اجرا مي‌شود، اگر نيرو مناسبات و حقوق را تعيين مي‌نمايد، بايد اين را بگويند تا ما نيز بدانيم. در تحويل دادن من به اينجا نقش ترکيه بسيار کم است. آمريکا براي گرفتن پشتيباني کامل ترکيه و تسليم گرفتن ترکيه، از نظر سياسي مرا تحويل داد. اروپا نير در اين مورد کمک کرده و بستر حقوقي اين را آماده نمود. همه در اين مورد مسئوليت دارند. هم بخاطر اينکه رهبر سازمان هستم مرا مجازات کردند و هم بخاطر اينکه گفته‌ام رهبر سازمان هستم، جداگانه برايم حکم صادر مي‌کنند. مادامي که هر روز به من مي‌گويند که "تو رهبر تروريست‌ها هستي، بزرگترين تروريست هستي، بزرگترين جدايي‌طلب هستي"، پس بايد اجازه دهند تا از خود دفاع کنم. وکلايم نيز مي‌توانند در شوراي اروپا ديدارهايي انجام دهند. مي‌توانند اعلام کنند که : "ما نيز به ابزار پايمال شدن حق دفاع از خود تبديل نخواهيم شد."
به اين ترتيب مي‌خواهند که مرا نابود کنند. در خارج از اينجا که همه جا را بمباران مي‌کنند. با کمک آمريکا نيز در اينجا به من فشار مي‌آوريد. نقشه اين را قبلا کشيده بودند؛ هنگامي که عثمان پست و دار و دسته‌اش رفتند، چنان کردند که انگار مي‌گويند: "ما پدر آپو را گرفتيم، براي مادرش بدنبال شوهر هستيم." کردهاي مزدور نيز به آنها کمک مي‌کنند. نه‌تنها آمريکا و ساير دولت‌ها بلکه کردهاي مزدور نيز تحويل دادن من نقش بازي کردند. در تحويل دادن من اينها بيشتر از همه خوشحال شدند. هم‌اکنون هم اينها هستند که در دياربکر مستقر شده‌اند. اگر تمامي خانواده‌هاي مزدور را جمع کني، شمارشان به پانصد نمي‌رسد. مي‌دانم که اينها چه کساني هستند، همه نيز مي‌دانند، لازم نيست اسامي را بگويم. وقتي به اينها فکر مي‌کنم، هميشه يک سخن کمال پير به يادم مي‌آيد؛ مي‌گفت: "اي آپو تا زماني که کردها از اين بردگي رهايي نيابند، ترک‌ها نيز نجات نخواهند يافت و پيشرفت نخواهند کرد. من به سبب اينکه بسيار مي‌خواستم به خلقم خدمت کنم، در کنار تو هستم." خلاصه انديشه‌ي کمال پير اين بود. کمال پير انسان بزرگي بود. خلاصه‌ي مقاومت اصيل او اين بزرگي او بود.
تاريخ، فرهنگ و ماهيت يک خلق ده هزار ساله انکار خواهي کرد، حتي نام او را نيز بر زبان نخواهي آورد، اينگونه نمي‌شود. در پس اين انکارگرايي سهم مزدوران کرد بسيار است. آنها نيز در برابر برخي منافع معين اين حق را ناديده مي‌گيرند. آمريکا و اتحاديه اروپا و ساير نيروهاي سياسي به ترکيه مي‌گويند: "در هر موضوعي از ما پشتيباني کن، آپو نيز از آن شماست، هرچه مي‌خواهي، بکن." يعني مي‌گويند: "پدر آپو را از حل کرديم، مادر، خواهرش و سايرين مال تو، هرچه مي‌خواهي با آنها بکن" عثمان و بوتان پست نتوانستند اين را درک کنند. سياستمداران کرد و حزب جامعه دمکراتيک DTP نيز به اندازه کافي قادر به بيان اينها نيست. گاه حتي شهامت بر زبان راندن کلمه کرد را نيز نشان نمي‌دهند. انتقاداتي سختي از DTP دارم، از ديگران نيز.
در اينجا نقشي براي ترکيه در نظر گرفته‌اند. اين نقش را همانند مثال "مغربي ثروت يافته"(کنايه از مالي مفت گير آوردن) برعهده گرفتند. يعني يک هژموني وجود دارد؛ آنرا ملي‌گرايي ترکواز مي‌نامند. اينها ملي‌گرايان ترک نيز نيستند. من چهل ميليون کرد را در مقابل کسي برنمي‌انگيزم. اما مورد صحيح و درست را بر زبان مي‌آورم. آيا دادستان‌ها و قاضيان اين گفته‌هايم را نمي‌شنوند؟ درواقع آن‌ها نيز از وضعيت آگاه هستند. از بالا براي آنها دستور مي‌آيد، براي مديريتي که در اينجاست نيز از بالا دستور مي‌آيد. قبلا نيز هنگامي که دادستان نظر مرا در مورد کنفدراليسم دمکراتيک جامعه کردستان KCK خواست، من نظراتم را در مورد KCK برايش بيان کردم. دقيقا اين سخن را گفتم: KCK يک سازماندهي مدني است, هنگامي که پنجاه سازمان مدني گرد آمده و يک نماينده را براي خويش تعيين کنند، اين در نظر من KCK است؛ KCK کورديناسيون سازماندهي مدني است. سيستم KCK را براي همه‌جا، براي عراق، سوريه و ايران نيز پيشنهاد کرده بودم.
مي‌گويند که با سخنانم در اينجا سي‌ـ چهل ميليون کرد را تحريک مي‌کنم. نخير، من تنها حقايق را گفته و مواردي را تشخيص مي‌دهم. سوريه سعي مي‌کند از کردها در برابر ترکيه استفاده کند. سوريه حداقل براي اينکه ترکيه را در مسئله بين خود با اسرائيل، در وضعيت بي‌تاثير نگه دارد، از کردها استفاده مي‌کند. "اسد" هميشه يک کارت کرد را در دست دارد، نمي‌توانيم اين را نديده بگيريم. اين يک واقعيت است.
ايران به سبب اينکه ترکيه و آمريکا متفق هستند، با ترکيه يک چالش طبيعي دارد، به همين جهت هميشه امکان تسامح با کردها را دارد. علي‌رغم اينکه در برابر P.K.K با ترکيه در يک جبهه ديده مي‌شود نيز، هميشه يک کارت کرد را در دست دارد و هميشه خواهد خواست که از کردها استفاده کند. در واقع چيزي که ايران مي‌خواهد بکند، برهم زدن اتفاق ترکيه و آمريکاست.
در عراق با استفاده از P.K.K ، يک دولت کردي بنياد نهاده شد. ماهر کايناک نيز گفته بود: "به نظر من P.K.K بهانه است، کاري از آن برنمي‌آيد، به نظر من مسئله اصلي P.K.K نيست. مسئله اصلي تلاش براي ايجاد و تداوم دولت پشت پرده است." اين را يک مشاور MIT ، کسي که همطراز رئيس تشکيلات استخبارات ملي است مي‌گويد. يعني در اينجا ماهر کايناک دولت خود را متهم مي‌کند. اين را نيز در کتابش که به من ندادند، بر زبان مي‌آورد. يک مشاور يکي از نهادهاي خودشان است، شايد يک نگراني در دادن کتابش به من وجود داشته باشد، آن را هم نمي‌دانم، در جنوب براي ايجاد امارتي نظير امارات اعراب، ما را به اينجا آوردند. هنوز هم اين بازي را ادامه مي‌دهند. آيا همه اينها را نمي‌بينند؟ خودشان شهامت ندارند اينها را بر زبان بياورند، هنگامي که ما هم بر زبان مي‌آوريم، ما را متهم مي‌کنند.
هنگامي که مرا به اينجا آوردند، به دست‌اندرکاراني که با من ديدار کردند نيز گفتم، پرسيدم: شما چه فکر مي‌کنيد، چه ضمانتي مي‌دهيد؟ آنها نيز گفتند: "همه‌چيز بسته به شماست." من نيز به آنها گفتم: "من هرکاري که از دستم براي سياست و راه‌حل دمکراتيک بربيايد، انجام خواهم داد، تنها چيزي که مي‌خواهم، اجراي دمکراسي است اما نه يک دمکراسي فريبکارانه، يک دمکراسي حقيقي، يک دمکراسي که مطابق استانداردهاي بين‌المللي اجرا شود. مورد مهم راهگشايي براي سياست دمکراتيک است. ايجاد بستر حقوقي و شرايط دمکراتيک لازم براي همزيستي ميان کردها و ترک‌ها و تداوم آن است."
اين دليل سخن راندن مکرر من از مصطفي کمال استت. م. کمال تنها يک جمهوري تاسيس کرده است. هنگامي تاسيس جمهوري نيز در اطرافش يک گروه از کادرهاي اتحاد و ترقي وجود داشتند. اساميشان را برنمي‌شمارم، هميشه از اينها سخن به ميان مي‌آورم. دهها بار نزد مصطفي کمال رفته و مي‌گويند که بايد نام دولت را جمهوري ترک بگذاريم. مصطفي کمال از اين دام آگاه است و هر بار آن را رد مي‌کند. مطلبي از "نامق کمال زيبک" در روزنامه "راديکال" خواندم. در آنجا مي‌گويد که در سال 1935 اکيبي به ايتاليا رفته و در مورد قوانين [بنتو] "موسوليني" تحقيق کردند، "رجب پَکَر" در آن دوران براي اينکه اينها را در برنامه CHP در آن دوران بگنجاند، به مصطفي کمال پيشنهادي ارائه مي‌کند. مصطفي کمال علي‌به سبب اينکه بسيار خسته بود، مي‌خواهد آن شب بخوابد و آن ها را بررسي نکند. ولي نمي‌خوابد و تا صبح اينها را بررسي مي‌کند. وقتي صبح نزد او مي‌رود، مي‌بيند که م. کمال تمامي آنها را خوانده است. مصطفي کمال به او مي‌گويد: "کودک، کودک، اينها چکار مي‌کنند؟ ما جمهوري را اينگونه تاسيس نکرديم." رجب پکر و عصمت اينونو هر دو بعدها اين برنامه را در اساسنامه CHP مي‌گنجانند. مصطفي کمال تنها جمهوري را تاسيس کرده است. حتي در اوايل مي‌گفت: "ما حتي راضي به تاسيس يک مديريت پادشاهي نيز هستيم."
اکنون سعي مي‌کنند يک هژموني نوين و نوعي نگرش ترک‌گرايي نوين را ايجاد نمايند. سي سال است که سعي مي‌کنند اين را انجام دهند. ملي‌گرايي روزنامه "حريت" و عبارت "ترکيه از آن ترک‌هاست." سخن و نگرشي است که تمامي خلق‌ها و عناصر اتنيکي خارج از ترک‌ها را هيچ انگاشته و نيست تلقي مي‌کند. قبلا اصطلاح نئو اتحاديون را بکار برده بودم. براي اولين بار من اين اصطلاح را بکار نبردم. "نهال آدسيز" آن را بيان کرده بود. نهال آدسيز همانند ناظم حکمت تمامي زندگي خويش را در زندان گذرانده است. ناظم حکمت به دليل تبليغات براي طبقه و پرولتاريا و نهال آدسيز يه به سبب اصل‌گرايي به زندان محکوم شدند. نهال آدسيز ترک‌گراست اما کردها را انکار نمي‌کند. نوعي نگرش ترک‌گرايي مطابق افکار خود را دارد، کردها را بعنوان يک خلق کوهي عقب‌مانده تعريف مي‌کند، تعريفي مطابق افکار خود دارد. او نيز مي‌گويد که اين ترک‌گرايي که بعدها ايجاد شده، ترک‌گرايي آسياي ميانه نيست. اين ملي‌گرايي ترکواز بوده و تقلبي است، يک نگرش ترک‌گرايي که بعد از جمهوري ساخه شده است. اين نگرش از 1925 و 26 بدينسو وجود دارد اما در دوران اخير سعي مي‌کنند، هرچه بيشتر آن را توسعه دهند. ترکي استانبولي را بيشتر مطرح کرده و آن را زبان مشترک ترک‌ها عنوان کرده و گفتند "از اين پس همه اينگونه همديگر را درک خواهند کرد." نخير، ترکي استانبولي هيچ ارتباطي با فرهنگ و خلق آناتولي ندارد. آناتولي منابع فرهنگي غني دارد. اين زبان ترکي هيچ ارتباطي با "کاراجااوغلان" و "يونس امره" و "مولانا" ندارد. اين وضعيت درواقع تضعيف نمودن ترکي است، بريدن آن از ريشه‌هايش است.
از مشروطيت بدينسو فرقه حريت و ائتلاف و فرقه اتحاد و ترقي وجود دارد. از 1908 تا 2008 ، امروزه نيز يک نگرش نسخه اتحاد و ائتلاف وجود دارد. اين نگرش تنها محدود به آ.ک.پ نيست، برخي گروه‌هاي ديگر نيز نماينده اين نگرش هستند. اين نگرش قشري وسيعي را در بر مي‌گيرد. بغير از اين، امروزه نگرش اتحاد و ترقي نيز وجود دارد. آلمان‌ها در آن دوران از اتحاد و ترقي پشتيباني مي‌کردند، انگليسي‌ها نيز از حريت و ائتلاف حمايت مي‌نمودند. اتفاق ميان آلمان و اتحاد و ترقي، ترکيه را بسيار متضرر ساخت. آلمان‌ها با تداوم اين پشتيباني سنتي، امروزه از CHP پشتيباني مي‌نمايند. امروزه نيز انگليسي‌ها از نگرش حريت و ائتلاف حمايت مي‌نمايند. يعني از طرفي ذهنيت اتحاد و ترقي و از طرف ديگر ترک ـ اسلام و يا اسلام ـ ترک وجود دارند. من مخالف هردوي اين نگرش‌ها هستم. زيرا کنترل هر دوي آنها معلوم است، در دست ديگران است، از خارج کنترل مي‌شوند. في‌النفسه ترکيه را تسليم کرده‌اند، به نظر من در درون نظامي‌گري تماما به اين مورد تسليم شده‌اند، برخي مخالف اين امر هستند اما نيرويشان کفاف اين مخالفت را نمي‌کند.
انگليسي ها اين هژموني نوين را مي‌سازند. طالباني بخوبي اين سياست را مي‌داند. اردوغان را نيز به رياست تمدن‌ها برگزيده‌اند. او قادر به انجام اين کار نيست، کسي نيست که بتواند انجام دهد، در واقع اردوغان مامور ساده‌اي است. اکنون نيز يک بسته پيشنهادي را اعلام کرده و مي‌گويد: "ما براي چهار ميليون نفر کار خواهيم يافت"، اين پروژه‌ي نويني نيست.
"آوني اوزگورل" نيز گفته است که اين پروژه موفق نخواهد بود."، از انديشه‌هايش آگاه هستم. يک ملي‌گراي قديمي است، ميهن‌دوست ترک است و مي‌داند. شرق و جنوب شرقي را به سرمايه جهاني پيشکش مي‌نمايند. من قبلا گفته بودم: "اگر اختيار اينجا را به من بدهند، ده ميليون انسان را سير خواهم کرد." نخست‌وزير اکنون رفته و بسته پيشنهادي اعلام کرده و مي‌گويد که چهار ميليون انسان را استخدام خواهد کرد. آيا بيکاري رو به تزايد نيست؟ شما نيز مي‌دانيد، همه مي‌بينند، استخدام کجاست؟ در اوايل طرح پروژه "گاپ" من شخصا خود براي تحقيق در اين مورد رفتم. از جايي که سد را ساخته بودند، در جايي تماما هموار لوله‌ها را به "حران" برده بودند. چرا به "حيلوان"، "سيوارک"، "ويران‌شهر" و ساير جاها نبرده و تنها به حران برده بودند؟ مي‌دانيد که حران از نام برادر ابراهيم هارون سرچشمه مي‌گيرد. در آن دوران نيز زمين‌هايي در حران خريده شده بود. اولين شرکت‌هايي که خريده بودند با همکاري "کوچ ـ انکا" زمينها را خريده بودند. بخشي از زمينها را نيز دميرل خريده بود. گروه "دوغو" نيز در آنجا به کار مشغول بوده و زمين خريده بودند. دليل اينکه آب به ساير جاها نرفته و به حران مي‌رفت رساندن آب به اينها بود. من بعدها تحقيق کردم، سرمايه موجود در آنجا و حتي يک شرکت را مورد تعقيب قرار دادم؛ فهميدم که اينها روابطي با شرکتي دارند که در بورس تمرکز يافته است. اينها نيز با "سيتي بانک" که مرکز آن در نيويورک است ارتباط دارند. اينها مستقيما تاسيسات يهودي نيستند اما به صورت غيرمستقيم در آن سرمايه دارند و از طرف آنها نظارت مي‌شوند. نخست‌وزير نيز اکنون مي‌گويد که به جاهايي که آب نمي‌رود، آب خواهند رساند. درواقع آب را براي خلق نخواهند برد، خواهيد ديد که در جاهايي که آب به آنجا نمي‌رود، به دست خانواده‌هاي مزدور شرکت‌هايي تاسيس کرده و براي آنها آب خواهند برد. خلق باز هم بيکار و گرسنه خواهد ماند. شرکت‌هاي موجود در آنجا نيز همگام با سرمايه‌ي جهاني کار خواهند کرد. براي انجام اين کار و کنترل اين سرمايه به دست سرمايه جهاني ماموري ويژه فرستادند، محمد شمشک. در آنجا در جاهايي که بعنوان مناطق مين‌گذاري شده ناميده شدهه‌اند، زمين‌هايي وجود دارند که تاکنون مورد استفاده قرار نگرفته‌اند، آنها را نيز خواهند خريد. اينگونه تمامي آن زمينها را به سرمايه جهاني و خارج پيشکش خواهند کرد. خلق آنجا هم همانند خوشه‌هاي خشم(منظور رماني است که در آن سرگذشت سخت کارگران را در شهرهاي غني بازگو مي‌کند) در آمريکا گرسنه و بصورت بينوا رها خواهند شد.‌
ماهر کايناک به اين سبب مي‌گويد: "دست خويش را از گلوي ترکيه برداريد." نمي‌گويد که منظورش از "اينها" کيست. من نيز مي‌پرسم: "اي ماهر، اين نيروهايي که مي‌گوييد دستتان را از گلوي ترکيه برداريد، کدام نيروها هستند؟" مي‌گويد که نمي‌توانم اعلام کنم و سپس مي‌گويد برايتان داستاني را باز خواهم گفت. يعني داستاني که شما مي‌دانيد. و آغاز به بازگويي داستان‌هاي بسياري مي‌کند. من از داستان چيزي دستگيرم نمي‌شود. از طرف من مي‌توانيد از ماهر کايناک بپرسيد: "کساني که "اينها" عنوانشان مي‌کنيد کيستند؟" درواقع مي‌داند اما نمي‌تواند بگويد. اگر اعلام کند به نفع دولت خودش است اما نمي‌تواند اعلام کند. دخترش نيز پروفسور است، اين را مي‌داند، مي‌توان از او نيز پرسيد. او نيز مي‌تواند اينها را اعلام کند. يالچين کوچوک نيز حقايق را مي‌داند اما او نيز مي‌گويد که نمي‌توانم بگويم، برايتان داستان خواهم گفت.
من از اينجا به مقامات دولتي مي‌گويم؛ با دمکراسي مي‌توان مسئله کرد را حل کرد. چيزي که ما مي‌خواهيم يک همزيستي دمکراتيک ميان کردها و ترک‌هاست که قادر به تداوم آن باشند. ما با مرزها مشکلي نداريم. مي‌توان مسئله کرد با ارزش‌ها و اصولي دمکراتيک و ايجاد برخي تغييرات در قانون اساسي حل کرد. حتي به خود آن‌ها نيز گفته بودم؛ قانون اساسي را بياوريد من تدوين کنم. چيزي که ما مي‌خواهيم راهگشايي براي سياستي دمکراتيک است. اگر اين تحقق يابد، کردها و ترک‌ها پيشرفته‌ترين جوامع خاورميانه خواهند شد. از برادري کردها و ترک‌ها سخن مي‌گويند، تنها گفتن کافي نيست، کردها و ترک‌ها برادر هستند اما اگر بتوان اين برادري و همزيستي‌را به نقطه‌اي دمکراتيک و استراتژيک آورد، اين مهم خواهد بود. يعني چيزي که مورد نياز است، دمکراتيک کردن و هماهنگ کردن روابط ميان خود است. دمکراتيزه نمودن روابط است. من قبلا نيز گفته بودم؛ اگر به من فرصت دهند که سياست دمکراتيک انجام دهم و با همه خلق ترکيه سخن بگويم، اگر نود درصد خلق از من حمايت نکنند، مي‌توانيد مرا دار بزنيد. اگر امکان سياست دمکراتيک را به من بدهند و از من جدايي خواهي ببينند، آنگاه مي‌توانيد مرا جدايي طلب بناميد و مرا اعدام کنيد. چيزي که ما مي‌خواهيم، اصول حقيقي دمکراسي است، همزيستي دمکراتيک است. باز هم اگر يک اقدام دمکراتيک صورت بگيرد، اين براي مناسبات دمکراتتيک خلق اهميت خواهد داشت. مي‌دانم که طلب کمال پير نيز اين بود. کسان بسياري نيز در ميان ترک‌ها وجود دارند که طلب دمکراسي حقيقي را دارند. اما پياده نمودن اين‌ها مهم است.
علي‌رغم تمامي سعي دولت ترکيه،‌PDKو‌YNKبه P.K.K حمله‌ور نخواهند شد، مي‌دانم که حمله نخواهند کرد. قبلا نيز اين را گفته بودم.
ترکيه نيز ديگر بايد اين را بداند، طالباني و بارزاني با P.K.K درگير نخواهند شد، P.K.K نيز با آنها درگير نخواهد شد. حتي اگر اسلحه به دست خلق بدهند نيز، خلق اجازه نخواهند داد فرزندانشان اسلحه گرفته و با P.K.K بجنگند. اگر امکاناتي به اين نيروها بدهند نيز، آنها نمي‌توانند در مقابل P.K.K بجنگند. ديگر اين قابل فهم است. فرانسه روابطش با کردها را گسترش مي‌دهد. روابط خويش را P.K.K را نيز گسترش مي‌دهد.
آکادمي جوانان بسيار مهم است. سلام مرا به جوانان برسانيد. آکادمي بايد جدي و دمکراتيک باشد، بايد بتوانند کارهاي خويش را بر اساس اصول دمکراتيک انجام دهند.
آيا آرام[ديکران] هنوز هم سرحال است؟ مي‌توانيد از طرف من يک دسته گل برايش ببريد. برايش سلام دارم. حتي اگر بخواهد اينجا بماند، مي‌توان برايش خانه‌اي خريد، جايي در سواحل دجله مناسب است. ممکن است بخواهد بماند. مي‌دانيد که آرام اهل ساسون است.
در DTP جدايي جدي وجود ندارد. نمايندگان هرکس را که بخواهند انتخاب خواهند کرد، من کاري ندارم، دخالت نمي‌کنم، خود آن‌ها بايد تصميم بگيرند. چيزي که مهم است چيزي است که بامعني است، بجاي آوردن وظايفي که برعهده گرفته‌اند به بهترين شکل در جايي که قرار دارند مي‌باشد. مسئله‌اي که بينشان وجود دارد را بايد قطعا از ميان بردارند. بايد از اينها گذار نمايند. اگر DTP خوب کار کند، مي‌تواند آرايش را سه برابر کند. زمينه لازم براي اين وجود دارد. من اميدوار هستم. فکر کنم DTP در ساير موارد نيز براي ايجاد سازماندهي همگرا کار مي‌کند. اگر کار کنند، به نظر من کارهاي خوبي مي‌توان انجام داد. زنان نيز بايد خوب کار کنند، جوانان بايد خوب کار کنند، بسيار کار کنند.
مشارکت در ميتينگي که براي حل دمکراتيک مسئله کرد در "کادي کوي" استانبول در روز يک ژوئن از طرف مجلس صلح برگزار شده بود، خوب بود. محتواي آن چگونه بود، مسئله مهم محتواست. اينها مهم هستند اما تنها يکي دو ميتينگ کافي نيست. بايد به شکلي وسيع‌تر سازماندهي را انجام دهند، از "اديرنه" تا "حکاري"، بايد فعاليت‌هاي صلح‌جويانه انجام دهند. حتي مي‌توان با گشتن با اتوموبيل‌ها و فعاليت به اين صورت اين کارها را انجام داد. مي‌توان سازماندهي وسيعي را ايجاد کرد. ايمان دارم که اگر بسيار کار کنند، موارد خوبي ايجاد خواهند شد.
قبل از حکم سلول انفرادي نزد من دو لغت‌نامه وجود داشتند. مي‌توانستم يک کتاب نيز نزد خود داشته باشم. يعني کتاب، يک روزنامه، يک مجله مي‌توانستم نگه دارم.
کتاب‌هايي که فرستاده مي‌شوند به دستم مي‌رسند. در پشت جلد کتاب "نظام جهاني" که قبلا از شما خواسته بودم، نام سه کتاب وجود دارد، مي‌توانيد آن‌ها را بفرستيد. کتاب‌هاي مهم و جالب ديگر را نيز مي‌توانيد بفرستيد. براي مجله "بيريکيم"(اندوخته) نيز حکم ممنوعيت صادر شد. ديگر لازم نيست بفرستيد.‌
براي خلق ما و تک‌تک زنداني‌ها سلام دارم.


عبدالله‌ اوجلان- رهبر آزادیخواه خلق کرد در زندان انفرادی جزیره‌ امرالی
04-06-2008

فعالیت جوانان هوادار PJAK در گیلانغرب

چند تن از جوانان هوادار پژاک در گیلانغرب در اقدامی تحسین برانگیز دست به دیوارنویسی های گسترده در یکی از خیابان های اصلی این شهرستان زدند.

جوانان هوادار پژاک در گیلانغرب در چندین مرحله اقدام به شعار نویسی در خیابان پمپ بنزین این شهرستان زدند.

بر طبق گفته های شاهدان عینی صبح روز بعد از دیوار نویسی های گسترده در حوالی ساعت 11 صبح نیروهای امنیتی و اطلاعاتی در محل مذکور حاضر شدند و پس از عکسبرداری از نوشته ها با پاشیدن رنگ و پیف پاف اقدام به مخدوش سازی شعارها کردند
از روز پنج شنبه ی گذشته تا به امروز هر شب نیروهای جاش محلی و مزدوران بسیجی اقدام به گشت زنی میکنند.

به گفته ی یکی از ساکنین محل بعد از دیوارنویسی ها نیروهای گشت زن حتی به پیرمران وزنان هم اجازه ی نشستن در درب منازلشان را به ایشان در ساعات 12 شب به بعد نمیدهند.

گفته میشود در شهرستان ایوانغرب نیز جوانان این شهرستان دست به اقدامات مشابهی زده اند

وێنه‌ی قاره‌مانێکی لاو - گه‌ریلای زانا و فیدایی، شه‌هید هێرش کارزان سنه‌یی

برنامه و اساسنامه PJAK بخش 6

 

بخش ششم
اهداف و وظایف تحولات دمکراتیک

الف‌ـ جهت ایجاد تحول در ساختارهای جمهوری اسلامی ایران و رفع سیاست‌های فشار و انکار كه مغایر با حقوق و آزادی‌ها می‌باشندهمچنین ایجاد "جامعه‌ای دمکراتیک‌ـ اکولوژیک و آزادیخواهی جنسیتی" در چارچوب ایرانی دمکراتیک:
1ـ مبارزه برای محدود نمودن و متحول‌ساختن نقش و اختیارات دولت و رساندن آن به سطح نهادی جهت حفظ امنیت عمومی و خدمات اجتماعی.

2ـ مبارزه برای ایجاد تحولات بنیادین و ریشه‌ای در راستای دمكراتیزه نمودن نظام جمهوری اسلامی ایران بر اساس چهار رفرم بنیادین؛ رفرم دولت, ملت, جامعه و شهروند که در برنامه به‌طور مشروح گنجانده شده است.

3ـ مبارزه با تمام گرایشات و ساختارهای مبتنی بر سنت‌گرایی، فاناتیسم دینی، ملی‌گرایی تنگ و شوونیستی که مانعی برای تحقق دمکراسی خلق‌ها و اتحاد آزادانه آن‌هاست.

4ـ مخالفت با هرگونه اعمال فشار بر گروه‌های اتنیکی و دینی، در نظر گرفتن غنای فرهنگی خلق‌ها که ریشه در تاریخ و ارزش‌های اشتراکی آن‌ها دارد و مبارزه علیه کلیه اقدامات زورمدارانه و خشونت‌طلبانه نیروهای ارعابگر رژیم.

5ـ مبارزه بر ضد نمادها و نهادهای ضد حقوقی نظام حاکم همانند دادگاه‌های انقلاب، ویژه روحانیت، دادگاه‌هایی که مغایر با حقوق جهانی هستند و اهرم‌های انتصابی و پاسدار نظام.

6ـ مبارزه برعلیه قوانین كیفری ناانسانی و احکام جزائی نظیر اعدام، قصاص، ،قطع عضو، سنگسار، اجرای حد و ... .

7ـ مبارزه علیه سیاسی‌شدن دین و استفاده ابزاری از آن در راستای منافع قشری خاص در نظام حاکم که سبب گسترش مطلق‌گرایی، عوامفریبی، عدم تحمل اقلیت‌ها و تنوعات، تبعیض‌های جنسیتی و شکاف‌های بزرگ اجتماعی گردیده است...

8ـ تحول نظام به سیستمی دمکراتیک که تمامی هموطنان فارس, کرد, آذری, بلوچ, ترکمن, عرب, گروه‌های اتنیکی و دینی تحت عنوان شهروند برابر و آزاد در بنیاد آن مشارکت داشته باشند. حقوق مشارکت دمکراتیک بایستی در قانون اساسی به رسمیت شناخته‌شده و تضمین گردد.

9ـ گذار از شیوه مدیریتی متمرکز و تلاش برای تقویت و گسترش مدیریت‌های بومی بر اساس ساختار موزائیکی و تنوعات فرهنگی و اتنیکی در چارچوب یک نظام دمکراتیک .

10ـ وضع قانون اساسی مطابق معیارهای جهانی حقوق بشر و حقوق دمكراتیك بطوریکه کلیه حقوق سیاسی, اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی خلق‌ها و افراد تضمین گردد.

11ـ تلاش جهت ایجاد رفرم در ساختارهای شرعی‌ـ الهی که تحت لوای تقدس راه را بر هرگونه ابراز وجود فکری، آزادی بیان، انتقاد و مخالفت سیاسی مسدود ساخته‌اند.

12ـ گذار از نظام اقتصادی متکی بر سود و کالا و اساس گرفتن سیاستی اقتصادی که متکی بر ارزش کاربردی و تقسیم برابر باشد و مخالفت با انحصارطلبی.

13ـ پیشبرد استفاده از فناوری مدرن, حمایت از بكارگیری صلح‌آمیز انرژی هسته‌ای، مبارزه با تولید و تکثیر سلاحهای کشتار جمعی.

14ـ تلاش در جهت؛ کوچک‌کردن ارتش و نیروهای نظامی، کاهش بودجه‌های نظامی و خارج ساختن آنان از حالت تهدید و مداخله‌گر در حیطه‌ سیاست همچنین تبدیل آن به نیروی حافظ صلح و امنیت اجتماعی.

15 ـ مبارزه همه‌جانبه برای تحقق صلح و مخالفت با هرگونه پیمان‌نامه نظامی مخلّ امنیت در سطح ایران, منطقه و جهان و تلاش در راستای تحقق صلح و عدالت.

16ـ نیرومند ساختن سازماندهی‌های دمکراتیک زنان، جوانان، کارگران، کارمندان، گروه‌های صنفی و همه اقشار جامعه در راستای تحقق و توسعه جامعه مدنی و نهادینگی جامعه دمکراتیک؛ در صورت مانع‌سازی رژیم و عوامل آن، باید خلق را بر اساس آگاهی از خط دفاع مشروع و دفاع ذاتی به سازماندهی دمکراتیک رهنمون كرده و نافرمانی مدنی و قیام‌های دمکراتیک خلق را در همه‌جا گسترش داد.

17ـ نظم‌بخشی به کلیه اقشار اجتماعی و نیروهای سیاسی طرفدار دمکراسی در ایران به شکل بلوک‌های دمکراتیک و ایجاد کوردیناسیون هماهنگ‌کننده که وظیفه پیشبرد مبارزات مشترک را برعهده داشته باشد.

18ـ‌ مهیا نمودن امکان مشارکت آزادانه‌ خلق‌های ایران در یک نظام سیاسی‌ـ دمکراتیک، مبنا قراردادن بیانیه حقوق بشر و تدوین قوانین اساسی بر مبنای آزادی‌ها، حقوق جهانی و معیارهای دمکراتیک.

19 ـ تضمین حق آزادی بیان, اندیشه, رسانه‌ها و ارتباطات در قانون اساسی و فراهم‌آوردن امکانات دسترسی سریع و آسان به اطلاعات علمی برای همه.

20 ـ تضمین حق تاسیس احزاب سیاسی, سندیکاها و کانون‌های مختلف جهت پیشبرد مشارکت عمومی و دمكراتیك در نظام سیاسی کشور و فراهم کردن آزادی تشکیلاتی.

21ـ مبارزه مستمر در مقابل هرنوع تخریبات طبیعت و محیط زیست نظام دولتگرای سرمایه‌داری که توازن اکولوژیک را برهم زده است. تلاش در جهت ایجاد آگاهی اکولوژیک و برقراری توازن بین جامعه و طبیعت، بکارگیری امکانات علمی و تکنولوژیکی در راستای خدمت به انسان، حفاظت از محیط زیست در چارچوب اخلاقی علمی و بر این اساس به وجود‌آوردن زمینه برای ایجاد جامعه و محیط زیستی سالم و طبیعتی زنده.

22ـ ایجاد یک سیستم بیمه درمانی و بیمه اجتماعی كه ضامن حقوق زندگی و کار همه افراد جامعه باشد.

23ـ ارائه و اجرای پروژه‌های متنوع اشتغال‌زایی و کاهش میزان بیکاری و فقر اقتصادی.

24ـ انجام فعالیت‌های اجتماعی, فرهنگی، آموزشی و ورزشی جهت توسعه سالم فکری‌, روانی و جسمانی جوانان به عنوان نیروی اساسی تحول و پویایی جامعه و فراهم‌نمودن امکانات کافی جهت فعال‌نمودن آنان برای مشارکت در حیات سیاسی و اجتماعی.

25 ـ تاسیس نظام آموزشی‌ـ فرهنگی‌ مستقلی که فرد و جامعه آزاد را پرورش دهد و وضع قوانین مربوط به تحصیل اجباری.

26 ـ جهت رسیدن به تعادل اپتیمال (منطقی) میان فردگرایی و جامعه‌گرایی بر مبنای "آزادی فرد، از راه آزادی جامعه ممكن می‌گردد" و "آزادی جامعه، متکی بر آزادی فردی است"، تلاش برای ارتقای سطح آگاهی‌های حقوقی همه افراد جامعه و ایجاد نهادهای حقوقی‌ـ آموزشی در این زمینه.

27ـ تلاش برای پیشبرد آزادانه هنر و ادبیات و زبان مادری و ایجاد امکانات جهت پیشرفت آن‌ها در همه عرصه‌ها.

ب‌ـ خودمدیریتی دمكراتیك خلق كرد:

1ـ سیستم کنفدرالیسم دمکراتیک که بر اساس نیروی ذاتی و ارزش‌های اشتراکی توده‌های زحمتکش خلق شكل می‌گیرد، یگانه راه حل مسئله کرد و مشکلات دیگر خلق‌های ایران و برون‌رفت از بحران موجود می‌باشد.

2ـ سیستم کنفدرالیسم دمکراتیک، حل نهایی مسئله کرد در خاورمیانه است؛ شرق کردستان بخشی از آن بوده و در راستای حل مسئله کرد در ایران، در چارچوب خودمدیریتی دمكراتیك و تحقق اهداف آن تلاش می‌نماید.

3ـ پارادایم "جامعه دمکراتیک‌ـ اکولوژیک و آزادیخواهی جنسیتی" را در همه عرصه‌های ایدئولوژیک، سیاسی و سازمانی مبنا قرار می‌دهد.

4ـ مدل سازماندهی آن هرمی‌شکل و از پایین به بالا است، همچنین در آن حق تصمیم‌گیری‌ ازآن خلق بوده و مشارکت خلق در همه سطوح آن ضروری است.

5ـ تشکیل کمون در روستاها، مجالس شهروند آزاد در شهرها، مجالس ایالات و نهایتا کنگره خلق شرق کردستان را هدف اساسی خود قرار می‌دهد.

6ـ همه اقشار اجتماعی با حفظ ویژگی‌های قشری خویش، افراد، گروه‌ها و تشکلات سیاسی متناسب با نیازهای جامعه در عرصه‌های مختلف خود را سازماندهی نموده و در جهت برآورده ساختن مطالبات دمکراتیک خلق نهادینه شده و به فعالیت می‌پردازند.

7ـ مبارزه برای ایجاد رفرم و محدودساختن دولت به صورت نهادی در راستای تأمین امنیت، رفاه و خدمات اجتماعی.

8ـ تلاش برای هوشیاری و ایجاد حساسیت در دولت نسبت به دمکراسی و مطالبات دمکراتیک جامعه و خارج ساختن آن از حالت مانع‌ساز.

9ـ مبارزه برای ایجاد شهروندی آزاد، دمکرات، آگاه و بااخلاق، اراده‌مند و خلاق (نقطه مقابل بنده مطیع دولت).

10ـ در صورت پذیرفتن حقوق کنفدرالیسم دمکراتیک شرق کردستان از سوی دولت ایران، خلق کرد نیز حقوق دولت را به رسمیت خواهد شناخت. بدین صورت در شرق کردستان مدیریت دمکراتیک و ذاتی خلق کرد + اتوریته عمومی دولت ایران راه مورد پذیرش کردها خواهد بود.

11ـ تاکتیک اساسی خلق کرد جهت تحقق کنفدرالیسم دمکراتیک شرق کردستان، سازماندهی دمکراتیک، فعالیت‌های دمکراتیک، نافرمانی مدنی و قیام‌های خلق خواهد بود.

12ـ‌ دفاع مشروع به عنوان حق طبیعی و مقبول در منشورات بین‌المللی و حقوق جهانی در تمامی اقدامات و فعالیت‌های دمکراتیک خلق کرد مبنا قرار داده می‌شود. استفاده از این حق در هر عرصه‌ای اجتناب‌ناپذیر است. در مقابل تهاجمات دولت علیه ارزش‌های فرهنگی‌ـ تاریخی خلق، حملات با هدف نابودی و بن‌بست‌های سیاسی احتمالی، دفاع مشروع مسلحانه در اولویت قرار خواهد گرفت.

13ـ سازماندهی دمکراتیک زنان و جوانان به عنوان پیشاهنگ تحقق سیستم کنفدرالیسم دمکراتیک در رأس برنامه‌های این سیستم قرار می‌گیرند.

14ـ مرزهای جغرافیای سیاسی ایران در پروسه ایجاد کنفدرالیسم دمکراتیک شرق کردستان تغییر نیافته و به عنوان مانع نیز تلقی نمی‌گردند. بلکه مرزهای موجود به مثابه پلی ارتباطی میان تمامی کردها محسوب می‌شوند.

15ـ تلاش جهت آشکار ساختن گذشته تاریخی و فرهنگی خلق کرد و حفاظت از میراث تاریخی‌ـ فرهنگی‌ آنان و ایجاد نهادهای خاص در راستای توسعه فرهنگی.

16ـ ‌تلاش جهت رسمیت‌یافتن زبان کردی و ایجاد سیستم آموزشی زبان کردی در کلیه مقاطع تحصیلی و بکارگیری آن در عرصه‌های انتشاراتی، تاریخی،‌ فرهنگی، اجتماعی، هنری و نهادینه‌ساختن آن با استفاده از کلیه امکانات و نیروهای ملی.

17ـ‌ تلاش جهت تحول دمکراتیک ساختارهای سنتی و واپسگرای جامعه همچون آغا، شیخ، عشیره‌گرایی و طریقت‌گرایی وابسته به دولت.

18ـ مبارزه جهت از میان برداشتن ابزارها و نهادهای جنگ ویژه همچون پایگاه و هسته‌های بسیج شهر و روستا، مزدوران محلی و تاثیرات مخرب آن بر جامعه.

19ـ ‌تلاش جهت گسترش سیاست اقتصادی متکی بر ارزش کاربردی و تقسیم برابر، سازماندهی تولید و توزیع اشتراکی ثروت ملی در عرصه‌های اجتماعی و مبارزه با ناهنجاری‌های اجتماعی متکی بر اقتصاد نابرابر و دولت‌گرا از قبیل تورم، بیکاری، فقر در جامعه و ارائه پروژه‌های آلترناتیو در این زمینه.

20ـ‌ تلاش جهت ایجاد نظام آموزشی متکی بر ارتقاء سطح روشنگری دمکراتیک جامعه و فرد آزاد، خلاق، اراده‌مند و بااخلاق.

21ـ تلاش جهت ایجاد توازن میان فرد، جامعه و طبیعت. مبارزه با گرایشات و عملکردهایی که سبب تخریب طبیعت و محیط زیست می‌گردند و ایجاد نگرشی صحیح ارگانیكی نسبت به حیات و برخوردی مبتنی بر رعایت اصول جامعه اکولوژیک‌ـ‌ دمکراتیک.

ج‌ـ در قرن 21 که قرن آزادی زنان می‌باشد، مبارزه جهت متحول نمودن نظام جنسیت‌گرا و دولت‌محور به شکلی ریشه‌ای، انتقال ماهیت و ارزش‌های جامعه طبیعی و انقلاب نوسنگی ـ‌ به عنوان اولین انقلاب انسانی‌ـ به حیات امروزی و پایان بخشیدن به موقعیت نابرابر زنان در جامعه طبقاتی و ایجاد آزادی و مساوات برای آنان؛ بنابراین:

1ـ مبارزه با نظام مردسالار و ذهنیت و عواطف و در کل حیاتی که نشأت‌ گرفته از حاکمیت استبدادی و تاریخی مرد بوده است.

2ـ مبارزه مستمر و موثر با سیستم مردسالار که بردگی، مالکیت و تسلیمیت را بر زن روا داشته است.

3ـ فعالیت‌های گسترده جهت توسعه تكوین سازمانی و شخصیتی زنان بر اساس ایدئولوژی رهایی زن.

4ـ جهت گذار از موانع بردگی‌ساز، عدم مساوات و عدم شناخت اراده زنان در همه عرصه‌های ذهنیتی و حیاتی جامعه، برای مشارکت فعال زنان اصل "تبعیض مثبت" مبنا قرار می‌گیرد.

5ـ توسعه فعالیت‌ها و سازماندهی توده‌ای زنان در همه عرصه‌ها، ایجاد خانه‌ها و پارک‌های فرهنگی زن آزاد.

6ـ فراهم‌نمودن زمینه مناسب جهت مشارکت موثر، آزاد و برابر زنان در همه عرصه‌های حیات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی.

7ـ‌ اجرای برنامه‌های کمکی در عرصه‌های بهداشت و آموزش زنان.

8ـ تلاش جهت زدودن پس‌مانده‌های نظام مردسالار در اذهان دختران جوان و آموزش آنان بر این اساس.

دـ جهت ایجاد اتحاد و روابط دمکراتیک با کردهای سایر بخش‌های کردستان و از میان برداشتن تفاوت‌های فرهنگی داخلی خلق كرد كه ناشی از وجود مرزهای سیاسی مغایر با منافع ملی خلق است و رسیدن به کنفدرالیسم دمکراتیک خلق کرد تلاش می‌نماید، بنابراین؛

1ـ تلاش جهت ایجاد همکاری و پشتیبانی فعال از نیروهای مبارزاتی دمکراتیک در هر بخش از کردستان و برگزاری پلاتفرم‌ها و تاسیس نهادهای ملی‌ـ دمكراتیك متکی بر برنامه و توافقاتی مشترک.

2ـ دفاع از حقوق کردهای مهاجر و پناهنده و حمایت از پیشرفت فرهنگی آنان.

3ـ تضمین حقوق اقلیت‌های ساکن در کردستان.

4ـ توسعه روابط و اتحاد ملی کردها و ایجاد سیستم روابط دمکراتیک با خلق کرد ساکن در سایر بخش‌های کردستان در چارچوب حقوق کنفدرالیسم دمکراتیک کردستان.

5ـ همبستگی و ایجاد روابط با خلق‌های خاورمیانه و نیروهای دمکراتیک جهت گذار از مفاهیم بنیادگرا و عوارض ناشی از ملی‌گرایی افراطی و تلاش جهت "دمکراتیزاسیون خاورمیانه + ایجاد هوشیاری در دولت‌ها نسبت به دمکراسی= تحقق آزادی کردستان".

6ـ تلاش جهت تحقق شعار "پیشروی دموكراسی از منطقه بسوی جهان" و "حركت از کنفدرالیسم دمکراتیک کردستان به‌سوی کنفدرالیسم دمکراتیک خاورمیانه و کنگره دمکراتیک جهان" به عنوان شعار فراملی.

وـ عملی‌ساختن استراتژی اتحاد دمكراتیك و روابط آزادانه خلق‌های ایران، همچنین برقراری رابطه و همكاری با نیروهای دموكراسی‌خواه در میان خلق‌های ایران؛ بنابراین:

1ـ عقد پیمان با طرفداران دمکراسی در ایران بدون قائل شدن هرنوع تبعیض چپ و راست و .... .

2ـ گسترش روابط دمکراتیک میان خلق‌های ایران با تکیه بر اشتراکات فرهنگی, تاریخی و تقویت آن‌ها.

3ـ همکاری جهت سازماندهی دیگر خلق‌های ایران و کانالیزه کردن پتانسیل آنان در راستای تحولات دمکراتیک.

4ـ‌تلاش و حمایت از تحولات و حل دمکراتیک مسئله کرد بدون تغییر مرزها در هر بخش با تکیه بر اتحاد آزاد و برابر با خلق‌های همسایه و اصول کنفدرالیسم دمکراتیک.

5ـ ایجاد همبستگی و روابط با گروه‌های دمکراتیک، طرفداران محیط زیست، جنبش‌های آزادی زن، سوسیالیست و اومانیست در ایران و خاورمیانه. مبارزه در راستای نیل به پلاتفرم‌های فراملی و کنگره دمکراتیک بدون اتکا به دولت، همچنین بسط و گسترش مدل کنفدرالیسم دمکراتیک متکی بر دمکراسی خلق‌ها در میان تمامی خلق‌های ایران.

اساسنامه حزب

بخش نخست: اصول کلی

1 ـ نام سازمان: پارتی ژیانی ئازادی کوردستان PJAK (حزب حیات آزاد کردستان).

2 ـ نشان سازمان: زمینه‌ای مستطیل شکل است كه نیمه‌ بالایی آن سرخ‌رنگ و نیمه‌ پایینی به رنگ سبز می‌باشد، در زمینه‌ سرخ‌رنگ آن نیم خورشیدی با 16 اشعه قرار دارد. كلمه‌ PJAK با حروف لاتین در نیمه‌ سبز رنگ به صورت خطی مستقیم با رنگ زرد نوشته شده است.

3ـ تعریف سازمان: حزب حیات آزاد كردستان در چارچوب مبانی فلسفی و ایدئولوژیك رهبر آپو و پایبندی به آن بر اساس سیاستی دمكراتیك جامعه را با توجه به نیازها و طلب‌هایش آگاه نموده و سازماندهی می‌نماید. نیروی اساسی توسعه سیاسی‌ـ دمكراتیك و فاكتورهای حیاتی دمكراتیك بوده و پیشاهنگ سازماندهی و مدیریت جامعه دمكراتیك است. ساختار حزب دمكراتیك بوده و تمامی اموراتش قابل نظارت توسط خلق می‌باشد. مخالف نژادپرستی و دسپوتیسم و خشونت است. نیروی موسس كنفدرالیسم دمكراتیك جامعه شرق كردستان می‌باشد.

4 ـ اهداف سازمان: "جامعه اکولوژیک‌ـ دمکراتیک و آزادیخواهی جنسیتی" را به عنوان پارادایم اساسی خود می‌پذیرد. اهداف اساسی آن عبارتند از؛ محدودنمودن و متحول‌ساختن نقش و اختیارات نظام جمهوری اسلامی ایران و دمكراتیزه كردن آن در چارچوب چهار رفرم بنیادین در دولت, ملت, جامعه و شهروند و رساندن دولت به سطح نهادی مدیریتی كه جوابگوی خدمات همگانی و حفظ امنیت عمومی جامعه بوده و مظهر اتوریته‌‌ عامه باشد؛ حل مسئله کرد در چارچوب كنفدرالیسم دمكراتیك خلق كرد بدون تغییر در مرزهای رسمی موجود, حفاظت از ارزش‌های والای خلق و سازمان در چارچوب خط‌مشی دفاع مشروع، از میان برداشتن تأثیرات نظام فئودالی و پیشبرد حیات آزاد و دمکراتیک در شرق کردستان, مبارزه با كلیه سیاست‌ها و نهادهایی كه در راستای ذوب فرهنگ و هویت ملی خلق كرد ایجاد شده‌اند، تلاش برای تأمین حقوق و آزادی‌های کلیه اقشار اجتماعی و سازماندهی جامعه دمكراتیك، مبارزه با ذهنیت و روابط سیاسی‌ـ اجتماعی مردسالاری و تلاش جهت هویت‌یابی و آزادی‌ زن در جامعه، پیشبرد روابط دمکراتیک با خلق کرد ساکن در سایر بخشهای کردستان در چارچوب حقوق و اصول کنفدرالیسم دمکراتیک کردستان, تلاش برای برقراری روابط آزادانه میان خلق‌های ایران و همکاری با جنبشهای دمکراسی‌خواه منطقه جهت رسیدن به کنفدراسیون دمکراتیک خاورمیانه.

اهداف به طور مشروح در برنامه گنجانده شده است.

بخش دوم: عضویت

1 ـ تعریف عضو: عضو حزب کسی است که حداقل 18 سال تمام داشته باشد، برنامه و اساسنامه حزب را پذیرفته و مسئولیت تحقق آن‌ها را بر عهده می‌گیرد.

2ـ نوع عضویت: به دو شکل حرفه‌ای و نیمه‌حرفه‌ای می‌باشد؛

الف) عضو حرفه‌ای کسی است که با اراده‌ آزاد و دمکراتیک خود و با مبنا قرار‌دادن اراده‌ کلی سازمان به انجام وظایف می‌پردازد. همچنین مطابق ضروریات کلی مبارزه در عملی ساختن اصول تاکتیکی به طور سیستماتیک در یکی از ارگان‌های حزب فعالیت می‌کند.

ب) عضو نیمه‌حرفه‌ای کسی است که به طور پاره‌وقت و با مشارکتی دمکراتیک در راستای تحقق اهداف حزب در یکی از عرصه‌های فعالیتی حزب به فعالیت می‌پردازد.

ج) به عضویت درآمدن اعضای حزب فارغ از تمایزات ملی، فرهنگی، جنسیتی و دینی و ... به شكل آزادانه و دموكراتیك صورت می‌گیرد.

د) هوادارانی كه كمتر از 18 سال دارند، می‌توانند در نهادهای فرهنگی، هنری و ورزشی فعالیت نمایند.

3 ـ ویژگی‌های اعضاء:

الف) معیارهای دمکراتیک، حقوق و آزادی‌های انسان را مبنا قرار می‌دهد و جهت رشد و توسعه آن‌ها در جامعه تلاش می‌نماید.

ب) به دمکراسی كمونال و آزادی‌های فرد و جامعه و لزوم توازن بین آن‌ها اعتقاد داشته و شیوه‌ سیاست دمکراتیک و میهن‌دوستانه را پذیرفته و عملی می‌سازد.

ج) با ذهنیت دولت‌‌محور، جنگ‌طلب و اقتدارگرا مبارزه نموده و جهت احیای ارزش‌های اشتراکی و دمکراتیک خلق‌ها تلاش می‌نماید.

د) بر اساس مبانی مشارکت آزاد و دمکراتیک فعالیت می‌نماید.

هـ) مخالف با اعمال تبعیضهای جنسیتی بوده و در حیات و فعالیت‌های خویش اصل "تبعیض مثبت" را برای زنان اساس می‌گیرد.

و) با اعمال تبعیض‌های اتنیکی, دینی و طبقاتی مبارزه نموده و به هویت خلق‌ها احترام می‌گذارد.

ز) مخالف همه اشکال بنیادگرایی (فاناتیسم) است.

ح) مظهر اخلاق دمکراتیک نوین است؛ صادق بوده و داوطلبانه در کارها مشارکت می‌نماید. میهن‌دوست بوده و طرفدار سوسیالیسم دمكراتیك و دمكراسی كمونال است.

ط) در فعالیت‌های خود همه نوع تلاش و دسترنج را همچون ارزشی والا در نظر گرفته و به دسترنج دیگران نیز احترام می‌گذارد.

ی) فردی است دارای برنامه, منظم, خلاق و مبتکر؛ طرفدار اندیشه‌ علمی و پایبند به ارزش‌های انقلابی است.

ک) دارای بینشی کافی درباره محیط‌زیست و دانش اکولوژی بوده, دوستدار و حافظ طبیعت زنده می‌باشد.

ل) با هرگونه رابطه‌ ناشی از نابرابری و وابسته‌ساز مبارزه می‌کند. در جریان زندگی و ایجاد روابط با دیگران, فردی عادل و آزادیخواه است. در برابر هرگونه ارتجاع ناشی از نظام حاکمیت‌گستر مردسالار مبارزه می‌کند. برای رسیدن به شخصیت و جامعه‌ای آزاد, بر مبنای خط‌مشی آزادی زن تلاش می‌نماید.

م) پایبند به اصل انتقاد و خودانتقادی است.

ن) دارای بینش فرهنگی‌ــ ملی دمکراتیک بوده و در جهت دستیابی به هویت تاریخی و فرهنگی خویش تلاش می‌نماید.

4 ـ وظایف اعضاء:

الف) جهت عملی‌ساختن پارادایم و اهداف مشخص‌شده در برنامه حزب, با فداكاری و عزمی راسخ فعالیت می‌نماید.

ب) پارادایم "جامعه اکولوژیک‌ـ دمکراتیک و آزادیخواهی جنسیتی" را آموخته و اطرافیان را نیز بر اساس مبانی فلسفی, سیاسی و تاکتیکی آن آگاهی می‌بخشد.

ج) تصمیمات حزب را بجای آورده و مطابق اساسنامه، معیارها و اصول اخلاقی حزب عمل می نماید.

د) سیاست‌ها و تاكتیك‌های مشخص شده از سوی کنگره و مجلس حزب را عملی می‌سازد.

ه) در فعالیت‌ها و زندگی خود رعایت دیسپلین و انضباط حزبی و خودانضباطی را مبنا قرار می‌دهد. موظف به رعایت كلیه ضوابط سازمانی تحت هر شرایطی است.

و) ضروریات عضویت را بجای آورده، نسبت به ارزش‌های والای خلق با احترام رفتار كرده و تلاش می‌نماید كه مسئولیت محوله از طرف حزب را به نحوی احسن بجای آورد.

ز) از ارزش‌های مادی‌ـ معنوی حزب و منافع میهنی و خلقی حفاظت می‌نماید.

ح) در موعد مقرر نسبت به پرداخت حق عضویت اقدام می‌نماید.

5 ـ حقوق اعضاء:

الف) از حق انتخاب‌کردن و انتخاب شدن در هر سطحی برخوردار است.

ب) از حق انتقاد و خودانتقادی پیشنهاد در همایش‌های رسمی برخوردار است.

ج) از حق بیان نظر در کلیه موارد برخوردار بوده, همچنین در همایش‌های رسمی از راه مشارکت, دارای قدرت تاثیرگذاری می‌باشد.

د) در مقابل اتهامات وارده, از حق دفاع از خود در چارچوب قواعد سازمانی برخوردار بوده و در صورت پایمال شدن حقوقش می‌تواند آن را طلب نماید.

هـ) در رابطه با فعالیت‌های حزب می‌تواند کسب اطلاع نموده و از اشخاص, نهادهای وابسته به حزب و یا رویدادها طلب استیضاح کند. طلب استیضاح, مستلزم تأیید در جلسات رسمی می‌باشد.

و) از حق مشارکت در دوره‌های آموزشی ـ با توجه به امکانات موجود ـ برخوردار است.

ز) حزب در برابر امنیت، حیات و معیشت اعضای حرفه‌ای (و در صورت تشخیص نیاز در حد توان در برابر اعضای نیمه حرفه‌ای) مسئول است. این بند شامل حقوق اعضا در صورت کهولت و بیماری نیز می‌گردد.

6 ـ عضویت و کناره‌گیری:

الف) شخصی كه بخواهد به عضویت حزب درآید بایستی درخواست خود را به صورت كتبی یا شفاهی به یكی از ارگان‌های حزب ارائه دهد. مراجعه‌كننده با تصمیم ارگانی كه به آن مراجعه كرده و با تصویب ارگان مافوق, طی مدت یك ماه به شیوه‎ای كتبی از نتیجه درخواست خویش اطلاع می‌یابد.

ب) هر عضو جهت کناره‌گیری, باید دلایل خود را به شیوه‎ای كتبی به ارگان فعالیتی خود ارائه کرده که پس از موافقت مجلس حزب حزب, اقدام لازم صورت می‌پذیرد.


بخش سوم: ساختار سازمانی

ا ـ كنگره:

الف) بالاترین ارگان تصمیم‌گیری حزب, کنگره است. کنگره حزب هر سه سال یکبار با مشارکت حداقل دو سوم نمایندگان منتخب, برگزار می‌شود.

ب) کنگره با تصمیم دو سوم اعضای مجلس حزب و یا با درخواست یک سوم اعضای حزب یا یك سوم اعضای کنگره با موافقت ریاست حزب می‌تواند به صورت فوق‌العاده برگزار شود.

ج) اعضای منتخب از تمامی ارگان‌های حزب به نسبت تعداد و از راه انتخابات, در کنگره حضور خواهند داشت.

د) کنگره‌, در مورد برنامه و اساسنامه حزب تصمیم‌گیری خواهد نمود, سیاست‌های كلی را تعیین, عملکرد حزب را ارزیابی, اعضای مجلس, کمیته انضباطی و ریاست حزب را انتخاب و بر فعالیت‌های آنان را ارزیابی كرده و بر آن نظارت می‌نماید.

هـ) در صورت لزوم, جهت ارزیابی وضعیت سیاسی و اتخاذ تصمیماتی مهم ـ خارج از تغییر برنامه و اساسنامه و سلب عضویت و انتخاب اعضای مجلس‌ـ کنفرانس حزب می‌تواند برگزار شود. کنفرانس‌ها با پیشنهاد دو سوم اعضای مجلس و تصویب ریاست حزب تشکیل می‌شوند.

و) ارگان‌ها و سازمان‌های وابسته به حزب می‌توانند کنفرانس‌های خاص خود را در صورت لزوم با تصویب مجلس و موافقت ریاست حزب تشکیل دهند.

2 ـ ریاست حزب:

الف) در کنگره، با رأی اکثریت مطق در دور اول انتخاب می‌گردد. در صورت نرسیدن به حد نصاب در دوره دوم با دو سوم آرا و یا در دور سوم با رای اكثریت نسبی نمایندگان كنگره انتخاب می‌گردد.

ب) ریاست حزب در فاصله میان دو کنگره در برابر مجلس حزب مسئول بوده و فعالیت‌هایش در جلسات رسمی این شورا ارزیابی می‌شود.

ج) در برابر کنگره مسئول بوده, در فاصله بین دو کنگره, نماینده حزب بوده و گزارشی در مورد فعالیت‌های خود به آن ارائه می‌دهد.

د) سیاست‌های کنگره را به همراه كوردیناسیون و مجلس حزب به اجرا گذاشته و پیگیری می‌نماید.

ه) مدیریت جلسات مجلس و كوردیناسیون حزب را بر عهده دارد.

و) در صورت شهادت، وفات, استعفا و یا ناتوانی در بجای‌آوردن وظایف؛ تا زمان برگزاری کنگره, كوردیناسیون حزب وكالتاً وظایف او را بجای می‌آورد.

3 ـ مجلس حزب:

الف) در فاصله‌ زمانی دو کنگره, مجلس حزب بالاترین ارگان فعالیت و تصمیم‌گیری است. مجلس از سوی کنگره انتخاب و گزارش فعالیت‌های خود را به کنگره ارائه می‌دهد. مجلس حزب در برابر ریاست حزب مسئول می‌باشد.

ب) مجلس به همراه ریاست حزب از 21 عضو اصلی و 5 عضو علی‌البدل از اعضای حزب تشكیل شده که از سوی کنگره انتخاب می‌گردند. نیروهای مدافع خلق شرق كردستان HRK با نسبت یك‌سوم در مجلس حزب جای می‌گیرند. بدین شكل كه HRK اعضای مورد نظر خود را انتخاب نموده و به تصویب كنگره حزب می‌رساند.

ج) مجلس حزب با همکاری كوردیناسیون و ریاست حزب, مسئولیت تعیین سیاست‌های روزانه‌ـ تاکتیکی و نیز عملی‌سازی آن‌ها, اجرای خط‌مشی کنگره و اهداف مندرج در برنامه را بر عهده دارد.

د) مسئولیت سازماندهی, انجام فعالیت‌ها و نظارت بر تمامی نهادها و ارگان‌های حزب را بر عهده دارد.

ه) مجلس حزب هر شش ماه یکبار همایش منظم خود را برگزار می‌نماید. با درخواست ریاست حزب, كوردیناسیون و یا پیشنهاد دو سوم اعضای مجلس با تصویب ریاست حزب به حالت فوق‌العاده می‌تواند تشکیل جلسه دهد.

و) مجلس در صورت عدم انجام وظیفه اعضای خود، می‌تواند به محدود‌سازی و یا تعلیق مسئولیت آنان بپردازد. اما تنها در نشست کنگره, حکم سلب عضویت می‌تواند صادر شود.

ز) اعضای مجلس در عرصه‌های ایدئولوژیکی, سیاسی و سازمانی، دفاع مشروع و پراکتیکی قبول مسئولیت کرده و تمام فعالیت‌ها را اداره می‌نمایند.

4ـ كوردیناسیون:

الف) در فاصله بین دو کنگره, كوردیناسیون به همراه ریاست حزب, بالاترین ارگان اجرایی حزب می‌باشند. مسئولیت کلیه فعالیت‌های حزب بر عهده آنان است.

ب) كوردیناسیون حزب از ریاست حزب، و شش نفر از اعضای مجلس انتخاب می‌شود.

ج) اعضای كوردیناسیون به‌غیر از ریاست حزب از میان اعضای مجلس در نشست‌های منظم این شورا برای مدت یك سال انتخاب می‌گردند.

د) كوردیناسیون و مجلس حزب بر فعالیت‌های همدیگر به شیوه‌ای متقابل نظارت می‌نمایند. كوردیناسیون از تمامی نهادها ارگان‌ها و سازمان‌های وابسته به حزب(به غیر از كمیته انضباطی) گزارش دریافت نموده و از راه‌های مختلف آن‌ها را رهنمون می‌سازد. كوردیناسیون می‌تواند نهادهای ویژه علمی, فرهنگی, هنری و... ایجاد نماید.

هـ) فعالیت‌های كوردیناسیون و اعضای آن در همایش‌های مجلس حزب مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

5 ـ نهادهای حزب :

الف) نیروهای مدافع خلق شرق كردستان (HRK):

HRK سازماندهی نظامی بر اساس خط‌مشی دفاع مشروع است. نیروی دفاع از ارزشهای تاریخی، هویتی، ملی، فرهنگی و دموكراتیك خلق شرق كردستان می‌باشد. HRK ضمانت حفظ ارزشهای خلق و دستاوردهای دموكراتیك حزب بوده و نیروی فعالی است كه در همه زمینه‌های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، حقوقی و در صورت لزوم نظامی به مبارزه و دفاع مشروع می‌پردازد. این نیرو به چارچوب استراتژی حزب پایبند بوده و حق مقابله‌به‌مثل و محافظت از دستاوردهای خلق كرد در چارچوب پیمان‌ها و قراردادهای بین‌المللی در هر سطحی را حق مسلّم و طبیعی خود می‌داند. HRK به صورت اتونوم و ویژگی‌های خاص سازمانی خود را سازماندهی نموده، در برابر مركز خویش مسئول بوده و در ساختار سازمانی PJAK جای گرفته و در مقابل تحقق اهداف،‌ برنامه و اساسنامه آن مسئول است.

ب) اتحادیه زنان شرق کردستان(YJRK):

برمبنای دیدگاه "جامعه دموكراتیك، اكولوژیك و مبتنی بر آزادی‌خواهی جنسیتی" در روند ایجاد سیستم كنفدرالیسم دموكراتیك قشر زن نیروی پیشاهنگ تحولات بنیادین اجتماعی می‌باشد. مبارزه‌‌ آزادی‌خواهی بر اساس خط‌مشی ایدئولوژیكی رهایی زن، معیار اساسی آزادی و برابری اجتماعی است. YJRK با این خط‌مشی نقش پیشاهنگی همه‌ فعالیت‌‌های PJAK در ایران و شرق كردستان را ایفا می‌نماید. این اتحادیه مطابق اساسنامه PJAK خود را به‌صورت سازماندهی ویژه‌ زنان بر اساس معیارهای خودمدیریتی، تعریف نموده در برابر اهداف و برنامه حزب در همه عرصه‌های اجتماعی مسئولیت دارد. در همه عرصه‌های سیاسی، فرهنگی، حقوقی و اجتماعی در ایران و شرق کردستان به مبارزه‌ای فراگیر پرداخته و در راستای دموكراتیزاسیون نظام دولتی و مبارزه با ذهنیت مرد‌سالار و اقتدارگرایی به سازماندهی وسیع زنان می‌پردازد.

ج) كنفدراسیون جوانان شرق كردستان(KCR):

براساس سیستم كنفدرال دمكراتیك؛ جوانان پیشاهنگی مبارزات اجتماعی را برعهده دارند. KCR بالاترین ارگانیزاسیون جوانان در شرق كردستان بوده و در چارچوب اهدف مشخص شده حزب براساس معیارهای خودمدیریتی به سازماندهی جوانان می‌پردازد. در سازماندهی و تشكیلات درونی خویش دارای ابتكار عمل است. مكلف به برآوردن وظایف مشخص شده در برنامه خویش است.

د) مركز ایدئولوژیك:

این مركز با مبنا قرار دادن پارادایم "جامعه اكولوژیك‌ـ دموكراتیك مبتنی بر آزادی‌خواهی جنسیتی" رهبر آپو در چارچوب اهداف و سیاست‌های كلی حزب، آموزش خلق و آموزش كادرها به فعالیت در زمینه‌های‌ ایدئولوژیك می‌پردازد، در راستای روشنگری جامعه و تبلیغ و نشر اهداف مبارزه‌‌ دموكراتیك و در عرصه‌های آموزشی، فرهنگی و مطبوعاتی در ایران و شرق كردستان فعالیت می‌نماید. این نهاد در سازماندهی خود از ابتكار عمل برخوردار بوده و فعالیت‌های آن تحت نظارت كوردیناسیون حزب صورت می‌گیرند.

هـ) مركز سیاسی و دپلماتیك

سازماندهی خلق و پیگیری اهداف سیاسی تصویب شده در كنگره و اجرای آنها و نظارت بر فعالیت‌های خلق، مناسبات سازمان با خارج از خویش عرصه‌ی فعالیتی این مركز را تشكیل می‌دهند.

6)الف‌ـ کمیته انضباطی:

كمیته انضباطی از سه عضو اصلی و دو عضو علی‌البدل تشكیل و از سوی کنگره حزب برای مدت سه سال انتخاب می‌شوند و گزارش فعالیتی خویش را به كنگره ارائه می‌دهند. آیین‌نامه داخلی خود را تدوین می‎كند و به تصویب مجلس حزب می‌رساند.

1) كمیته‌‌ انضباطی ضمن مسئولیت در برابر برنامه و اساسنامه حزب، مسئولیت پیگیری اجرای مفاد آن را نیز برعهده دارد.

2) کمیته انضباطی به درخواست‌ها، مشكلات و خطاهای انضباطی درون‌حزبی رسیدگی کرده و تصمیمات خود را با اكثریت مطلق اتخاذ می‎نماید. با ریاست حزب و كوردیناسیون در ارتباط بوده، در كلیه مراحل تحقیق و صدور حكم به صورت مستقل عمل كرده و احكام خویش را با اكثریت مطلق آرا صادر می‌نماید.

3ـ اعضای كمیته انضباطی همچون سایر اعضا در برابر كلیه مقررات حیات حزبی مسئول می‌باشند و در كنار فعالیت مربوط به كمیته می‌تواند در همه عرصه‌های كاری حزب(بغیر از مدیریت) به فعالیت بپردازند.

4) احكام صادره کمیته انضباطی با مشورت و هماهنگی كوردیناسیون حزب, ضرورت اجرایی می‎یابند.

5) اخلاق و عرف سازمان را به منزله قانون پذیرفته و با در نظر گرفتن آن اقدام به انشای رای می‌نماید.

ب‌ـ نقض مقررات:

1 ـ عدول از اصول اخلاقی و انضباط حزبی، عدم رعایت و اجرای اساسنامه، بحث و تبلیغات مغایر با خط‎مشی حزب، سوءاستفاده از حقوق و قوانین حزب، عدم اجرای احكام و دستورالعمل‌ها و یا ایجاد ابهام در مشروعیت آن‌ها، اخلال در اصول سازمانی و نشست‌های رسمی آن، فاش‌نمودن اسرار سازمانی، هدردادن ارزش‌ها و امكانات حزبی و خلق، سوءاستفاده از مسئولیت و اعمال هرنوع خشونت علیه زن, نقض مقررات محسوب می‌گردند.

2ـ ارگان‌ها و اعضای حزب و سایرین در صورت نقض برنامه و اساسنامه حزب به کمیته انضباطی ارجاع داده می‌شود.

بخش چهارم: نظام سازماندهی كنفدرال جامعه

سازماندهی جامعه دموكراتیك، نظامی است كه در راستای احیای اراده،‌ هویت و ارزشهای اجتماعی خارج از دولت شكل می‌گیرد. این مدل تمامی حوزه‌های اجتماعی و اقشار و گروهها را دربر می‌گیرد. در راستای ایجاد زمینه‌های مشاركت آنها به‌صورت مستقیم به سازماندهی خلق می‌پردازد. از طریق كمون كه كوچكترین واحد آن در روستاهاست و مجالس بخش، شهر و ایالت مكانیسم‌های مشاركت آزادانه‌ خلق را تضمین می‌نماید. سازماندهی موجود در كنار ایجاد نهادهای مختلف و مجالس شهروند آزاد، مسئولیت پرداختن به مسائل جامعه در حوزه‌های مذكور را به‌عهده دارد. كمون و مجالس مذكور و نهادهای دیگر، طی یك سلسله مراتب منظم و برنامه كاری ویژه به امور خلق رسیدگی می‌نمایند. اعضای كمون و مجالس مذكور بر اساس پارامترهای جمعیتی و ویژگی‌های قشری و جنسیتی از راه انتخابات دموكراتیك و برای مدتی مقرر برگزیده شده و در برابر خلق مسئولیت دارند. طی مقررات ویژه‌ سازمانی به برگزاری همایشها و رسیدگی به امور پرداخته و به نهادهای مافوق خود گزارش كاری ارائه كرده و از آنها رهنمود دریافت می‌نمایند.

بخش پنجم: ضوابط سازمانی

1ـ ضوابط سازمانی حزب بر اساس جمع‌گرایی, مشارکت و مدیریت دمکراتیک می‌باشد.

2 ـ مشارکت نسبت 40% برای جنس مرد، 40% برای جنس زن و 20% بر مبنای ترجیح انتخاباتی دموكراتیك (به غیر از عرصه‌هایی كه نسبت مشاركت زنان به سطح تعیین‌شده نرسیده باشد) در همه عرصه‌های سازمانی الزامی است.

3 ـ کلیه مدیریتهای حزبی از طریق انتخابات, عزل و نصب می‎گردند.

4 ـ در تمامی انتخابات و امور اجرایی, اكثریت نسبی بدون پایمالی نظرات اقلیت مبنا قرار می‎گیرد. دموكراسی درون‌حزبی با رعایت حقوق دموكراتیك اعضاء محقق می‎گردد.

5 ـ جهت انتخاب مدیریت ارگان‌ها, از روش رأی‎گیری مخفی و شمارش علنی آراء استفاده خواهد شد.

6 ـ کلیه سازمان‌ها و ارگان‌ها از بالا به پایین موظف به ارائه رهنمود و از پایین به بالا موظف به ارائه گزارش هستند. نهادهای مافوق در رهنمودهای خود, پیشنهاد و نظرات نهادهای پایینی را مدنظر قرار می‎دهند. بخشنامه‌ و دستورنامه‌های سازمان‌های مافوق مشروط به محفوظ‌بودن حق انتقاد در زمان خود به اجرا درمی‎آید.

7 ـ ارگان‌های بالایی با درخواست گزارش از ارگان‌های پایینی و یا سپردن وظایف ویژه به آن‌ها, وظایف خود را بجای می‎آورند.

8 ـ کلیه نهادها و ارگان‌های حزب در مدت زمان مقررشده و به شكلی كه در اساسنامه و آیین‌نامه‌ها تصویب شده، نسبت به برگزاری همایش‌های خود اقدام می‌نمایند. همایش‌ها با حضور حداقل دو سوم اعضاء قابل برگزاری است.

9 ـ دلیل عدم حضور بایستی کتباً قبل از برگزاری همایش به ارگان مربوطه ارائه گردد.

10 ـ عدم حضور بدون دلیل موجه در جلسات و همایش‌ها, نقض مقررات است. غیبت بیش از دو بار متوالی, مستلزم رسیدگی در كمیته‎ انضباطی می‌باشد.

11 ـ اعضای حزب در رابطه با وضعیت كلی و فعالیت‌ها می‎توانند انتقادات و نظرات خود را در همایش‌های رسمی ارائه دهند. انتقاد بلامانع است ولی نمی‎توان جهت منافع شخصی از آن سوءاستفاده نمود.

برنامه و اساسنامه PJAK بخش 5

 

                              

ج‌ـ وضعیت کنونی کردها در ایران

کردها در تاریخ ایران زمین همواره به عنوان یک عنصر اساسی در تحولات نقش شایان توجهی داشته‌اند. از دوران ماد به بعد که اقتدار رسمی از دست کردها خارج شد، کردها چه در درون سیستم بروکراسی و چه به عنوان یک نیروی جنگاور قوی این نقش را ایفا نموده‌اند. کردها به سبب تعمیق خصائص عشایری ناشی از مقتضیات حفظ خویش، از بروکراسی و مراکز اقتدار دوری جسته و بیشتر، جنگاوری عشایر کرد فاکتور دفاعی اساسی مرزهای این سرزمین بوده است. پدیده کوچاندن کردها به چهارسوی مرزها نیز از همین نکته سرچشمه می‌گیرد. پراکندگی جغرافیایی آنان نیز که همیشه در اسناد رسمی سعی در مخفی‌نمودن آن کرده‌اند نشأت‌گرفته از همان مورد است. بدین ترتیب از سویی امنیت مرزها توسط کردها تامین شده و از سوی دیگر با پراکنش آن‌ها از وحدت و یکپارچگی و همبستگی آنان ممانعت به عمل آمده است.

کردهای کوچ داده‌شده به مناطق مختلف و در رأس آن خراسان، طی روندی متداخل از سویی زندگی در نظام حاکم را در پیش گرفتند و ازسوی دیگر سعی در حفظ هویت و فرهنگ خویش نمودند. با وجود گذشت سال‌های طولانی این اکراد همچنان با قالب‌های مناسب مذهبی و فرهنگی توانسته‌اند به موجودیت خویش ادامه دهند. نه تنها در فرهنگ‌های اطراف خویش ذوب نشدند بلکه به‌واسطه‌ ارتباطی قوی با آنان، تاثیر قابل توجهی بر همسایگان اتنیکی خویش به‌جا نهاده‌اند. در دوران کنونی این حوزه به یک جغرافیای بومی کرد تبدیل شده که با اصرار و پافشاری بر هویت خویش، پای به دوران مدرن نهاده است.

کردهایی که در درون مرزهای "صفویان" جای گرفتند، پس از پیمان قصرشیرین، رفته‌رفته خصوصیات مخصوص به خویش را همچون یک کلّیت کسب‌نمودند. پس از صفویان خاندان‌هایی اصالتاً کردی بر سریر قدرت نشستند. "زندیان" کرد بوده و "افشاریان" نیز از تبار کردهای کوچ داده شده به خراسان ‌بودند که سلسله‌هایی را در ایران تاسیس کرده و سعی در حفظ دولتی منسجم ‌نمودند. امیرنشین‌های کُردی تشکیل‌شده در این دوره كه سعی بر جایگیری در نظام بروکراسی و اداری داشته‌‌اند، تاحدودی برخوردار از استقلال محلی ‌بودند. قیام "قلعه دم دم"، قیام "شیخ عبیدالله نهری" و "سمکو شکاک" از جمله قیام‌های کردی تا جنگ جهانی اول هستند. با عقد "پیمان لوزان" در 1923 بار دیگر سیاست‌های انکار و نابودی علیه خلق کرد، شرق کردستان را نیز دربر گرفت.

پیشینه‌ مبارزه سازمان‌یافته‌ ملی کردها در ایران به دوران پس از جنگ جهانی دوم برمی‌گردد. تاسیس جمهوری کردستان در مهاباد که عمده تاثیرپذیری ایدئولوژیکی‌ـ فکری آن از جریانات ملی سایر بخش‌های کردستان بود، نقطه عطفی در روند این مبارزه بوده است. ملی‌گرایی کرد در اوایل قرن 20 از سوی روشنفکران طبقات بالایی جامعه با تاثیرپذیری از گرایشات محافظه‌کارانه رؤسای عشایر و احساسات ابتدایی، به یک خط‌مشی ملی‌گرایی كه چارچوبی تنگ و محدود دارد، تبدیل گردیده است.

گرایش جدایی‌طلبی در مشی ملی کردهای ایران با گذشته‌ تاریخی حیات مشترک در چارچوب سیاسی یک دولت مرکزی، تطابق نداشته و اساساً نادرست بوده است. رویدادهای پس از جنگ جهانی اول که در پیمان‌نامه لوزان رسمیت و قطعیت یافت، حکایت از شکل‌گیری یک نظام سیاسی استحکام‌یافته در منطقه و حداقل به‌مدت یك قرن داشت. کردها که در جریان این دوره از تاریخ قادر نشدند سهمی در نظام در حال شکل‌گیری به دست آورند، بعدها برای رسیدن به اقتدار سیاسی‌ـ‌ ملی به تلاش پرداختند که عمده این تلاش‌ها علی‌رغم وجود گرایشات ملی، در نتیجه دوگانگی مواضع و منافع قدرت‌های استعماری و رژیم‌های حاکم بر کردستان و عدم برخورداری از خط‌مشی منسجم ایدئولوژیک‌ـ سیاسی، از دستیابی به مطالبات مشروع خلق کرد ناتوان ماندند.

در شرایط استقرار یک دولت یونیتر فارس در ایران، طلب حقوق و آزادی‌های ملی از سوی خلق کرد و مبارزه در راستای آن از مشروعیت کامل برخوردار بوده است. شیرازه و ساختار قوانین اساسی رژیم‌های حاکم بر ایران، نافی و مانع تحقق این حقوق بوده‌اند؛ به همین دلیل زمینه طبیعی شکل‌گیری جریانات ملی‌گرایی و استقلال‌طلبی در میان کردها فراهم گردیده است. واکنش طبیعی در برابر سیاست‌های همانندسازی و آسیمیلاسیون ملی به صورت خیزش‌هایی، جریان یافته است. این در حالیست که برخورد شوونیستی و پیشبرد سیاست انکارگرایانه از سوی نظام یونیتر فارس در برابر سایر خلق‌ها، با سابقه اقتدار سیاسی در ایران منافات داشته و در تاریخ معاصر، بسترساز گرایشات ملی این خلق‌ها و از جمله کردها بوده است.

جریان ملی‌گرایی کرد در ایران، در بین دو خط‌مشی ملی‌گرایی ابتدایی طبقات سنتی و میان جامعه و برداشت کلاسیک چپی از مسئله کرد ـ‌مبتنی بر پیروی کورکورانه از موج اقتدار مارکسیستی‌ـ سیر کرده است. جریان موّاج و افت‌و‌خیزدار مبارزه بیشتر ناشی از شرایط بیرونی بوده است. فراهم‌بودن کمک خارجی و یا ضعف درونی حکومت مرکزی، تعیین‌کننده‌تر از خواست ذاتی مبارزات، ایفای نقش نموده است.

انقلاب 1979 (1357شمسی) ایران فصل نوینی از مبارزات مساوات‌طلبانه و دمکراتیک خلق‌ها علیه استبداد و استعمار بود. خلق کرد نیز در این مبارزات به‌طور گسترده‌ای مشارکت نموده و نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا نمود. اهدافی که خلق کرد به آن اولویت می‌دادند مشتمل بودند بر؛ ایجاد نظامی دمکراتیک در ایران، چاره‌یابی معضلات اتنیکی‌ـ فرهنگی و احقاق حقوق دمکراتیک خود. اما جنبش وسیع اجتماعی خلق‌های ایران نتیجتاً به صورت حکومتی اسلامی جهت‌دهی شده و ماهیتی ایدئولوژیک یافت. بدیهی است که به همان میزان از اهداف دمکراتیک خویش فاصله گرفت. با روند تحکیم پایه‌های رژیم اسلامی، نیروهای دمکراتیک، جریان‌های مخالف چپ، توده‌های روشنفکری و از همه مهمتر بافت‌های اتنیکی، فرهنگی و دینی‌ـ مذهبی سرکوب گردیده و از صحنه مشارکت سیاسی ـ اجتماعی محروم گشتند.

خلق کرد در کانون برخوردهای غیردمکراتیک و سرکوب‌گرانه و غیرانسانی رژیم تئوکراتیک ایران قرار گرفت. از این مرحله به بعد مطالبات و مبارزات خلق کرد تروریزه گردیده و تحت لوای عاملان استکبار، کفّار، منافق، تجزیه‌طلب، جنگ‌افروز، جدایی‌خواه، تروریست، دشمن اسلام، حمله همه‌جانبه ایدئولوژیک‌ـ سیاسی‌ـ نظامی‌ـ اجتماعی و فرهنگی و شخصیتی در قالب جهاد آغاز گردید.

استراتژی انکار و نابودی کردها در قرن بیستم با نقاب و پوشش‌های عقیدتی‌ـ دینی و مذهبی، در نمونه رژیم اسلامی ایران تجلی یافته است. بدین ترتیب از طرفی با ایجاد تفرقه و جدایی درونی در میان کردها مانع از اتحاد آن‌ها گشته و از طرف دیگر نیز به اختلافات و شکاف مابین کردها با سایر هویت‌های اتنیکی برادر و همسایه دامن زده‌شده. در نتیجه این سیاست پلید، مبارزاتی که لازم بود در برابر ارتجاع و واپسگرایی رژیم اسلامی صورت پذیرد، به درون ساختارهای موزاییکی اتنیکی تغییر مسیر داد. ترسیمات منفعت‌طلبانه حدود جغرافیایی درون ایران روند مذکور را شدت بخشیده و دست رژیم ایران را جهت تداوم این سیاست‌ها باز گذاشت. مبدل‌نمودن کردستان به کانون جنگ داخلی و جنگ با همسایگان، تداعی‌گر فرمول "تصاحب براساس حق فتح"‌ است. جغرافیای شرق کردستان به شیوه‌ای نظامی و در حالت فوق‌العاده اداره گردیده و میلیتاریسم در قالب‌های سپاه، بسیج، ارتش و نیروهای انتظامی و اطلاعاتی توسعه یافتند. پیامدها و فلاکت‌های جنگ ایران و عراق با تمام جوانب خویش هم در جنوب و هم در شرق کردستان نصیب کردها گشت. تبدیل کردستان به جبهه جنگ در برابر عراق همزمان سبب تحکیم پایه‌های رژیم در شرق کردستان شده و بدین ترتیب، تحت تاثیر این اشغال مرحله افول و اضمحلال جنبش‌های کردی آغاز گردید. از این تاریخ به بعد تا اوایل سال 2000 خلق کرد را از هر نوع مکانیسم دفاع ذاتی و مشروع محروم نموده و خلأ ایدئولوژیک‌ـ سیاسی و سازمانی همه‌جانبه‌ای حاكم می‌شود. بدین ترتیب امید به مبارزات و مقاومت در شرق کردستان همانند سایر نقاط ایران تضعیف گردید. عقب‌نشینی سازمان‌های کردی از جغرافیای شرق کردستان به جنوب كردستان و در نهایت استحاله شدن در نظام جنوب و از دست‌دادن استقلال فکری و عملی و وابستگی به مواضع قدرت محلی سبب شد که این سازمان‌ها از روند تاثیرگذاری بر ساخت سیاسی ایران و حل مسئله کرد عاجز بمانند.

تداوم ذهنیتی كه شرق کردستان را بعنوان مرکز جنگ و درگیری تلقی می‌نمود همزمان با عوارض مخرب ناشی از جنگ در ابعاد زیست‌محیطی، انسانی، اجتماعی، اقتصادی و روانی موجب عدم توسعه‌ زیرساخت‌های اقتصادی‌ـ اجتماعی شده و شرق کردستان از هر لحاظ از روند بازسازی دوران بعد از جنگ محروم ماند. در این مرحله كه دوران سازندگی سایر مناطق ایران بود، کردستان به محل ترویج ناهنجاری‌های اجتماعی‌ـ روانی مختلف همچون اعتیاد، فساد و فحشا، بیکاری و قاچاق تبدیل گردید. این روند به همراه عوامل و مسائل فوق‌الذکر بسترساز رشد تیپ‌های شخصیتی خیال‌پرداز، قدرگرا، سیاست‌گریز، بی‌ثبات و متزلزل، متردد و دارای دوگانگی ارزشی، بی‌اراده، بی‌تفاوت، مقلد، جاه‌طلب و حامی‌پرور می‌گردد. این تیپ‌های مغایر با هویت و مؤلفه‌های کردی نشانه بارز ازخودبیگانگی محسوب می‌گردند. جوانان و زنان کرد بیشترین آسیب را از این مقولات متحمل گردیدند.

زن کرد بعنوان خالق اولین ارزش‌های انسانی در طول تاریخ، از همان آغاز حاکمیت و مرحله نخست سقوط جنسیتی در معرض تحمیل بردگی قرار گرفته است. نماد معاصر و متمرکز تمامی انواع بردگی‌ها را می‌توان در بردگی همه‌جانبه و دهشت‌انگیز تحمیلی رژیم ایران و ساختار مردسالار آن در برابر زنان کرد به راحتی مشاهده نمود. این بردگی در ابعاد ایدئولوژیک، ذهنیتی، رفتاری، هنجاری و حتی ظاهری نیز گسترش یافته است. اگر در میان ساختار دولتی ایران جایی برای هویت کردی وجود داشته، شامل همان شخصیت‌های بازمانده از ساختار سنتی و فئودال‌ـ خرده‌بورژوایی است که دولت با اعطای فرصت‌هایی در حوزه‌های فرهنگی و هنری به وی در پی ایجاد شخصیت کرد مساعد با تعریف خویش از هویت کردی بوده است. این جریان در مقاطع حساس به منزله اهرم تعدیل مطالبات برحق خلق کرد، عمل نموده و در سپری کردن بحران‌های نظام و جهت‌دهی توده‌های خلق به نفع رژیم ایفای نقش می‌نماید.

در دهه هفتاد بجای رفاه اقتصادی و صلح و آرامش اجتماعی ـ‌كه برای سایر نقاط ایران در دستور كار قرار داشتندـ اشاعه جنگ ویژه‌‌ روانی در ابعاد گسترده، موجب عمیق‌تر شدن هرچه بیشتر بحران موجود در کردستان گردید.

از نیمه‌ دوم دهه هفتاد به بعد نظام به شیوه‌ای همه‌جانبه در بحران قرار گرفته و تضاد با دولت تنها در حوزه دینی و اتنیکی محدود نمانده بلکه به عرصه فردی و ارادی نیز کشیده شده بود. پروسه اصلاحات خاتمی در شرق کردستان به منزله تلاش جهت رستوراسیون و مرمت سیمای نظام بود. متداول ساختن شعارهایی نظیر گفتگوی تمدن‌ها، ایجاد فرصت و فضای مناسب برای همه مردم ایران، مردم‌سالاری و برادری خلق‌ها بیانگر وجه ایدئولوژیک این شبه‌حمله نظام بود. سیاست‌های دولت خاتمی از کیفیت و محتوای دولت گذشته پا فراتر ننهاده و به شیوه‌ای ظریف در پی ایجاد صورتی جهان‌پذیر از همان نظام برآمد. این فرایند به تعدیل و کانالیزه کردن پتانسیل بالقوه تغییر و تحول خلق کرد پرداخته و با تاکتیک و متدهای مختلف و شعارهای ظاهرفریب در پی اغوای مجدد نیروهای خلق کردستان برآمد. این مسئله نشان از پی‌ریزی و ازپیش‌تعیین‌شدگی سیاست‌های پنهانی نظام در قبال کردها بوده و ثابت کرد که طیف‌های جداگانه‌ موضع قدرت نیز قادر به تغییری در این سیاست‌ها نیستند. طیف فصلی "اصلاح طلب کُرد" نیز زاییده این جریان بوده و قادر به خروج از اصول و چارچوب آن نشده است.

برملا شدن پروسه ساختگی اصلاحات و شکست ظاهری و درون‌جناحی آن سبب روی کار آمدن جناحهای محافظه‌کار با گفتمانی ملیتاریستی گردید. نظام از هر لحاظ پتانسیل دمکراتیک جامعه را مورد هدف قرار داده و درصدد انسداد کلیه‌ راههای مبارزه دمکراتیک است. عملکردها و سیاستهای رژیم در این مرحله در سطح بالایی تداعیگر سالهای نخستین پس از انقلاب است که با همان ذهنیت و توسل به سرکوب و پاکسازی جهت بی‌اراده‌سازی و به‌تسلیمیت‌کشانیدن جامعه ایران از هیچ راهی فروگذار نمی‌کند. همه گروههای اتنیکی‌ـ فرهنگی ایران و بویژه خلق کرد به طور مضاعف در معرض این سیاستها قرار دارند. پدیده اشغال کردستان و قلمداد نمودن آن به عنوان منطقه جنگی و ملیتاریزه نمودن كامل آن در همه زمینه‌های اداری، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی در دستورکار جناحهای حاکم کنونی است.

دـ قیام اسفند 1377، نقطه عطفی در مبارزه نوین شرق کردستان

توطئه بین‌المللی که خواستار نابودی کامل خلق کرد و جنبش آزادیخواهانه آن بود، با ربودن رهبر خلق کرد و استرداد ایشان به ترکیه، به بحرانی‌ترین نقطه خود رسید. خلق کرد از یک سو با تکیه بر سطح آگاهی و سازمانی كه طی مبارزه سی ساله رهبر آپو كسب كرده بود و از سوی دیگر به دلیل وجود پتانسیل انقلابی و ملی نشأت‌گرفته از تجربیات مبارزاتی خود در شرق کردستان با انجام اعتراضات و قیام‌های گسترده و با حضور خستگی‌ناپذیر در صحنه مبارزات آزادی‌خواهانه، برخلاف انتظار و محاسبات توطئه‌گران، دستگیری رهبر خود را به میلادی نوین مبدل ساخت.

تمام قدرت‌های حاکم جهان و در رأس آن نیروهای دست‌اندرکار توطئه، انتظار نابودی و ازهم‌پاشیدگی نیروی پیشاهنگ آزادی کرد را داشتند. در جریان این توطئه ثابت شد که دول حاکم بر کردستان و حامیان جهانی آن‌ها، سیاست کلان و منسجمی در راستای انکار و نابودی خلق کرد داشته و علی‌رغم اینکه در طول تاریخ کردها، جنبش‌های کردی هدف‌های از هم ‌گسیخته داشته و فاقد یک استراتژی ملی و برنامه همه‌جانبه در برابر دول مورد بحث بوده‌اند اما سیاست‌های کلان مذکور تغییری ننموده و تا به امروز نیز ادامه دارند. با توجه به این موضوع لزوم وجود سیاست و برخوردی ملی و برنامه‌ای منسجم بیشتر نمایان گشته و واکنش خلق کرد در برابر توطئه علیه رهبر آپو، بیانگر درک خلق از این مسئله است.

در این شرایط بحرانی خلق کرد ساکن در شرق کردستان، شکوهمندانه بپاخاسته و با اعلام نارضایی و خشم خود از دستگیری رهبر ملی، حیاتی آزاد را خواستار شدند. تمامی اقشار اجتماعی شرق کردستان با شرکت در قیام‌های سوم اسفند 1377 (16 فوریه 1999) پایبندی کامل خود را به رهبر آپو اعلام داشتند. در این هنگام رژیم ایران با توسل به نیروهای ارعابگر خود، جهت درهم‌شکستن قیام خلق دست به سرکوبی گسترده زد. شهدای شهرهای سنندج، ارومیه، مهاباد و سایر شهرها و دستگیری و شکنجه صدها نفر به پایه‌ای نیرومند جهت مبارزات نوین شرق کردستان تبدیل شدند.

قیام سوم اسفند به طور کلی در سطح کردستان و جهان و بویژه در شرق کردستان، خارج از محاسبات نیروهای توطئه‌گر صورت پذیرفت. زیرا مدت‌ها بود که مبارزات این بخش ضعیف گشته و هیچ نیروی ملی‌ـ مبارزاتی چشمگیری در صحنه حضور نداشت. PKKنیز مبارزه و فعالیتی قابل توجه در این بخش نداشت. اما اسارت رهبر آپو، آگاهی و نیروی سازمانی که ریشه در فرهنگ تاریخی مقاومت این خلق دارد را به حرکت درآورده و تمامی بخش‌های جامعه با توسل به این سطح آگاهی،‌ تصمیم به ادامه و اوج‌بخشی مبارزه آزادیخواهی خود گرفتند. این قیام غیرمنتظره در چنین شرایطی به معنای آغاز روندی جدید در شرق کردستان بود.

قیام اسفندماه خلق را به لحاظ سطح آگاهی، تصمیم‌گیری، سازمانی و اتحاد با سایر بخش‌ها به مرحله‌ای والا سوق داد؛ از این رو ماهیتاً یک انقلاب محسوب می‌گردد. عصری نوین در جنبش آزادیخواهی آغاز شده، به گونه‌ای که هیچ قدرتی یارای خارج ساختن خلق از مسیر آزادی را ندارد.

قیام اسفند به پایه‌ای اساسی برای پیشرفت جنبش آزادی در شرق کردستان تبدیل گردید. تمامی پیشرفت‌های ایدئولوژیکی، سیاسی و دمکراتیک، نیروی اساسی خود را از این قیام گرفته‌اند به‌طوری که از آن زمان تاکنون هیچ پیشرفتی خارج از حوزه تاثیرات آن بوقوع نپیوسته است.

شکوفایی مطالبات مساوات‌طلبانه و آزادی‌خواهانه خلق کرد در شرق کردستان با الهام از دستاورد رستاخیر ملی‌ـ دمکراتیک کرد به پیشاهنگی PKK بوقوع پیوست. سازماندهی و جهت‌دهی این تاثیرپذیری جهت عملی‌شدن این مطالبات، برداشتن گامی نوین در این عرصه را ضروری می‌نمود. به دلیل عدم کفایت سازمان‌های کرد در شرق کردستان كه ناامیدی سیاسی خلق را دربر داشت، برداشتن گام مذكور مستلزم آغازی منسجم، باثبات و مصمم بود. تنها یک جنبش برخوردار از ایدئولوژی منسجم و بهره‌مند از خصائص مدرن قادر است با ارتجاع عمیق موضع قدرت در ایران و توسعه‌نیافتگی متن جامعه رودررو شده و با برخوردی علمی و واقع‌بینانه به حل معضل تاریخی و همه‌جانبه کرد بپردازد. جنبش با بهره‌گیری از تجارب و اندوخته‌های مبارزاتی در شمال کردستان و الهام از رهنمودهای ایدئولوژیک، سیاسی و سازمانی رهبر آپو مرحله مقدماتی فعالیت‌های خود را تحت عنوان جنبش اتحاد دموکراتیک سپری نموده و دوران تکوین و انسجام را با تفهیم ایدئولوژیک، پرورش کادر و ارتقاء سطح بینش سیاسی‌ـ‌ سازمانی خلق در شرق کردستان آغاز کرد. جنبش با اعلام موضع مبارزات سیاسی خود و مستقر شدن گسترده در جغرافیای شرق کردستان، نتایج سودمند و پرباری کسب كرده و با جمع‌بندی تجارب و اندوخته‌های مبارزاتی مذکور در تاریخ 04-04-2004 پس از برگزاری نخستین کنگره با نام حزب حیات آزاد كردستان (PJAK) رسماً اعلام موجودیت نمود. حزب حیات آزاد کردستان با ارائه برنامه‌ای منسجم جهت حل دمکراتیک مشکلات ایران و بویژه مسئله کرد دامنه فعالیت‌های خویش را گسترش بخشیده و جهت پاسخگویی به مطالبات برحق خلق کرد تلاش می‌نماید. دوره پس از تاسیس PJAK شاهد آغاز مرحله نوینی در تاریخ مبارزات دمکراتیک خلق کرد و گام‌‌نهادن به سوی نهادینگی این روند می‌باشد. مواضع شفاف و مطالبات دمکراتیک و آزادیخواهی خلق کرد در سال 2005 و عدم تأیید مشروعیت رژیم تئوکراتیک ایران در شرق کردستان بیانگر این مرحله نوین است. همگام با قیام‌های گسترده و باشکوه اخیر خلق، PJAK با عزمی راسخ، مبارزه‌ای منسجم، مقاومتی بی‌نظیر و با نثار ده‌ها شهید قهرمان و پیشاهنگ، مبارزه آزادیخواهی فراگیر و پایداری را آغاز نموده و در راستای تحقق کنفدرالیسم دمکراتیک شرق کردستان، نهادینگی دمکراسی را گسترش خواهد داد.

PJAK پیشاهنگ نوین مبارزه خلق کرد در شرق کردستان از لحاظ فلسفی، ایدئولوژیک، سیاسی و سازمانی طی این مرحله توانست به جایگاهی شایان و هویت سیاسی والایی دست یافته و به عنوان پاسخی شایسته و درخور قیام خلق کرد در اسفند 1999، به سازمانی منسجم مبدل شد. PJAKامروزه با برخورداری از مبانی ایدئولوژیکی و تکیه بر راهکارهای مبارزه‌ای دمکراتیک، نماد مقاومت و آزادیخواهی و امید خلق كرد محسوب می‌گردد.

بخش پنجم
ویژگی‌های تحولات دمکراتیک:

الف‌ـ PJAK در راستای اتحاد و برادری آزاد و داوطلبانه خلق‌های ایران، محدودنمودن و متحول‌ساختن نقش و اختیارات دولت و دمكراتیزه كردن آن در سطح نهادی مدیریتی كه جوابگوی خدمات همگانی و حفظ امنیت عمومی جامعه بوده و مظهر اتوریته‌‌ عامه باشد، مبارزه می‌نماید. همچنین با ارتقای سطح بینش و سازماندهی دمکراتیک خلق، جهت تحقق دمکراسی رادیکال خلق‌های ایران و خودمدیریتی دمكراتیك خلق كرد به فعالیت می‌پردازد؛ در این راستا:

1ـ اقتدار دولت به دلیل سدنمودن رشد ذهنیت و قائل‌نشدن ابتکارعمل مدنی مانعی جدی برای جامعه محسوب می‌گردد. هرچند دولت سعی نموده چهره دسپوتیک خود را با نقاب‌های معاصر ملی‌گرایی‌ـ مذهبی بپوشاند, بازهم تغییر چندانی نکرده است. تئوکراسی در ذات دولت وجود دارد؛ باید تئوکراسی را نه در ظاهر بلکه در ذات و باطن دولت دید. لازم است ماهیت ایدئولوژیک و خمیرمایه این نهاد با توسعه دمکراسی رادیکال خلق‌ها به تغییر و تحولاتی بنیادین واداشته شود. در شرایط کنونی امکان ادامه سلطه‌گری دولت کلاسیک وجود ندارد, علاوه بر آن زمینه احقاق مدیریتی کاملاً دمکراتیک نیز وجود ندارد. لذا باید جمهوری اسلامی ایران جهت تحدید و متحول‌ساختن خود در راستای خواست‌های دمکراتیک خلق‌ها و رسیدن به سطح نهادی جهت حفظ امنیت عمومی و خدمات اجتماعی گام بردارد.

سیاسی‌شدن دین باعث بکارگیری ابزاری دین در راستای تأمین منافع اقشاری خاص شده است. دخالت دین در سیاست موجب بروز نوعی تئوکراسی و الیگارشی روحانی و گسترش شکاف‌های میان مذاهب و طبقات جامعه در ایران گردیده است. در حقیقت ادغام قوانین شرع و سیاست با روند تحولات جامعه, حقوق و آزادی‌های مردم ناهماهنگ بوده و به زمینه‌ای برای مطلق‌گرایی, عوامفریبی, چندبعدی‌ شدن مشروعیت سیاسی و افزایش عدم تحمل تنوعات و تبعیض جنسیتی مبدل گشته است. در صورت تغییر اندیشه‌های دینی مطابق معیارهای دمکراتیک و تبدیل دین از دستگاه مکتبی‌ـ شرعی و اقتدار سیاسی، به مجموعه‌ای از هنجارهای فرهنگی که مبین هویت تاریخی‌ـ اجتماعی بوده و توانایی سازگاری با همه نظامهای سیاسی‌ـ دمکراتیک را داشته باشد؛ دین و دمکراسی می‌توانند بعنوان دو نهاد اجتماعی دارای دینامیسم خاص در پیشرفت جامعه و تاریخ بشریت ایفای نقش نمایند.

2ـ اصرار بر فرم اجتماعی امت اسلامی آنهم بر مبنای مذهب شیعی و اتکا بر ملت در چارچوب ایدئولوژی دولت‌ـ ملت و حتی تلفیق این دو, زمینه را بر رشد طبیعی فرم‌های جدید اجتماعی که در طول تاریخ تکامل یافته‌اند مسدود نموده است. بویژه در ایران که از تنوع اتنیکی, فرهنگی و مذهبی برخوردارست, پافشاری بر قالبی تک‌رنگ و تک‌گفتمان سبب بروز مفاهیم افراطی و مکانیسم‌های انکار هویتی, کم‌رنگ‌شدن اشتراکات تاریخی میان خلق‌ها و افزایش قرابت‌های اجباری و غیرطبیعی, افزایش اختلافات مذهبی, اتنیکی و فرهنگی و عدم تفاهم و احترام متقابل گردیده است؛ در جامعه نیز سبب رکود پویایی و خلاقیت, افزایش فواصل طبقاتی, تبعیض جنسیتی و عدم وجود جایگاه و حقوق فرد و جامعه و ازهم‌گسیختگی توازن میان آن‌ها شده است.

براین اساس رفرم در ساختار و فرم امت اسلامی و ملی‌گرایی متکی بر دولت و دستیابی به ملتی متکی بر دمکراسی مناسب‌ترین راهکار می‌باشد. در فرم اجتماعی ملت دمکراتیک مفاهیم فوق‌الذکر از جامعه رخت بربسته و جامعه‌ای با سطح آگاهی ایده‌آل دمکراتیک ایجاد شده که در آن همه جوانب حکومت‌شونده کمرنگ شده و قابلیت خودمدیریتی آن رشد نموده است. تنوعات مذهبی, اتنیکی, فرهنگی و ... متکی بر هویت آزاد و تاریخی زمینه و فرصت رشد و بالندگی خواهند یافت. میان فرد و جامعه توازن ایجاد گردیده و فواصل طبقاتی و تبعیض جنسیتی جایی نخواهند داشت. تحمل, تفاهم, احترام متقابل و آزادی و عدالت در جامعه دمکراتیک و ملت دمکراتیک اساس کار را تشکیل می‌دهد.

3ـ در نظام دمکراسی خلق‌ها جایی برای بردگی, رعیتی و کارگری وجود ندارد. دمکراسی راستین خلق، بردگی و رعیتی و کارگری نظام‌های برده‌دار, فئودالی و کاپیتالیستی را نمی‌پذیرد و آن‌ها را رد می‌کند. اگر در جایی دمکراسی وجود داشته باشد در آنجا جایی برای ظلم و استثمار وجود ندارد. فرمان‌بری بسان گوسفند وجود ندارد. تقدس‌بخشیدن به اقشار و طبقات فوقانی بیماری‌ای قدیمی است که دمکراسی به هیچ‌وجه آن را نمی‌پذیرد. نظام ایران نیز در طول حکومت خود همواره با بکارگیری اصطلاحاتی از قبیل مستضعفان و ستمدیدگان و کوخ‌نشینان, نظام طبقاتی ویژه‌ای را حاکم نموده است. بر این اساس تلاش برای آگاهی دمکراتیک خلق و ارتقای سطح سازماندهی دمکراتیک آن‌ها جهت دستیابی به مبانی خودمدیریتی خلق‌ها ضرورتی بنیادین می‌باشد. جامعه‌ای دمکراتیک جامعه‌ای است که مکانیسم‌های تاثیرگذاری فرد, اقشار و گروههای اجتماعی بر سیستم اداری‌ـ سیاسی فعال بوده و پویایی تحول و پیشرفت در آن همیشه زنده است.

4ـ شهروندی دولت‌ـ ملت و نظام تک‌گفتمانی که در آن اتنیک, فرهنگ, زبان, مذهب و جنس برتر وجود داشته و دیگر تنوعات بعنوان زیرمجموعه‌های آنان با ستم و نابرابری روبرو باشند, از مفهوم حقیقی خود بسیار فاصله گرفته است. در ایران که شهروندان غیرفارس, غیرشیعی و جنس زن از مشارکت و جایگیری در عرصه‌های کلان سیاست و مدیریت محروم‌اند و این حق تنها برای فقها و گردانندگان نظام تک‌گفتمانی مردسالاری وجود دارد و از سوی دیگر نظام بسته حقوقی و سیاسی متکی بر مبانی ایدئولوژیک و دینی همه عرصه‌های مشارکت و تاثیرگذاری افراد, اقشار و گروههای اجتماعی كه از طریق مکانیسم‌هایی همچون انتخابات, مخالفت‌های دمکراتیک و نافرمانی مدنی, ایجاد تشکلات و احزاب سیاسی و آزادی بیان و انتقاد امكان‌پذیر می‌باشد را مسدود ساخته است, تعریف شهروندی جز اطاعت و بندگی دولت و اقتدار چیزی را دربرنمی‌گیرد.

حال آنکه در نظام‌های پیشرفته اجتماعی و سیاسی جهانی, شهروندی و عرصه‌های مشارکت و تاثیرگذاری آن بسیار پیشرفت نموده است که با معیارها و شرایط حاکم‌شده توسط رژیم تئوکراتیک ایران بسیار متناقض است. در موزائیک تنوعات ایران تعریف شهروند آزاد و پیشبرد اصول دمکراتیک حول محوریت آن اجتناب‌ناپذیر است. شهروند آزاد کسی است که از آگاهی بالایی در خصوص اصول دمکراسی و حقوق جهانی برخوردار بوده و در زمینه پیشرفت جامعه دمکراتیک, نُرم, حقوق و ذهنیت آن تلاش می‌نماید. رژیم تئوکراتیک ایران بایستی از تعاریف شهروندی متکی بر مفاهیم فرد و جامعه‌ بنده و مطیع، گذار نموده و به تعریف شهروند آزاد دست یابد که ظرفیت قبول همه تنوعات اتنیکی, فرهنگی, مذهبی و نیز همه اقشار, طبقات و بویژه جنس زن را بدون تبعیض داشته باشد. قراردادهای جهانی در زمینه‌های حقوقی, سیاسی و فرهنگی در این زمینه مبنای کار خواهند بود.

نظام سیاسی ایران به‌عنوان دولتی متمركز و دسپوتیك با نگرش ایدئولوژیكی و ساختار اداری‌ـ‌سیاسی متكی بر انكار خلق‌ها و تنوعات اتنیكی، فرهنگی و مذهبی ایران، مهمترین مانع دمكراتیزاسیون و احیای پتانسیل دمكراتیك جامعه می‌باشد. نظام سیاسی كنونی با وضعیت موجود خود در داخل و خارج با بن‌بست‌هایی همه‌جانبه روبرو مانده است. جهت احیای روند روبه رشد دموكراسی و گذار از معضلات بنیادین جامعه از یك سو و نیز خروج نظام سیاسی از بن‌بست‌های مذكور روند دمكراتیزاسیونی بر اساس رفرم‌های چهارگانه دولت،‌ ملت، جامعه (دموكراسی) و شهروندی آزاد،‌ اجتناب‌ناپذیر است. نظام جمهوری اسلامی ایران در صورت در پیش گرفتن رویكردی بر اساس موازین یادشده و رعایت مفاد قراردادهای حقوق جهانی و اصول حقوق دمكراتیك خواهد توانست خود را از موقعیت مانع‌ساز در مقابل ظهور پتانسیل و اراده‌ دمكراتیك و اشتراكی خلق‌های ایران خارج ساخته و به سوی مبدل گشتن به نظامی دمكراتیك و موثر در خاورمیانه گام بردارد.

ب‌ـ خودمدیریتی دمكراتیك خلق كرد

هرچند در نتیجه مبارزه آزادی‌خواهی، سیمای پنهان "سیاست انکار و نابودی علیه خلق" برملا گشته و در سطح گسترده‌ای با آن مقابله شده باشد، اما همچنان در کردستان سلطه ایدئولوژی رسمی، فشار و ممنوعیت بر روی اندیشه و افکار کرد تداوم می‌یابد. در برابر خلق کرد جنگی ایدئولوژیک در جریان است. ساختار سیاسی دولت‌ در کردستان غیردمکراتیک بوده و برخوردار از خصوصیات دولت‌های الیگارشیک، تئوکراتیک و اتوریتر می‌باشد.

عرصه سیاسی جامعه در تنگنا و بحران قرار گرفته است. عدم گذار از فئودالیسم کلاسیک و نوع ارتباطات نامنصفانه سرمایه‌داری، زندگی را به زندان مبدل نموده است. در عرصه‌های خانواده، زن، جوانان، آموزش، اخلاق، دین و هنر مشکلات بسیار عمیقی وجود دارند.

تجارب تاریخی در منطقه نشان می‌دهد در سرزمینی که مسایل تا این حد ریشه‌ای و دامنه‌دار می‌باشند، خط‌مشی ملی‌گرا و دولت‌محور طبقه حاکم کرد فئودال‌ـ بورژوا که متکی بر دین، فئودالیته و ارتباطات عشیره‌ای بوده، چاره‌ساز نخواهد بود. در صورتیکه با تکیه بر نیروی ذاتی خلق و ملی‌شدن دمکراتیک جهت برون‌رفت از کائوس گام برداشته نشود، احتمال پدید‌آمدن چندین فلسطین‌ـ اسرائیل بیشتر خواهد بود.

اگر مسئله کرد به شیوه‌ای دمکراتیک چاره یابی گردد، راه بر اتحاد دمکراتیک خلق‌های منطقه گشوده خواهد شد. به‌ همین سبب سیستم كنفدرالیسم دمكراتیك خلق‌ها تنها راه رهایی از وضعیت کنونی است. كنفدرالیسم دمكراتیك نظامی است که دمکراسی، آزادی جنسیتی و اکولوژی را مبنا قرار داده و یک سازماندهی سیاسی‌ـ اجتماعی هرمی‌شکل مردمی است که در آن حق بیان، بحث و تصمیم‌گیری ازآن توده‌های خلق است. در داخل ملت دمکراتیک و در خارج نگرشی فراملیتی پایه‌های این سیستم را تشکیل می‌دهد. اراده خلق از راه کمون، کانون، مجلس و کنگره بازتاب می‌یابد.

کردها بدون تغییر مرزها و مانع دیدن آن‌ها می‌توانند مرزهای موجود را همچون پلی ارتباطی در میان خود ارزیابی نموده و کنفدراسیون دمکراتیک را تاسیس و به پیوندهای سیاسی، فرهنگی و اقتصادی دست یابند. این تعریفی نوین از کنفدرالیسم است که با سایر تعاریف دولت‌محور و اقتدارگرای کنفدرالیسم متفاوت بوده و بر اساس دربرگیری نیروها، تشکل‌ها و نهادهای غیردولتی شکل می‌پذیرد. در این صورت تنها شرط لازم برای آن، قبول دمکراسی از طرف دولت‌ـ ملت حاکم می‌باشد. این دولتها لازم است در مقابل موجودیت کردها (به شکل ملت دمکراتیک) ایجاد مانع ننمایند. کنفدرالیسم دمکراتیک کردستان در همان حال به معنای ترکیه، ایران، عراق و سوریه‌ای دمکراتیک خواهد بود. این راه‌حل سیاسی‌ـ اجتماعی از یك سو خط بطلانی است بر سیاست‌های انکار و نابودی هویت ملی و از سوی دیگر رد تجزیه‌طلبی و جدایی‌خواهی. با توسعه این سیستم، دولت‌ها به دمکراسی، پذیرفتن هویت کرد در سطح قانون اساسی، محدود و‌ کوچک‌‌شدن دولت و متحول شدن آن تا سطح اتوریته عمومی بر خلق و نهادی جهت برقراری امنیت عمومی و خدمات عمومی، توجه لازم را مبذول می‌دارند.

فرمولاسیون ایدئولوژیک جمهوری اسلامی ایران، بیرحمانه‌ترین جنگ ویژه و روانی‌ـ ذهنیتی را در شرق کردستان طراحی نموده است. اغفال، تخدیع و سرکوب ایدئولوژیک در جامعه کرد به سطحی رسیده است که فرد، جامعه و ذهنیتی بوجود آمده است که رژیم جهت تداوم حیات خود و سیاست‌هایش، بدون پرداخت کمترین هزینه از آن تغذیه می‌نماید. سیاست شبان‌رمگی رژیم اسلامی سبب ایجاد جامعه‌ای قدرگرا و بدون ثبات و استقرار گردیده است.

تقسیم‌بندی سیاسی مرزهای استانی جهت سرپوش نهادن بر معضلات اتنیكی و فرهنگی خلق‌های ایران بصورت هدفدار ایجاد گشته و به رسمیت شناختن عناوینی كه نشانگر مؤلفه‌های خلقی ـ برای نمونه استان كردستان ـ است، بعدی از انكار كلیت همان خلق را نیز دربر داشته و در بطن آن عناصر ایجاد اختلاف با سایر خلق‌ها را در خود می‌پروراند. نظام استانی ساختار اداری ذهنیت دولت ـ‌ ملت بصورتی معیوب است كه نوعی عوامفریبی ژئوپولیتیك و مفهومی داشته و مدیریت‌های محلی و بومی در آن جایی ندارند. نظام انتصابی و نادمكراتیك و مركزی آن هیچ سنخیتی با سیستم غیرمتمركز ایالتی مرسوم در جهان نداشته و حتی اختیارات بومی دوران سلسله‌های پادشاهی تا قبل از سده بیستم را نیز از میان برداشته است. ساختار مذكور با داشتن واهمه از پیوستگی اتنیكی خلق‌ها و انسجام مذهبی و طرد فاكتورهای مذهبی "غیر خودی" و ایجاد تمایز مابین ساختار اجتماعی از طرفی در هویت هر خلق و مذهبی از هم گسیختگی ایجاد نموده و از طرف دیگر نیز چالش مابین هویت‌ها را دامن می‌زند.

ساختار سیاسی رژیم ایران در شرق کردستان که با انواع تبعیض‌های اتنیکی، فرهنگی، دینی، مذهبی و جنسیتی و ممنوعیت و تحریم همه‌جانبه سیاسی بر کردها همراه گردیده، جامعه کرد را بطور کلی از حضور و مشارکت در عرصه‌های سیاسی محروم ساخته و سیاست‌گریزی و بی‌تفاوتی نسبت به سیاست به یکی از مؤلفه‌های اساسی خلق کرد تبدیل شده است. فردباوری، اراده، امید به مبارزه، خلاقیت فکری و عملی تضعیف گردیده است. خواسته‌ها و مطالبات برحق و مشروع کردها تحت عنوان تجزیه‌طلبی، تحریک‌خارجی، ضدانقلابی و .. تروریزه گشته و به شدت مورد سرکوب قرار می‌گیرد. هرنوع ابراز هویت، فعالیت‌ دمکراتیک مردمی و نافرمانی مدنی تحت عنوان‌های آشوبگری، هرج و مرج و اغتشاش اجتماعی قلمداد شده و سبب ایجاد جامعه‌ای راکد گردیده است. به موازات موارد فوق‌الذکر، ساختار اجتماعی شرق کردستان در کائوس عمیق بردگی بسر می‌برد و از هر نوع پویایی و تحرک دمکراتیک عاری شده است. ناهنجاریهای اجتماعی و بیماری‌های روانی و جنسی از قبیل فساد، فحشا، خودکشی، اعتیاد، ایدز، استرس و یأس و ناامیدی بطور روزمره در حال افزایش می‌باشند.

در نتیجه سیاست‌های اقتصادی غیرراهبردی، چپاول، خرابکاری، جنگ و ... ساختار اقتصادی جامعه دچار بن‌بست شده است. سرمایه‌گذاری و تولید در حد صفر بوده و سبب ایجاد جامعه‌ای در زیر خط گرسنگی و فقر، تورم، ارتشی از بیکاران، شغل‌های کاذب، قاچاق و .. گردیده است و از سوی دیگر غارت، چپاول و استثمار غنای اقتصادی کردستان افزایش می‌یابد.

رژیم ایران سیاست‌های اضمحلال فرهنگی را در شرق کردستان به شیوه‌ای بسیار ظریف عملی می‌سازد. در سطح عمل و رسمیت، استقبال چندانی از مؤلفه‌ها و عناصر فرهنگی تنوعات ایرانی بویژه خلق کرد نمی‌نماید. هرگونه توسعه فعالیت فرهنگی از قبیل آموزش به زبان مادری، فعالیت‌های تبلیغاتی و انتشاراتی به زبان کردی و ایجاد نهادهای فرهنگی در حداقل بوده و با فضای سانسور روبرو هستند. سیاست سیستماتیک چپاول و غارت آثار و میراث تاریخی‌ـ فرهنگی در شرق کردستان نهادینه گشته و هرنوع تلاش خلق کرد در راستای آشکار شدن هرچه بیشتر میراث‌های تاریخی و فرهنگی خود با موانع بسیار جدی روبرو می‌گردد.

ساختار نظام حقوقی ایران با تمام موازین و معیارهای جهانشمول حقوقی منافات داشته و قواعد حقوق دمكراتیك و آزادی‌های فرد و جامعه از هیچگونه ضمانت اجرایی و دفاعی برخوردار نیست. برخورد انکارگرایانه با مسئله کرد و ساختگی و نیست‌انگاری آن از سوی دولت‌های حاکم راه به جایی نخواهد برد. برخوردهای احساساتی و غیرواقع‌بینانه به این مسئله و اتخاذ مواضع و بروز رفتارهای نامناسب با آن یعنی راهکار حماسه‌ای که از رهنمودهای دینی و ملی‌گرایی ابتدایی و یا ادعاهای چپ‌گرایی و انقلابی‌بودن نشأت می‌گیرد نیز به حل نهایی مسئله کمکی نمی‌نماید. عملکردهای ناشی از نگرش‌های ملی‌گرایی ابتدایی و سوسیالیسم كلاسیك که ادعای علمی‌بودن دارند تا به امروز نتایج موفقیت‌آمیزی به‌بار نیاورده است. راهکارهای رژیم مبنی بر حل مسئله کرد با رفرماسیون دولتی یا اصلاحات اقتصادی و یا بکارگیری متدهای خشونتی و سرکوب هیچگاه به حل مسئله کرد منجر نگردیده بلکه بطور فزاینده‌ای بحران را عمیقتر می‌نماید. گرایشات دولت‌گرا و جدایی‌خواه جریانات سیاسی کرد نیز درگذشته راه به جایی نبرده و امروزه نیز قابلیت برون‌رفت از بحران را نداشته و با معیارهای دمکراتیک معاصر منافات دارند.

خط‌مشی دمکراتیک ـ آزادیخواه خلق کرد متکی بر نیروی ذاتی، میهن‌دوستی، ارزش‌های اشتراکی و توده‌های زحمتکش كه در چارچوب كنفدرالیسم دمكراتیك نمود می‌یابد، یگانه راه‌حل مسئله کرد می‌باشد. سیستم کنفدرالیسم دمکراتیک حل نهایی مسئله کرد در خاورمیانه است که شرق کردستان نیز بعنوان بخشی از آن جهت تحقق اهدافش تلاش می‌نماید. در شرق کردستان، خودمدیریتی دمکراتیک سیستم سیاسی‌ ـ اجتماعی است که اجرای مطالبات دمکراتیک برخاسته از متن جامعه اساس کار آن را تشکیل می‌دهد. مشارکت در هر سطحی ضروری بوده و همه اقشار جامعه بنابه ویژگی‌های قشر خود سازماندهی می‌گردند.
این مدل سازماندهی تمام حوزه‌های سکونتی از روستا گرفته تا كلیه شهرها و مناطق میهن را دربرمی‌گیرد. مدل مذکور از چنان گستردگی و ظرفیت بالای دمکراتیکی برخوردار است که تمامی افراد، گروه‌ها، اقشار، نهادها و تشکیلات را دربرگرفته و در همه سطوح، مشارکت و انتخابات دمکراتیک را مبنا قرار می‌دهد. کمون روستاها، مجالس شهروند آزاد در شهرها و مجالس ایالات و در نهایت کنگره خلق شرق کردستان بر مبنای این موازین و معیارهای دمکراتیک تشکیل می‌گردد. هیئت اجرایی کمون، کوردیناسیون شهرها و ایالات و کوردیناسیون جامعه اکولوژیک‌ـ دمکراتیک شرق کردستان، به‌وسیله اراده دمکراتیک خلق انتخاب می‌گردند. نهادهای مدنی، سندیکا، اتحادیه و انجمن‌ها متناسب با نیازهای جامعه در عرصه‌های مختلف تشکیل شده و به فعالیت دمکراتیک پرداخته و موظف به برآوردن مطالبات دمکراتیک خلق می‌باشند. پیشاهنگان اجرای این سیستم در شرق کردستان اقشار اجتماعی و در رأس آن زنان و جوانان هستند که در طول تاریخ قادر به ابراز وجود نبوده‌اند. پیشاهنگی زنان بیانگر خط‌مشی آزادی و پیشاهنگی جوانان نمود پویایی و پاکی است.

خلق کرد در شرق کردستان با اتکا به نیروی ذاتی خود سیستم خود را بدین شکل ایجاد می‌نماید. با توسعه خودمدیریتی دمكراتیك خلق كرد در شرق کردستان، جمهوری اسلامی ایران بجای اینکه در مقابل روند تغییر و تحولات ایستادگی ناكامی نماید، می‌تواند با یک پروسه رفرم بنیادین بصورت رفرم دولتی، رفرم ملت (روزآمد کردن تعریف ملت)، رفرم جامعه (دمکراسی) و بازتعریف شهروند نوین، بسوی تغییر و تحول گام بردارد. جمهوری اسلامی ایرانبایستی بجای ملت مبتنی بر دولت و دین (امت) مدل ملت دمکراتیک را پذیرفته و اصطلاحی از ملت که دربرگیرنده همه گروه‌های اتنیکی، فرهنگی و دینی باشد را مبنا قرار دهد. ایجاد شهروند آزاد، اراده‌مند، خلاق، مبتکر و آزاد و برابر بایستی اساس گرفته شود. لازم است دولت ایران، موازین حقوقی دمكراتیك و جهانی را در مورد خلق كرد پذیرفته و بدان پایبند باشد. اگر نظام ایران حقوق خودمدیریتی دمكراتیك خلق كرد را به رسمیت بشناسد، کردها نیز حقوق دولت را به رسمیت خواهند شناخت. بدین منوال فرمولاسیون چاره‌یابی سیاسی در شرق کردستان، خودمدیریتی دمکراتیک خلق کرد + اتوریته عمومی دولت ایران خواهد بود. در این صورت دولت طی روندی دمكراتیزه خواهد گردید. در غیر این صورت در شرق کردستان مقاومت و قیام دمکراتیک خلق توسعه می‌یابد. عرصه تاکتیک همچون یک ویژگی تحول دمکراتیک در شرق کردستان با مبارزات همه‌جانبه صورت می‌پذیرد. اینکه تحول دمکراتیک در کردستان براساس دفاع مشروع و با فعالیت‌‌های سیاسی‌ـ دمکراتیک خلق تحقق می‌یابد، امری آشکار است و این عرصه از فعالیت‌‌های کوچک توده‌ای همچون بایکوت، تظاهرات و اعتصاب گرفته تا قیام‌های سیاسی و استفاده از هر شکل فعالیت دمکراتیک خلق و حتی در صورت لزوم دفاع مشروع مسلحانه را دربرمی‌گیرد. دفاع مشروع، مدافع و راهگشای هرنوع فعالیت‌های دمکراتیک و سازماندهی است. دفاع از موجودیت، هویت، ارزش‌های فرهنگی‌ـ‌تاریخی و شرف خلق کرد در برابر حملات نابودکننده رژیم در هر عرصه اجتماعی به عنوان حقی مسلم پیروی می‌گردد. دفاع مشروع مقاومتی اصولی در برابر هرگونه اعمال ستم و تسلیمیت‌پذیری بوده و تا تحقق کلیه حقوق و آزادی‌های خلق کرد ادامه می‌یابد. لذا آموزش، سازماندهی و گسترش نیروهای مدافع خلق بعنوان فعال‌ترین نیروی دفاع مشروع در شرق کردستان بسیار مهم است. خلق کرد در همه بخش‌های کردستان بدون تغییر مرزها و مانع دیدن آن‌ها می‌توانند مرزهای موجود را به مثابه پلی ارتباطی ارزیابی نموده و کنفدراسیون دمکراتیک خود را تاسیس نمایند. بنابراین اصل حق تعیین سرنوشت برای خلق کرد نه ایجاد دولت بلکه ایجاد دمکراسی و خودمدیریتی خارج از دولت است. این مدل برای دیگر خلق‌ها در ایران نیز صدق نموده و می‌تواند تمامی معضلات و مسایل اتنیكی را از میان برداشته و از هر نوع تجزیه‌طلبی و واپسگرایی مواضع قدرت ممانعت بعمل آورد. کردها در شرق کردستان قادر خواهند بود با کردهای سایر بخشهای کردستان پیوندهای سیاسی، فرهنگی و اقتصادی برقرار نمایند. دولت‌ها و در رأس آن دولت ایران بایستی در مقابل موجودیت ملت دمکراتیک کرد مانع‌سازی نکرده و سازشی ریشه‌ای و پایدار با کردها برای خلق‌های خاورمیانه و جهان نیز سودمند خواهد بود. استراتژی آزادی خلق کرد در شرق کردستان با توجه به سازماندهی کنفدرال ‌ـ دمکراتیک و برقراری این نوع ارتباط با خلق‌های همجوار تحقق می‌یابد. از آنجاییکه خلق کرد در درون نگرش ملت دمکراتیک و در خارج از خود نگرش فراملیتی را اساس قرار می‌دهد، خلق کرد در این بخش از کردستان قادر خواهد بود به اتحادی داوطلبانه و پایدار با سایر خلق‌های ایران دست یابد

برنامه و اساسنامه PJAK بخش 4

 

                           

بخش چهارم،
الف‌ـ مسئله کرد در گذر تاریخ

کلید تاریخ کرد در جامعه طبیعی می‌باشد. حلقه نخستین تاریخ کرد به جامعه طبیعی در عصر نوسنگی و در حدود هزاره دوازدهم ق.م برمی‌گردد. جامعه طبیعی با بهره‌گیری از غنای گیاهی‌ـ جانوری و شرایط مساعد طبیعی حوزه‌های داخلی و خارجی سلسله کوه‌های زاگرس‌ـ‌توروس و دامنه‌های آن رشد یافته است. عناصر بنیادین ایدئولوژیکی از قبیل قالب‌های اولیه تفکر، اعتلای روحی، کسب آگاهی و بینش اجتماعی و دستیابی به مقوله الهه‌ها در این دوره به پیشرفت مهمی دست می‌یابد. دین و اسطوره، اساساً به عنوان بازتاب ذهنیتی پیشرفت انقلابی در جامعه طبیعی هویت می‌یابند.

فرهنگ و زبان گروه‌های آریایی و از جمله اجداد کردها، محصول انقلاب زراعی و دامپروری است. این جغرافیا عرصه حیات گروه‌های قومی و عشیره‌ای می‌باشد که با نظام سیاسی معینی تطابق ندارد. مرزهای محل گسترش عشایر بر اساس تغییر فصول سال تغییر می‌یابند. به طور کلی مرزهای میان گروه‌های اتنیکی توسط فرهنگ و حیطه زبانی آن‌ها مشخص می‌شوند. فرهنگ این گروه‌های خلاق بومی به صورت نهادهای روبنایی، فناوری و باورهای ایدئولوژیکی از سوی سومریان مورد استفاده قرار گرفته و در بنای تمدن طویل‌العمر طبقاتی بازتاب یافته است.

گروه فرهنگ و زبان آریایی در 5 تا 7 هزار سال قبل در کردستان به خوبی شکل یافته و جامعه کلان و قبیله به صورت‌بندی عشیره‌ای تحول یافته است. هیچ خلقی به اندازه اجداد کردهای امروزی چه در دوران شکل‌گیری و چه در مقاطع بعدی‌، به شیوه جامعه طبیعی نزیسته‌اند. این خصوصیت و تاثیرات آن به صور جداگانه تا به امروز نیز ادامه یافته است. کردها اساسی‌ترین پدیده اجتماعی در طول تاریخ یعنی"روستا" را ایجاد کرده‌اند. با وجود اینکه کردها شهرهایی را نیز بنا نهاده، صاحب تمدن گشته و بر روند توسعه آن تاثیراتی به‌جا نهاده‌اند، اما مابین "گوندی" (روستایی)‌بودن و کوچ‌نشینی کردها و بیگانگی‌شان با نظام شهرها رابطه‌ای دیالکتیکی وجود دارد.

زبان و فرهنگ کردی به عنوان زبان و فرهنگی که موجب وقوع انقلاب نوسنگی شده است، به مرور زمان تبدیل به بستر کلیه زبان‌ها و فرهنگ‌های هند و اروپایی شده است. زبان و فرهنگ کردی از سال‌های 9 هزار ق.م به بعد نه از لحاظ فیزیکی بلکه از لحاظ فرهنگی در سراسر جغرافیای هند و اروپایی نشر یافته است. شکل‌گیری این زبان و فرهنگ به سال‌های 15000 الی 10000 قبل از میلاد برمی‌گردد. بعد از چهارمین دوره یخبندان یعنی 20000-15000 ق.م به احتمال قوی بومی‌ترین زبان و فرهنگی است که به وجود آمده است. اتنیسیته کرد در سال‌های 6000 ق.م به خوبی هویدا است. برای اولین بار تحت نام "هوری" ها (3000-2000ق.م) در صحنه تاریخ حضور می‌یابند. "هوری"ها نخستین اجتماعات اصالتاً کردی هستند که در هزاره ششم ق.م جامعه طبیعی را نهادینه کرده و فرهنگ "تل‌خلف"‌ را شکل داده‌اند. سومریان، از لحاظ ایدئولوژیک تحت‌تاثیر هوری‌ها قرار گرفته و اصطلاحات اولیه اسطوره‌ای از هوری‌ها به سومریان منتقل شدند. برداشت دینی و اسطوره‌ای متکی بر آسمان، از فرهنگ هوری سرچشمه می‌گیرد. هوری‌ها به دلیل اینکه از لحاظ اجتماعی به روند طبقاتی شدن گام ننهاده‌اند، بیشتر خصوصیات آزادی و برابری را بازتاب می‌دهند. کاهنان سومر این ابزارهای مادی و معنوی را به بنیانی برای تشکیل جامعه طبقاتی تبدیل نموده و فرهنگ شهرنشینی را بسط داده‌اند. توسعه دولت در میان سومریان سبب ایجاد برتری شده و بدین ترتیب دوره مستعمره شدن مناطق هوری‌نشین آغاز می‌گردد. تاریخ منفور دو هزار ساله کولونیالیسم تا به امروز نیز در جریان است. در دوران خاندان بابلی آموری الاصل که بعد از سومریان به اقتدار می‌رسند، مستعمره‌سازی در سرزمین هوری‌ها سرعت می‌گیرد.

هوری‌ها اولین حلقه اساسی برای اشاعه فرهنگ سومر به مناطق آناتولی، قفقاز و از طریق شمال‌غرب ایران به آسیا می‌باشند. فرهنگ سومری را بومی کرده و در حکم مرکز نیرومند گسترش‌دهنده‌ آن به خارج می‌باشند. در سال‌های 1700 ق.م سنت ابراهیمی را بر این ویژگی خویش افزوده و در حوالی 1500ق.م مزداپرستی را در شرق می‌گسترانند؛ زرتشت نیز با ایجاد رفرمی در آیین مزدا یکی دیگر از مکاتب پیامبری را بنیان می‌نهد. خصوصیات جامعه طبیعی موجود در بنیان فرهنگی منطقه، زمینه مادی اصلاح‌گری این جنبش‌های پیامبری را تشکیل می‌دهد.

در حوالی 1500 ق.م"میتانی"ها به عنوان یک گروه یا خاندان خویشاوند هوری‌ها، به جای آنان در پهنه تاریخ جای می‌گیرند. میتانی‌ها به علت جنگ‌های طولانی با "هیتیت"ها و "آشوری"ها و متلاشی شدن و تغییر جبهه فدراسیون‌های عشیره‌ای سست بنیاد مجاور آن‌ها و خیانت‌های پی‌درپی در سال‌های 1250 ق.م تجزیه شدند. هیتیت‌ها نیز در سال‌های 1250 ق.م، پس از اشغال مشهور شهر "تروا" توسط "هلن"ها متلاشی می‌شوند. در غرب آناتولی نیز دوران "فریگی"ها آغاز می‌شود و در عین حال "لویی"ها در جنوب، یک گروه اتنیکی نیرومند هستند. "اورارتو"یی‌ها تداوم همین روند و وارثان هوری‌ها می‌باشند. آنان موقعیتی بین دولت مرکزی و کنفدراسیون عشیره‌ای داشتند. نمی‌توان گفت کاملا به حالت یک دولت مرکزی برده‌دار و یا امپراطوری درآمده‌اند. اولین گام به سوی ایران را آنان برداشته و با آشوریان منازعات سخت و درازمدتی داشته‌اند. "ماد"ها وارثان این مقاومتند.

موقعیت ژئواستراتژیکی و ژئوکولتوری کردستان که آن را "سرزمین آفتاب" نامیده‌اند سبب گردیده اولین سیل مهاجرت عظیم انسان‌ها که از محتوای اجتماعی و اهدافی اقتصادی برخوردار بود بدانجا سرازیر شود. این مهاجرت‌ها و افزایش جمعیت ناشی از خاک‌های حاصلخیز به همراه طمع همسایگان، دلایل اقتصادی نزاع و درگیری‌های فزاینده را تشکیل می‌دهد. این دوره را می‌توان دوره مبارزات اجتماعی دارای اهداف اقتصادی نامید. در نتیجه این درگیری‌ها گروه‌های زیادی بعد از هضم عمیق فرهنگ نوسنگی این‌بار آغاز به روند جابجایی جمعیتی می‌نمایند. بدین‌ترتیب تمرکزی که بر روی مهد تمدن نوسنگی وجود داشته، کم شده است و این آغاز دوره نوین انتقال فرهنگ نوسنگی به مجاور آن است.

دوره سال‌های 3000 تا 2330 ق.م مبارزات ابعاد جنگ به خود گرفته و با کمک نیروی نظامی و برنامه از قبل طراحی شده برای اولین بار در طول تاریخ، چپاول و غارت اموال و ارزش‌های اقتصادی صورت گرفته است. همزمان با آن، مشارکت نیروهای تمدن در اشغال، استیلا و چپاول کردستان اولین تحول ماهوی است. نیروهایی که به سطح دولت رسیده‌اند به چپاول و به بردگی‌کشاندن جوامع اتنیکی مانند عشیره، قبیله و کلان پرداخته‌اند. کرد و کردستان به دلیل اینکه از غنای وافری برخوردار بوده و محل گذر میان تمدن‌های جدید بوده است، کاملا دچار دوگانگی شده است. برای زندگی کردن هم شیوه مقاومت و هم مزدوری به وجود آمده است. طبقه فرادست و هیرارشیک همیشه به مزدوری گرویده و دیگر اقشار پایینی نیز مجبور بوده‌اند به‌طور مدام به مقاومت بپردازند. قشر مزدور با گسست از اتنیسیته خویش به نیروهای اقتداگرا و جنگ‌طلب گرویده و اقشار پایینی نیز در راستای حفظ نظام ارزش‌های جامعه طبیعی به کوه‌ها پناه برده و روند دفاع طبیعی خویش را ادامه داده‌اند. اسطوره‌های این عصر سرگذشت و تاریخ چپاول و هجوم بر روی کردستان را بازگو می‌نمایند. کهن‌ترین داستان مکتوب تاریخ یعنی "گیلگامش"، اولین نمونه این واقعیت است.

"ماد"ها همچو وارثان اورارتوها قبل از اعتلای سیاسی از یک دوره تحول ایدئولوژیک نیرومند گذار‌نمودند. دین زرتشت به عنوان انقلاب ذهنیتی کردی و تئوری اخلاق آزاد، اولین حمله و تحول بومی‌شدن اساطیر سومر به شکل اساطیر آریایی بوده و به مثابه رهایی فرد از حاکمیت قدرگرایی مطلق خدایان برده‌دار است. وحدت دو سنت نیرومند یعنی انقلاب نیرومند اخلاق و اراده زرتشت و به کارگیری جنگ‌افزارهای آهنی از سوی عشایر در سال 612 ق.م توسط مادها به امپراطوری آشور پایان می‌دهد. اسطوره "کاوه‌ آهنگر" نمادی از این مسئله است. امپراطوری مادـ پارس مهم‌ترین حمله‌ تمدنی منطقه در عصر برده‌داری است. بنیاد این امپراطوری در شمال غربی ایران امروزی پایه‌ریزی شده است. مادها از اقوام گروه هند و اروپایی که در حوالی 2000 ق.م از شمال اروپا و جنوب روسیه به ایران و هندوستان آمده‌اند، نیستند. این تئوری در راستای خدمت به فاشیسم هیتلری ساخته و پرداخته شده است. مهاجرت کلی یک خلق و سکونت آن‌ها به آرامی در منطقه‌ای که قبلا نیز مسکونی بوده، حتی از لحاظ تئوریک نیز ممکن به نظر نمی‌رسد. آنچه صحیح است، انتقال به شکل گسترش دامنه‌ تاثیر فرهنگ‌های نیرومند به عرصه فرهنگی ضعیف‌تر می‌باشد. گسترش فرهنگی از ایران به شمال، شرق، چین و هندوستان هزاران سال ادامه داشته است. تشکیل ماد به شکل کنفدراسیون عشایر پایه‌ریزی شد. جایگاه ماد در تاریخ کردها از ایفای نقش اولیه آن‌ها در عصر کلاسیک برده‌داری روشن می‌گردد. مرحله مقاومت سه هزار ساله‌ای که با هوری‌ها آغاز گشته و تا مادها ادامه یافته است، حقیقت خلق مقاومت‌طلب كرد را نشان می‌دهد؛ همچنین اراده آزاد خلق در شخص زرتشت تجلی یافته است. در حقیقت، بزرگ‌ترین مرحله تاریخی است که جنبه غالب آن را آزادی تشکیل می‌دهد. اگر طولانی‌ترین تاریخ بردگی تحت عنوان عهد عتیق از سومر تا آشور واقعیت مهمی باشد، مقاومت ذهنیتی و اراده آزاد پدران و مادران کردها از هوری‌ها گرفته تا مادها و حقیقت خلق‌های مقاومت‌طلبی که پایه‌های عشایر را تشکیل دادند نیز به همان اندازه یک واقعیت تاریخی مهم است. اولی تاریخ زورمداری و چپاول استثمارگران حاکم است، دیگری تاریخ مبارزه در راه دسترنج و آزادی خلق‌هاست. اعتلای ارزش نوروز از سوی تمامی خلق‌های خاورمیانه، قفقاز و آسیای میانه به عنوان بزرگ‌ترین جشن میلاد دوباره آزادی، ارتباط تنگاتنگی با این پیشرفت تاریخی دارد. در صورت نبود تحرکات ماد، تمدن یونان امکان وجود نمی‌یافت و عصر کلاسیک به این سطح از پیشرفت نمی‌رسید.آنچه راه را فراروی آزادی فردی به شیوه غربی برای تمدن یونان گشوده است، نه بردگی به شیوه مصر بلكه مرحله‌ای می‌باشد كه از هوری‌ها و هیتیت‌ها تا ماد و پارس‌ها ادامه یافته است. در بنیان این پیشرفت، فلسفه آزادی و اراده زرتشت به صورت برجسته دیده می‌شود. همین فلسفه راهگشای اساسی جدایی فلسفه و تمدن شرق و غرب شد.

خیانت فرمانده مشهور ماد "هارپاگ" و مزدوری او برای پارس‌ها باعث شد اقتدار به دست کوروش پارسی که خواهرزاده‌ پادشاه ماد بود، بیفتد. امپراطوری پارس، تداوم امپراطوری ماد است. به نوعی دولت مشترک آن‌هاست. ساختارهای نیرومند عشیره‌ای ماد در نظام اداری و ارتش پارس‌ها دارای جایگاه ممتازی می‌باشند. با اشغال مصر در 525 ق.م مرکز تمدن به مناطق تحت حاکمیت مادـ پارس منتقل شده است. سراسر آناتولی قریب به دویست سال توسط امپراطوری ماد‌ـ پارس شکل‌دهی می‌شود.

تاریخ نشان می‌دهد که آریستوکراسی هلن و مقدونیه درصدد‌بودند تا با تصرف سراسر آناتولی هم از تهدید بزرگ ماد‌ـ پارس رهایی یافته و هم به منابع و امکانات غنی در شرق دست یازند. اعتقاد مشترک آن‌ها این بود که پیروزی در چنین امری، کاری خدایی است. از طریق اندیشمند بزرگ ارسطو، عقیده و باور مبتنی بر حیوان پنداشتن انسان‌های شرقی و لازم و پسندیده‌بودن سرکوب آن‌ها را به اسکندر کبیر تلقین‌نمودند. بر این اساس لشکرکشی آن‌ها به سوی شرق آغاز گردید که سیر تاریخ را تغییر می‌دهد. مشهورترین جنگ اسکندر بنام "گاوگمالا" 331 ق.م در منطقه‌ای بنام "اربلا" در حوالی شهر "هولیر" امروزی روی داده است. اسکندر در بازگشت از بابل یعنی پایتخت فرهنگی آن دوره، ده هزار جنگجوی بالکانی را با ده هزار دختر اصیل ماد و پارس به عنوان سمبل سنتز شرق‌ـ‌غرب به یکباره ازدواج می‌دهد. اسکندر از کوهستانهای زاگرس به شکل گریلایی عبور نموده است. با این جنگ‌ها و لشکرکشی‌ها، کردستان به دوگانگی دیگری گرفتار آمده و به مرکز درگیری شرق و غرب تبدیل شده است. مرکز درگیری‌ها و اختلافات امپراطوری پارت‌ها که بعد از امپراطوری پارس تاسیس گشته بود، با پادشاهی هلن که پس از اسکندر بوجود آمده بود، مجدداً کردستان بود.

در دوران ساسانی جایگاه کردها همچنان اهمیت خویش را حفظ نموده است. به نظر می‌رسد که این مقطع، دوره آغاز فئودالیسم کرد بوده است. دین زرتشتی تکیه‌گاه اصلی ایدئولوژیک است. "مانی" (276-210 م.) موجب نوسازی در این ایدئولوژی گردیده است. مانی بر آن بود که با سنتز ادیان آن دوران به عنصر اصلی ذهنیت برای امپراطور روم و ساسانی تبدیل شود اما به غضب کاهنان مرتجع زرتشتی گرفتار گشته و کشته شد. مصادف با این دوره گسترش، مسیحیت بر کردهای اورفاـ‌ نصیبین تاثیر عمیقی نموده و عده‌ای قلیل به دین مسیحیت گرویدند.

مانویت به نوعی در حکم اسلام زودهنگام بوده و مانی نیز تولد زودهنگام حضرت محمد است.
در این دوران نیز کردستان محل وقوع جنگ‌های شدید میان امپراطوری ساسانی و بیزانس است. کردستان مدام تحت تاثیر این جنگ‌ها تجزیه می‌گردد. حق فتح به عنوان پایه تمام "حق"ها دست به دست منتقل می‌شود. کردها جهت حفظ خویش به صورت گروهی در کوهستان‌ها بسر می‌برند. مراکز شهری در این دوران قرارگاه اشغالگران است.

فتوحات اسلامی بعد از شکست قادسیه در سال 642 م. در کردستان متمرکز می‌شود. در جای جای کردستان مرحله اسلامی شدن، آغاز می‌شود. ایران با تشیع از خویش محافظت می‌کند و کردها نیز با اصرار بر دین زرتشتی و پوشش ضعیف اسلام یعنی علویت به دفاع از اتنیک و قومیت خود می‌پردازد. در مناطقی همچون اورفا، سیرت، ‌دیاربکر، ‌ملاطیه و العزیز، اسلام رشد قابل توجهی می‌یابد. فرهنگ اسلامی، فرهنگ مسیحی و سریانی و ارمنی را به درجه دوم تاثیرگذاری و نفوذ می‌راند.

فاتحان اسلام با رسیدن به سال‌های 650 م. جغرافیای محل سکونت کردها را فتح کردند. در فتوحات اسلامی اعراب با سندی خدایی و با نام خدا کردستان را فتح‌نمودند. این موضوع را با فرمول"ما فتح کردیم، پس از آن ماست، مگر سخنی بزرگ‌تر از فتح با نام خدا وجود دارد؟" تئوریزه‌نمودند. با وجود اینکه اسلام حاکمیت کامل خود را بر مراکز شهری و عرصه‌های کشاورزی برقرار می‌ساخت، اما در مناطق کوهستانی، مقاومت کردها در برابر بیگانگان ادامه داشت. طبقات سنتی و فوقانی عشیره و امیرنشین‌های زمیندار کرد نخستین قشری‌بودند که تسلیم شده و با خاندان‌های اموی و عباسی روابط نزدیکی برقرار ساختند. آن‌ها تمامی پیوند‌های خویش را متناسب با قشر حاکم تنظیم‌نمودند. از لحاظ فرهنگ و زبان نیز تحت تاثیر اعراب قرار گرفته، حتی برخی از این افراد اصل و نسب خویش را به اعراب نسبت می‌دادند. سراسر سرزمین براساس ترمنولوژی عرب نامگذاری شده و با واژه اکراد (كردها) مورد خطاب قرار گرفتند. سیاست آسیمیلاسیون به شدت پیاده گشت. نقش طبقه "ملا"یان که زبان عربی را به عنوان زبان عبادت استفاده می‌کردند، قابل توجه است. در شهرها تمایل به شیوه زندگی اعراب بیشتر بوده است. تقلید از اعراب تا حد تعیین تبار و شجره رایج گشته بود. عربی در عرصه‌های آموزشی، سیاست، دیپلماسی، هنر و علم گسترش یافت.

پیروی از آیین زرتشت، تجلی مهم‌ترین قشر مقاومت‌طلب کردها در مقابل اسلام و نماد مقاومت اصیل فرهنگ کردی در برابر از خودبیگانگی است. این مقاومت قشر پایینی و حافظان ارزش‌های اشتراکی به دلیل تهاجمات گسترده ایدئولوژی اسلامی و فشار و تحریم‌های اقتصادی‌ـ سیاسی،‌ منجر به پیروزی نشد. در موضوع عدم رشد وحدت ملی کردها در مقابل اسلام،‌ سه عامل اساسی ماندن در اعصار اولیه، انشعاب اتنیکی و رشد مزدوری و ازدیاد ارزش‌های فئودالی بیگانه ایفای نقش می‌نمایند. همراه با آن پیشرفت‌هایی در سطح شکل‌گیری طبقاتی کردها به وقوع پیوسته است. یک طبقه بازرگان و فئودال زمیندار پدید آمد. فرسایش در ساختار آزاد و برابر عشیره‌ای به سطحی بالا رسید و تفکیک طبقاتی عمیقی گریبانگیر جامعه کرد گشت. اسلام تاثیر همه‌جانبه‌ای بر اتنیسیته و آریستوکراسی کرد داشته است. اولین گروه‌هایی که با اسلام بیعت کردند، مزدوران اتنیکی و آریستوکرات‌های شهری هستند. تسلیمیت آن‌ها ریشه‌دار و عمیق است. نقش آن‌ها در روند طبقاتی‌شدن در قرون وسطی، پایه و اساس خیانت‌هایی است که تا امروز ادامه دارند. این اقشار متمایز از کردهای کوهستانی بوده و در درون گروه‌های اقتدارگرا سازماندهی یافته‌اند. کردهایی که تحت تاثیر فرهنگ قرون وسطی قرار گرفته‌اند، به نسبتی که طبقاتی شدن فئودالی را تجربه نموده‌اند، از آزادی و زندگی آزاد به دور مانده‌اند. بردگی فئودالی مدام علیه آزادی عشیره حرکت کرده و در خودبیگانگی ذهنیتی سهم عمده‌ای داشته است. "سرف کرد"، بنده و غلام آغا (ارباب) است. روند "آغا"یی که در قرون وسطی ظهور نمود، جایگاه ویژه‌ای در آریستوکراسی کرد دارد. این روند موفق به تبدیل‌ عشیره به سرف گشته است. نهاد "شیخ" نیز به عنوان یک سنت عربی متاثر از دین پذیرفته شده است. با اینکه شیخ دارای بستری اقتصادی است، اما شباهتی به انتلکتوئل‌های قرون وسطی نیز دارد. خصوصیت آن نزدیک به رئیس طریقت است. می‌توان از رئیس عشیره، آغای روستا و شیخ دین‌ـ طریقت به عنوان طبقات حاکم کرد در قرون وسطی نام برد.

تفسیر سنی ایدئولوژی اسلام بر دنیای معنوی جامعه کرد نقش منفی داشته است. "تصوف" به تدریج کاهش یافته و با حاکمیت خاندان‌های مزدور بر صدر عقاید و تفکرات "علوی" و "زرتشتی" (که نماد مقاومت‌بودند)، راه رسیدن به روشنگری و آزادی از این کانال‌ها نیز مسدود گشت. ساختار ذهنی و روحی مبتنی بر آزادیخواهی و مساوات‌طلبی به ظلمت گرفتار شد و قدرگرایی به فلسفه بنیادین کردها مبدل گشت.
نهادینه شدن سیاسی قرون وسطی راه را بر آغاز دوره "امیرنشین"ها در کردستان گشود. با این روش طبقه حاکم از یک سو خود را به تجمعات عشیره‌ای پایینی تحمیل می‌نمود و از سوی دیگر در خارج نیز به‌وسیله‌ برقراری روابط سیاسی‌ـ اقتصادی با اربابان خود، پایگاه خود را استحکام می‌بخشید. طبقه مذكور به جای اینکه به طبقه‌ای حاکم و مستقل تبدیل شوند، به شکلی آگاهانه یک نوع خودمختاری داخلی مبتنی بر وابستگی نسبی را ترجیح دادند. این مدل مزدوری مبتنی بر خودمختاری داخلی است که به نهادینه شدن مدلی مترقی در خارج از خود فرصت نمی‌دهد.

در قرون وسطی، حکومت‌های کرد محلی كه برخوردار از خودمختاری بودند، تأسیس شدند. در فاصله بین سده 9 تا 13 میلادی در دوره سلاطین عباسی و سلجوقی راه ظهور تشکل‌های سیاسی نیرومندی از دولت مروانی تا حکومت خاندان ایوبی کُرد، گشوده شده است. این شیوه مدیریت در دوره امپراطوری عثمانی رسمیت بیشتری یافته و سیصد سال ادامه داشته است. علی‌رغم اینکه در این دوره روشنفکران کردی نیز پدید آمدند، به علت گرایش دولتی مزدورانه‌شان نتوانستند نفوذ و تاثیر پایدار چندانی از خود نشان دهند. شیخ ادریس بدلیسی برجسته‌ترین نمونه این قشر بوده و در رأس این روشنفکران است. نقطه مقابل آن روشنگری در میان کردهای علوی به وقوع پیوسته است. توسعه میهن‌دوستی و دمکراسی واقعی در میان کردها بستگی به شناخت و رسوا کردن تفكر ارتجاعی و منفعت‌طلبانه دارد.

جنگ‌های صلیبی و حملات مغولها در قرن 13 و 14 به مانند هجوم ملخ‌ها باعث خسارات و شکست بسیاری در منطقه شد. از این رو مهاجرت و پناه بردن به کوهستان رواج وسیعی یافت و منطقه بار دیگر متلاطم گردید. این بار خط سنتی جنگ و تجزیه در میان صفویان (به مرکزیت ایران) و عثمانی‌ها (به مرکزیت بالکان و آناتولی) کشیده می‌شود. این وضعیت به نوعی تداعی‌گر دوگانگی ساسانی‌ـ بیزانس می‌باشد. با پیروزی سلطان "یاووز سلیم" در جنگ "چالدران" در سال 1514، به همراه قشر سنی کردها مرز کلاسیک شرق در شرقی‌ترین نقطه تعیین می‌شود. بدین‌ترتیب بنیان تجزیه کردستان که تا امروز ادامه دارد، پایه‌ریزی می‌گردد. اگرچه در طول نوار مرزی حملاتی پی‌درپی صورت گرفته اما با معاهده "قصرشیرین" در سال 1639 م. کردستان تجزیه شده و مرز امروزی میان نیروهای آناتولی و نیروهای ایرانی رسماً کشیده می‌شود. بین‌النهرین و اکثریت جمعیت کردها در درون مرزهای عثمانی قرار گرفته و بخش دیگر کردها نیز در معرض سیاست‌های ویژه ایران باقی می‌مانند.

از سده 11 م. به بعد نیرومند گشتن ترک‌ها، در عرصه نظامی و سیاسی و وابسته ساختن خلفای عباسی به خود، موجب شروع دوره جدیدی می‌گردد. سیاست طوایف ترک در اوایل بر کوچاندن کردها و ساکن شدن در سرزمین آن‌ها استوار نبوده بلکه براساس هجوم بر دیار روم و تبدیل آنجا به کشور خود طی سازش با کردها می‌باشد. این برخورد تا سده بیستم مهر خود را بر سیاست امیرنشین‌ها و سلاطین ترک زده است.
فئودالیسم قرون وسطی نتوانسته ماهیت قوم کرد را علی‌رغم نقایص و نقاط ضعف آن از بین ببرد. برعکس قوم کرد در سطح محدودی توانسته در بسیاری از تحولات سیاسی، روشنفکری و ادبی موجودیت خویش را حفظ نماید.

سیر قهقرایی کردها از قرن 19 به بعد و با وقوع عصیان‌های معاصر کردی آغاز گردید. برای اولین بار در تاریخ، کردها موقعیت و جایگاه خویش را از دست داده و هیچگونه نقش و جایگاه سیاسی مخصوص به خود را ندارند. در این دوره جنبه غالب ماهیت دخالت رو به رشد اروپا، استعمار است. آزمندی حاکمیت و سود بی‌پایان، محرک اساسی آن می‌باشد. هدف اصلی، شکست و به اسارت درآوردن خاورمیانه است. کردها به دام نوینی می‌افتند. "دام کرد"‌ در واقع اصطلاحی سیاسی است که پایه‌های آن به کولونیالیزم سومر برمی‌گردد. خطرناک‌ترین شکل آن به دست سرمایه‌داری غرب کار گذاشته شده است. سرمایه‌داری غرب به جای پدید‌آوردن بن‌بست و بحران و یا فروپاشاندن امپراطوری عثمانی، وابسته‌نمودن سلطان و یک قشر مهم بروکرات را به خود برای منافع خویش مناسب‌تر می‌دید. به واسطه اینان هم پیشبرد کنترل فرمایشی بر منطقه و هم گوشمالی خلق‌هایی كه قیام می‌نمودند سهل‌تر می‌گشت. بدین ترتیب تنبیه مخالفان به دست عثمانی‌ها در کنار گسترش گام به گام نفوذشان عاقلانه‌ترین راه و روش از دیدگاه سرمایه‌داری غرب بود. یک شاخه مهم دام بدین گونه مستحکم گردید. دومین مورد مهم یا شاخه دام با تکیه بر خلق‌های مسیحی‌الاصل پیشبرد داده می‌شود. استعمار غرب با این روش خطرناک‌ترین راه نابودی خلق‌های یونانی، ارمنی و آشوری را که به اصطلاح خواستار نجات آنان بود، در منطقه گشود. یک روش استعماری ظریف، کلیه خلق‌ها را به دست مشتی مزدور به مدت هزاران سال از وطن‌شان رانده، از فرهنگ‌شان جدا ساخته و آن‌ها را به دشمنی وادار ساخته است.

وضعیت کردها در این تابلو برای هر نوع بازی استعمارگرانه در حکم آلتی است که بیش از همه مورد استفاده قرار می‌گیرد. از اوایل قرن بیست به بعد، پدیده کرد بویژه از سوی انگلیسی‌ها بعنوان یک اهرم فشار جهت وابسته ساختن دولتمردان ترک، فارس و عرب بکار گرفته می‌شود. با تحقق این امر، مزدوران کرد در اختیار آنان قرار گرفته، مدیران ترک و فارس و عرب نیز که در وحشت به سر می‌برند، بیشتر به آن‌ها وابسته می‌گردند. همچنین خلق‌های ارمنی و آشوری نیز جهت ادامه حیات بیشتر، ناگزیر از پناه بردن به آن‌ها می‌مانند. بدین شیوه تله‌ مذكور تمامی خلق‌های منطقه را به درون خود کشاند. سوءاستفاده‌های ریشه‌دار تاریخی در این دوره راه را بر سقوط خلق کرد به بدترین وضعیت ممکن گشوده است. استعمار سرمایه‌داری، طرف‌هایی را که همچون مانعی بر سر راه خود می‌بیند کاملا به کار گرفته، از نفس انداخته و آخر سر در نقش ناجی ظاهر شده و در صورت لزوم بکارگیری مجددشان، به حمایت از آن‌ها برخاسته است. کاراکتر مزدورانه قشر فوقانی کرد، جهالت مردم، پراکندگی و قابلیت تحریک‌شدن آن‌ها در برابر همدیگر، زمینه مساعدی برای این منظور فراهم آورده است. این بازی بر روی تمامی قیام‌های کرد به اجرا درآمده و موفقیت‌آمیز نیز بوده است. جوانب برحق قیام‌ها و فداکاری خلق غیرقابل انکار است اما نکته مهم این است که علیه چه کسی بوده و چه کسانی بیشترین نفع را از آن برده‌اند. در صورتی که کردها قیام نموده و در پی کسب حقوق خویش باشند، نتایج دردناکی ببار خواهد آورد؛ اگر آن را نجسته و اقدامی به عمل نیاورند، دچار وضعیتی به مراتب بدتر از آن خواهند شد. منظور از بیان حقیقتِ گرفتار شدن در تله و یا دام کرد، همین نكته است. آنچه که در قرن بیستم علیه پدیده کرد بکار گرفته شد، سیاست "در قفس گذاشتن" و "اهلی کردن"ی است که مشابه آن در جهان دیده نشده است. هیچ نشانه‌ای دال بر اینکه کردها به عنوان یک پدیده اجتماعی در زمره انسان محسوب گردند، وجود ندارد. حتی سیاست‌ها و اقداماتی که در آفریقا به اجرا گذاشته می‌شد، از کردها دریغ شده است. دیدگاه "هر اندازه خود را از ملت و مذهب حاکم بدانی و اصل خویش را انکار نمایی، به همان اندازه مورد قبول واقع می‌شوی" یکی از خطرناک‌ترین اشکال فاشیسم است. آن نوع از ترور که علیه یهودیان اعمال شد، آشکار و محسوس است اما این ترور از نوع انکار سرپوشیده و تاریک است. ترور اعمالی علیه کردها،‌ "ترور سیاه" است.

گسترش نظام سرمایه‌داری و شکل‌گیری دولت‌ـ ملت باعث آسیمیله‌ فزاینده فرهنگ و زبان کردی شد. زبان و فرهنگ کردی که در قالب اتنیسیته موجودیت خویش را حفظ نموده بود، با فشارهای وارده از طرف سه زبان و فرهنگ حاکم ـ‌که امکانات روزافزون دانش و فناوری را در اختیار داشتندـ در معرض نابودی و ذوب کامل قرار گرفت. کردبودن که در قالب زبان و فرهنگ جریان می‌یافت به مظهر شک و تردید تبدیل گشته و به تدریج کردبودن نیز جرم و جنایت تلقی گردید. هر سه دولت‌ـ ملت فارس، عرب و ترک با مشارکتی همگانی جهت وابسته‌نمودن کردها به خود، به شیوه‌های بسیار خشونت‌آمیز به اعمالی فراتر از نابودی و ذوب فرهنگ و زبان کردی اقدام‌نمودند. آموزش به زبان مادری به کلی ممنوع گشت. انتشار هر نوع موسیقی ساده کردی، کتاب و روزنامه، کردگرایی قلمداد شده و در زمره جرم سیاسی قرار گرفت. تئوری "ملت برتر" روز به روز توسعه می‌یافت. اعراب، "نجیب"؛ ترک ، "دلیل خوشبختی" و فارس "بزرگ‌ترین اصالت تاریخی"‌بودند و این کرد بود که در هر عرصه و به هر شکلی "ممنوع" گشت.

ایدئولوژی رسمی نظام‌های حاکم در کردستان، وسیله تحکیم و مشروعیت‌بخشی به موقعیتی است که اقتدار دولتی در جامعه کرد ایجاد نموده است. موقعیت ایدئولوژی رسمی به عنوان قالب‌ اساسی ذهنیتی در جامعه تعیین‌کننده است. در طول تاریخ كردستان، زنجیره‌ای از ادعای ایدئولوژی‌های رسمی شكل گرفته، مبنی بر اینکه پدیده‌ای بنام کرد وجود نداشته و در صورت وجود بی‌اهمیت بوده و در صورت اهمیت‌یابی، آشکار شدن آن بسیار خطرناک می‌باشد. علت اصلی این است که نظام‌های مذكور، کردستان را از مدت‌ها پیش فتح شده و کردها را نیز تسلیم‌شده تلقی می‌نمایند. موقعیت کنونی کرد را با خاتمه‌یافتگی در عرصه‌ ذهنیت اجتماعی و متعاقب آن اخلاق اجتماعی روبرو ساخته‌اند. دلیل اینکه اقدامات و عملکردهای اقتدارگرایانه در کردستان تا بدین حد موجب بروز ترس شده و تاثیری منفی برجای گذاشته این است که در ذات آن سیاست‌های خشونت‌آمیز نهفته است.

با رسیدن به دهه 1850 م. اولین پرده‌ بازی با قیامی به رهبری "بدرخان بیگ" با موفقیت به اجرا درآمد و در نتیجه آن استعمار انگلیس پیشرفت عظیمی حاصل نمود و در مقابل، سران ترک نیروی بسیاری از دست دادند. در نیمه دوم قرن نوزدهم با شورش "شیخ عبیدالله نهری" این بار بازی در ایران اجرا شد و نتیجه‌ای مشابه را ببار آورد. پادشاهی ایران به استعمارگران انگلیس نزدیک شده و کردها سرکوب گشتند. ناکام‌ترین آن‌ها نیز شورش "شیخ سعید پیران" در سال 1925 بوده است. انگلیس از یک سو کردها را به عصیان ترغیب نموده و به محض بروز عصیان، با حکومت کمالیستی به تفاهم رسیده و کردها سرکوب گشته، از یاد رفته و سرکردگانشان اعدام شدند. راهکار سرکوب و انکار متداول گشت. در 1920 تا 1925 همان بازی‌های سیاسی در ایران و عراق به مرحله آزمایش گذاشته شد. "اسماعیل آغای سمکو" به مثابه مهره‌ای مورد آزمایش اقتدار به کار گرفته می‌شود و به رغم وجود امکاناتی عظیم در دستش شکست می‌خورد. سرانجام رهبری "شیخ محمود برزنجی" در جنوب کردستان نیز بدینگونه است.

سال 1923 پیمان شوم لوزان به عنوان استراتژی نظام استعمار در خاورمیانه بر کردها تحمیل گردید. این پیمان عملی‌ساختن به تمام معنای استراتژی "دام کرد" بود. با تقسیم کردستان در میان چهار دولت، انکار، ذوب و نابودی کامل خلق کرد به صورت برنامه‌ای سیاسی و عملی طرح‌ریزی گردید. لوزان در اصل با هدف نابودی کامل کرد و کردستان از لحاظ تاریخی، فرهنگی، زبانی، سیاسی و غیره در خاورمیانه صورت پذیرفت و بدین ترتیب سخت‌ترین و غیرقابل تصورترین شرایط انکار و نابودی و ترور را در سراسر قرن بیستم بر کردستان تحمیل نمود. در نتیجه این پیمان شوم، خلق کرد با خونین‌ترین مرحله حیات خود در تاریخ روبرو ماندند. فاجعه حلبچه ـ‌که از جمله وحشیانه‌ترین و بی‌رحمانه‌ترین جنایت‌های تاریخ انسانیت در سرتاسر جهان است‌ـ حدود هفتاد سال بعد از پیمان لوزان بوقوع پیوست. فاجعه مذكور، تنها یکی از تبعات این پیمان شوم است.

در شرایط جنگ جهانی دوم در بخش شرق کردستان گروهی از روشنفکران با ارزیابی شرایط و رویدادهای آن مرحله و همچنین تاثیرپذیری از جریانات سیاسی چپ و به همراه آن، به سبب ضعف حکومت مرکزی ایران در صدد برداشتن گامی نوین در عرصه مبارزات خلق کرد برآمدند. جمهوری کردستان در مهاباد در سال 1946 تاسیس گردید. نسبت به جنبش‌های ماقبل خود در سده بیستم دارای کاراکتر مترقی‌تری بوده و تا حدی اهداف و مطالبات توده خلق را فرمول‌بندی نموده بود. روابط برادرانه با سایر خلق‌ها و از جمله آذریان از خصائص بارز این جمهوری بود. اما سیاست "دام کرد" که جایگاه کردها را در نظام سیاسی سده بیستم تنها به صورت كارت و اهرم فشار تعیین نموده بود، در این مرحله نیز تغییر نیافت. در طی تشكیل این جمهوری علی‌رغم ایجاد زمینه‌ای به شکل موقت ، در نتیجه پیمان‌های شوم و رد و بدل‌نمودن امتیازاتی میان نیروهای استعمارگر خارجی و دول حاکم بر کردستان، جمهوری نوپای کرد به خلأ سیاسی دچار شده و کردها بار دیگر قربانی این سیاست‌ها گشتند. این مرحله علی‌رغم ارتقاء سطح آگاهی خلق کرد و فداکاری بیشمار آن‌ها سرانجام با به شهادت رساندن "قاضی محمد"‌ و یارانش به پایان رسید.

آخرین صحنه‌سازی این سناریوها آن‌هایی است که از جنگ جهانی دوم تا به امروز به مرحله اجرا گذاشته شده‌اند. جریان‌های سیاسی تحت عنوان PDK که در جو نشأت‌گرفته از جنگ جهانی دوم رشد کردند، با برخوردها و عملکردهای حماسی و کلاسیک کردی نه تنها برای پیروان خود بلکه برای تمامی خلق کرد به بدترین نمونه تبدیل شدند. ویژگی اصلی آن‌ها، عدم برخورداری از بنیادی ایدئولوژیک و تکیه بر کردبودنی عاطفی و ساختار سنتی جامعه می‌باشد. این ویژگی‌ها فرصت ظهور برنامه و سازماندهی مدرنی را نمی‌دهد. هرگاه گرایشی كردی ظهور یابد، پیوندهای عشیره‌ای سنتی و دینی مبنا قرار داده می‌شود. بانیان این جنبش‌ها قادر نیستند اهداف سیاسی خویش را که معتقدانه بدان پایبندند، به شکل واقع‌گرایانه ترسیم نمایند. بنابراین به بافتی همیشه مساعد جهت مورد سوءاستفاده قرار گرفتن و انحراف تبدیل شده‌اند. به دلیل بنیان توسعه‌نیافته بورژوازی و وجود ساختارهای فئودال‌ـ عشیره‌گرا با چارچوبی تنگ و محدود، در قبال نیروهای ذاتی خلق نقش مفید و سازنده‌ای ایفا ننموده‌اند.

رهبران جنبش‌های کلاسیک کردی فاقد ارزیابی عینی از وضعیت بوده و اهداف سیاسی واقع‌بینانه‌ای مطرح ننمودند. دوست را از دشمن به درستی تشخیص نداده، قادر به تغییر و پیشبرد زمان‌بندی شده‌ و شکل‌دهی حرکت‌های خود بر اساس شرایط معین نبوده‌اند. از این رو در عین حال که راه را بر تلفات عظیمی گشوده‌اند، دستاورد چندانی هم برای خلق كسب نكرده‌اند.
بورژوازی کرد نیز همچون گرایشی نوین در بطن ملی‌گرایی کرد رشد کرده است. ورود اقشاری از طبقه فئودال و فوقانی کرد به متن روابط سرمایه‌داری، در طول زمان موجبات ظهور تشكل‌های طبقاتی نیمه‌بورژوا را در شهرها و مناطق غیرشهری فراهم آورده است. در شهرها، اقشار خرده‌بورژوازی رو به رشد بر پایه خدمات بروکراسی دولتی جایگاه مهمی به خود اختصاص دادند. از آنجا که آنان فاقد نیروی مبارزه در راستای زبان و فرهنگ ملی پیرامون بازار ملی‌ بودند و به سبب اینکه براساس وابستگی به نیروی مزدور سنتی فئودال و بروکراسی دولتی موجودیت یافته‌اند، شدیدا تحت‌تاثیر کاراکتری موازی با ملت حاکم بورژوا و ملی‌گرا قرار گرفته و در آن ذوب شدند. هرگز قدرت بروز برخوردی میهن‌دوستانه نسبت به ارزش‌های زبانی، فرهنگی و مردمی را نداشته و هیچگونه ویژگی انقلابی و حتی رفرمیستی موجود در جنبش‌های ملی مشابه در آن به چشم نمی‌خورد، بلکه تظاهر به پیروی از گرایش انقلابی و از پشت خنجرزدن از اصلی‌ترین رفتار آن‌ها به شمار می‌آید.

ب‌ـ جنبش مدرن آزادیخواهی خلق کرد

در آغاز دهه 1970 وجود و یا عدم وجود خلق کرد به عنوان یکی از کهن‌ترین خلق‌های جهان مورد بحث بود. کردها نه در سیستم سوسیالیستی، نه در سیستم سرمایه‌داری و نه در میان سایر کشورها جایگاهی نداشتند. هر سه بخش نیز، فاقد برخوردی دال بر جای‌دادن کردها در درون سیستم خود ‌بودند. در دورانی که جنبش‌های رهایی ملی به سرعت و به طور گسترده در دنیا در حال رشد و ثمردهی ‌بودند، کردها در وضعیتی تراژیک به‌سر می‌بردند. سیاست امحا و نابودی کردها به نقطه‌ خطرناکی رسیده بود. در شرایطی که دنیای آن روز، مستقیم و یا غیرمستقیم به اجرای این سیاست تن در داده بود، پاسخ رد تنها از راه اراده و توان ذاتی همین خلق می‌توانست داده شود. در همین اثنا، با پیشاهنگی رهبر آپو، PKK مبارزه خویش را آغاز ‌نمود.

مبارزه رستاخیز ملی در کردستان همزمان با شکل‌گیری جنبش آپوئیستی و تکوین حزبی آن آغاز گردید. خلق کرد با وجود حملات گسترده از سوی رژیم الیگارشیک ترکیه، ملی‌گرایی کردی با چارچوب تنگ و محدودش، سوسیال شون ترک و ارتجاع حاکم، راه خود را به سوی انقلاب رستاخیز ملی به پیش برد. در این راستا چارچوبی ایدئولوژیکی، سازمانی، شیوه مبارزاتی و نقش پیشاهنگ تعیین گردید. مبارزه به سرعت به اقشار مختلف جامعه از جمله کارگران، روستائیان، روشنفکران، جوانان و زنان انتقال یافت.
مبارزه به پیشاهنگی PKK، بزرگ‌ترین و گسترده‌ترین تلاش کردها در طول تاریخ در راه آزادیخواهی بوده است. کردها به‌غیر از دوره شکل‌گیری ماد، دست به مبارزه‌ای با این ابعاد ـ‌حداقل در دویست سال اخیرـ نزده‌اند. به همین سبب رویارویی جنبش پیشاهنگ آن با بزرگ‌ترین توطئه تاریخ، چندان غیرقابل تصور نبود.

دستاوردها و پیشرفت‌های فراوان ناشی از این مبارزه، رهبر آپو را هدف پیچیده‌ترین ترفندها و توطئه‌های تاریخ قرار داد. قدرت‌های امپریالیست با همکاری رژیم الیگارشیک ترکیه و ارتجاع منطقه با دستگیری رهبر جنبش نوین کردها، در واقع نابودی کامل جنبش را مورد هدف قرار داده‌بودند. اما رهبر آپو با روشنگری خلق کرد و پرورش کادرهای حزب، در راستای برقراری صلح و اتحاد آزاد با خلق‌های منطقه بر پایه‌ای دمکراتیک، در صدد نقش برآب ساختن توطئه برآمدند. نقش تعیین‌کننده رهبری در مبارزات خلق، توطئه‌گران را به این فکر انداخت که با بی‌تاثیر‌نمودن ایشان، PKK تجزیه شده و از هم فرو می‌پاشد؛ از نظر آن‌ها در چنین وضعیتی خلق نیز با از دست‌دادن پیشاهنگ، تسلیمیت و شکست را قبول خواهد کرد. اما رهبر آپو برای مقابله با این نقشه، دوره تغییرات استراتژیکی و تاکتیکی لازم را بر محوریت تحولات دمکراتیک آغاز‌نمودند. به جای جنگ، صلح و به جای جدایی، اتحاد آزاد و دمکراتیک را مطرح و نظام ایدئولوژیکی، سیاسی و سازمانی آن را تعیین کردند. بر مبنای این تحولات سیاسی‌ـ سازمانیِ بنیادین در PKK، رهبر آپو در جریان تحلیل تاریخی و همه‌جانبه تمدن با ارائه پارادایم نوین "جامعه دمکراتیک‌ـ اکولوژیک و جنسیت آزاد"، سیستم کنفدرالیسم دمکراتیک را در نوروز سال 2005 اعلام نمود. این سیستم اکنون تحت عنوان «كؤما جظاكین كوردستان KCK» نهادینه گردیده است. PKK نیز در همین راستا و بر اساس این پارادایم نوین به تجدید ساختار پرداخت. KCK نظام کنفدرال و دمکراتیک خارج از دولت می‌باشد.این مدل، یک سازماندهی هرمی شکل را مبنا قرار داده که در آن حق بیان، گفتگو، تصمیم و مشارکت ازآن خلق است. نقطه مقابل امپریالیسم گلوبال و دمکراسی لیبرال است و به ترویج و توسعه دمکراسی گلوبال و رادیکال خلقها می‌پردازد.

برنامه و اساسنامه PJAK بخش 3

 

                                  

 

بخش سوم
ایران در گذر تاریخ

گروه‌های آریایی‌نژاد، آغازگر زراعت و دامپروری دوران نوسنگی می‌باشند. آنان در سال‌های 10000 تا 6000 ق.م. در دشت‌ها و دره‌های مابین رشته کوه‌های زاگرس‌‌ـ‌‌توروس می‌زیسته‌اند. درواقع گروه‌های عشیره‌ای در دوره‌ای شکل گرفتند که جامعه نوسنگی در هلال حاصلخیز و تحت حاکمیت فرهنگ "تل‌خلف" راه را بر شیوه‌ای از نهادینگی اجتماعی و توسعه آن‌ها گشود. این دوره از 6000 تا 4000 ق.م ادامه داشته و به‌عنوان دوره ایجاد "سازمان‌های اساسی"، در زمینه‌سازی برای تمدن سومر نقش اساسی داشته است. در این دوره بین گروه‌های آریایی و سامی در مناطقی که حاکمیت اقتصادی داشتند اختلافاتی درگرفته، در نتیجه از شکل قبایل مشابه همدیگر به واحدهای عشیره‌ای جداگانه تغییریافته و با موجودیت عینی خویش به جوامعی با کاراکتر قومی تبدیل شدند. پدیده‌ عشیره یک فرم اجتماعی جهانی است. در دوره 4000 ق.م در میان عشایر اختلافات داخلی در سطح اقتصادی وجود داشته؛ همچنین در مقابله با تهاجمات تمدن‌هایی كه جهت غصب ارزش‌های اشتراکی و دمکراتیک تأسیس یافته‌اند، بینش عشیره‌ای و مکانیسم‌های دفاعی بطور فزاینده‌ای رشد می‌یابند.

گروه‌های عشیره‌ای یا اتنیکی برپایه فرهنگ الهه‌ـ‌ مادر به‌وجود آمده‌‌اند که در آن‌ها فرهنگ برابری، عدالت و آزادی پایه‌های زندگی بر محوریت زن را تشكیل می‌داده است. سپس در درازمدت در اثر پیشرفت مناسبات اجتماعی و اقتصادی متکی بر مازاد محصول و تغییر فرم حیات جامعه و افزایش اختلافات، نیاز به ایجاد مکانیسم دفاعی در برابر یورش‌های خارجی و توسعه مفاهیم ایدئولوژیکی در همین باب به نظام مدیریتی پدرسالاری روی آورده‌اند. در این دوره پایه ایدئولوژیک عشایر را بیشتر باورهای طبیعی یا به تعبیری دین طبیعی تشکیل می‌دهد. عشیره ساختاری ماقبل دولت است و به سطح تشکل سیاسی نمی‌رسد. بالاترین بعد مدیریتی عشیره کنفدراسیون عشایر می‌باشد. رشد جامعه طبقاتی در جوار گروه‌های اتنیکی سبب بروز اختلافاتی در میان آنان می‌گردد. قشر فوقانی در ساختار جامعه طبقاتی جذب شده و طبقات پایین رودرروی تهدیدات فراوانی قرار می‌گیرند. آنان برای ادامه حیات و حفظ موجودیت دست به مقاومت زدند.

تمدن عیلام در غرب ایران یكی از كهن‌ترین تمدن‌هاست كه كردها در طول تاریخ خود پایه‌ریزی نموده‌اند. تمدن عیلام در ساختار فرهنگی، اجتماعی و حتی زبان و خط گروه‌های اتنیكی ایران تأثیرات پایداری برجای گذاشته است. این تمدن همواره در داد‌وستد و تعامل با اقوام همجوار خود بوده و در كتیبه‌های باستانی از آن یاد شده است. تمدن عیلام مظهر مقاومت خلقی به‌ویژه در مقابل سیر استعماری امپراتوری‌های باستان بوده است. جغرافیایی كه تمدن عیلام در آن ظهور نمود ایلام امروزی، شرق و شمال خوزستان،‌ بختیاری و لرستان تا كرماشان و بسیاری مناطق دیگر را شامل می‌گردد.

در 3000 ق.م با شروع استعمار از سوی تمدن شهری، گروه‌های اتنیکی جهت حفظ منافع و منابع مواد خامی که در اختیار آنان بود، مجبور به گسترش‌دادن تفکر قوم‌گرایی، مقاومت و مبارزه‌ای آگاهانه و امضای پیمان میان نیروهایشان علیه دشمن مشترک و استثمار شدند. تشکیل فدراسیون‌های قبایل، نتیجه این اقدامات می‌باشد. در 3000 ق.م بینش قوم‌گرایی در میان آریایی‌ها گسترش می‌یابد. این گروه قومی از سوی سومریان با اسامی گوناگونی نامگذاری شده‌اند؛ گوتی‌ها، میتانی‌ها، کاسی‌ها، اورارتوها و مادها شاخه‌های منشعب هوری‌ها هستند. واژه هوری به معنای سرزمین‌های مرتفع و نام عمومی گروه‌های آریایی بود که مادها آخرین نسل آن گروه می‌باشند.

هوری‌های آریایی متشکل از عشایر مشابه و خویشاوند در 2000 تا 1500 ق.م کفندراسیونی نیمه متمرکز تشکیل می‌دهند. هوری‌ها اولین حلقه اساسی انتقال و اشاعه تمدن "سومر، بابل،‌ آشور" به شمال و شرق بوده‌اند. هوری‌ها بعنوان صاحبان اصلی دوره نوسنگی، در مراحل اولیه تشکیل تمدن سومر نقش داشته‌اند. به بیانی دیگر میان سومریان شهرنشین و هوری‌های زارع، پیمانی طبیعی ایجاد شد. آنان با حفظ ارتباط و وابستگی به مراکز سیاسی مجاور به شکل خودمختاری، ایالتی و یا فدرالی اداره می‌شدند. گوتی‌ها نیز از گروه‌های آریایی‌الاصلی ‌بودند که در شرق تمدن سومر زندگی می‌کردند. کاسی‌ها از مناطق کوهستانی شمال و شرق به سوی شهرهای سومر سرازیر شده و در سقوط بابل به دست میتانی‌ها و هیتیت‌ها در 1595 ق.م نقش مهمی ایفا نموده‌اند. همچنین در عرصه‌های فرهنگی و دیوانسالاری خط‌مشی خاصی ایجاد نموده‌اند. میتانی‌ها با تشکیل فدراسیون هوری‌ها، از موقعیت نیرومندی برخوردار می‌گردند. آنان آهن را به انحصار خود درآورده و همواره در حال درگیری شدید با آشوریان و هیتیت‌ها ‌بودند. اورارتوها نیز که در کنار دریاچه وان تمرکز داشته و با خالدی و هوری‌ها در ارتباط ‌بودند، با اتحاد صدها عشیره‌‌ هوری‌الاصل ابتدا یک فدراسیون غیرمتمرکز تشکیل داده و رفته‌رفته در حدود 1300 ق.م به دولتی مرکزی تبدیل می‌گردند.

اقتدار آشوریان (1900 تا 650 ق.م) در حدود 1300 سال حکومت خویش تمام خلق‌های خاورمیانه را هدف تجاوز و خشونت قرار داده‌اند؛ به نحوی که هیچ قومی باقی نمانده که متضرر نشده و به دردها و مصائب گرفتار نیاید. آشور یک نظام امپریالیستی تمام عیار بود. نقش آشور در حاکم ساختن نظام برده‌داری در روح، ذهن و رفتار انسان‌ها حائز اهمیت است. هیتیت‌ها در آناتولی، مادها در شمال غربی ایران و تا حدی اقوام شرق مدیترانه با عقد پیمانی علیه آشوریان سر به شورش برداشتند. بدین ترتیب روی دیگر تاریخ یعنی "جبهه مخالفت و مقاومت" شکل می‌گیرد. افسانه کاوه آهنگر مربوط به این دوره مقاومت می‌باشد. اتحاد آریایی‌های ساکن شرق و هم‌پیمانی آنان با بابلیان در 625 ق.م منجر به سرنگونی امپراتور آشور گردید. پس از این واقعه نظام فدراسیون عشایر ماد تاسیس گردید. این فدراسیون ناپایدار، مرحله گذار به سوی تاسیس سلسله اصالتاً آریایی ـ پارسی هخامنشی محسوب می‌گردد.

وجود فلسفه زرتشت به مثابه هویتی ایدئولوژیک، این مرحله را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد. محل زندگی او را شمال غرب ایران در فاصله 1000 تا 600 ق.م حدس می‌زنند. زرتشت نظام عقیدتی آریایی‌ها را رفرمیزه نمود. نظام سه خداوندی "ایندراـ میتراـ وارونا" در میان آریایی‌ها را در خدایی به نام "اهورامزدا" تلفیق نموده و بدین ترتیب دین تک‌خدایی در ایران، ماد و آناتولی گسترش یافت. زرتشت برای اولین بار اراده آزاد انسان را برجسته نموده است. او مظهر تفکیک دین و فلسفه است که در آن هنگام بزرگ‌ترین تحول محسوب می‌شد. فلسفه زرتشت هم آغازگر توسعه عصر فلسفه در شرق و گسترش تفکر فلسفی غرب گردید. ایفای چنین نقش عظیمی محصول سنتز فرهنگ آریایی و سومر در دین زرتشت می‌باشد. زرتشت با بهره‌گیری از این میراث در ایجاد تحولاتی در نظام برده‌داری قرون اولیه و آغاز عصر کلاسیک برده‌داری نقش بزرگی داشته است.

در خصوص ساختار سیاسی مادها و عوامل تاثیرگذار بر شکل‌گیری آن مواردی قابل تأمل است. در جوامعی که ساختار عشیره‌ای پابرجا بماند، شکل‌گیری سیاسی بصورت دولت و جامعه طبقاتی نخواهد بود. در چنین مراحلی، اغلب کنفدراسیون‌های عشایر به وجود می‌آیند. در دوران تاسیس ماد، مادها و پارس‌ها (در جنوب غربی ایران) و سایر گروه‌های مشابه آنان در مرحله عشیره‌ای قرار داشتند و محتوای سیاسی و اجتماعی آنان با توجه به آن شکل گرفته بود.

بنابراین تشکیل سیستمی با ساختار کلاسیک برده‌داری قدیم، چندان امکان‌پذیر نبود. لذا فدراسیون عشایر ماد به صورت دولت متمرکز برده‌داری درنیامد، بلکه فدراسیونی ناپایدار و مرحله گذار به سوی تاسیس تمدن ماد‌ـ‌ پارس بوده است.

تمدن در سرزمین ماد به دو شاخه تبدیل می‌شود. در هند، چین و مصر، دولت‌ـ‌شهرهای کوچک خود را به مرتبه خدایی رسانده و نظامی با کاراکتر حاکمیت مطلق ایجاد می‌کنند. در روم و یونان، که قدرت خدا را نسبتا محدود ساخته‌بودند، جمهوریت ایجاد شد. جنبش اصلاح‌گرایانه زرتشت نخستین و بزرگ‌ترین عامل جدایی راه شرق و غرب یا توسعه دوطرفه تمدن بوده است. تفکیک تمدن بدین شیوه دست کم به اندازه پیدایش تمدن دارای اهمیت بوده و دومین گام مهم در تکامل آن محسوب می‌گردد. بشریت با شروع این روند اصلاحات، نفس تازه‌ای کشیده و موجب عقب‌نشینی نظام سه‌هزار ساله‌ برده‌داری کهن می‌گردد.

شکل‌گیری فدراسیون ماد بعنوان یک تحول تاریخی معین، در 612 ق.م همزمان با سقوط نینوا و شکست آشوریان صورت پذیرفت. این تحول در اکباتان مرکزیت پیدا نمود. پیدایش امپراتوری پارس و آغاز حکمرانی هخامنشیان با سلطنت کوروش در 550 ق.م تحقق می‌یابد. قرابت و اشتراکات بسیاری بین مادها و پارس‌ها وجود دارد. تا زمان تاسیس ماد، از پارس‌ها اسمی به میان نمی‌آید، بلکه بعد از آن بعنوان پیشاهنگان دوره‌ای از تاریخ ایران مطرح می‌گردند. پارس‌ها در دوره‌ای طولانی از تاریخ، از مادها کمک می‌گیرند. بعلاوه در جریان گذار مادها از ساختار عشیره‌ای به سوی تاسیس تمدنی مرکزی، سیستم تازه‌تاسیس آن‌ها به پارس‌ها انتقال می‌یابد. پارس‌ها نیز بخشی از کنفدراسیون ماد را تشکیل داده‌بودند. نظام سیاسی مادها با کودتایی از سوی عشایر پارس رودررو می‌ماند. آژی‌دهاک آخرین رئیس کنفدراسیون ماد‌ـ‌پارس از سوی خواهرزاده‌اش کوروش در جریان یک کودتای درباری عزل، و اقتدار به دست هخامنشیان می‌افتد. آنچه واقعیت دارد این است که با تغییر خاندان یک دولت جدید تاسیس می‌گردد. مادها نیز همچون پارس‌ها در ایالت‌های بیست‌گانه ایران، از جایگاه مشابهی برخوردار بوده‌اند که این موضوع نشانگر آن است که ساختار قومی آنان یکی بوده است. هرچند امپراتوری هخامنشی بزرگ‌ترین اقتدار سیاسی آن زمان بود، اما هیچگاه به ساختار واحد حقیقی نرسید، بلکه بر آمیزه‌‌ای از اقوام و ملت‌ها حکومت نمود. ساختار سیاسی این امپراتوری بر اساس جلب مشارکت فرهنگی و سیاسی گروه‌های اتنیکی در اداره حکومت و اتخاذ سیاستی انعطاف‌پذیرتر در این مورد بوده است. عامل اصلی در قدرتمندی پارس، تغییرات سیاسی در نظام برده‌داری بوده است. اداره ساتراپ‌های بیست‌گانه و شیوه‌های وابستگی سیاسی آن‌ها به مرکز قابل توجه است. رشد چشمگیر فرهنگ‌های بومی از لحاظ سیاسی و اجتماعی سبب نیرومندی بیش از حد امپراتوری پارس گردید.

دین و استفاده ابزاری از آن توسط اقتدار سیاسی در نیمه‌های حکومت هخامنشیان به صورت فرهنگی رایج درآمد. پدید آمدن قشری از طبقات بالا به نام درباریان كه در سطحی پایینتر از شاه قرار داشتند، این فرهنگ را بیشتر توسعه داد. درباریان، اعیان و اشراف، واسطه میان مردم و شاه ‌بودند.

امپراتوری پارس هرچند در مقایسه با آشور پیشرفته‌تر بود اما در مقایسه با یونان و آناتولی عقب‌مانده‌تر بود. یونانیان در مقابله با حمله پارسیان، حمله ایدئولوژیکی وسیعی را آغاز ‌نمودند. در واقع، بین استبداد پرسپولیس و دمکراسی آتن، جنگی در جریان بود. این اولین درگیری قابل توجهی است که منجر به جدایی شرق و غرب گردید.

جنبه فرهنگی استیلای اسکندر بر هخامنشیان دارای اهمیت بیشتری می‌باشد. در این دوره 600 ساله نظام اجتماعی‌ـ اخلاقی سابق که متکی بر ساختار قومی و جزم‌گرایی بود، تغییر یافته و ساختار اجتماعی جدیدی براساس دین و تفکر بنا می‌شود. اسکندر پس از یک دوره خشونت، "فرهنگ سیاسی مدارا"ی ایرانیان را در پیش می‌گیرد. تشکیلات دولتی هخامنشی را تغییر چندانی نداده و در بسیاری از موارد الگوهای ایرانی و بین‌النهرینی (مزوپوتامیا) را مورد استفاده قرار می‌دهد. در دوره‌های پس از اسکندر، اصرار یونانیان بر ایجاد نظام دولتی متمرکز و بی‌استعدادی جغرافیای سیاسی ایران در پذیرش اقتدار تک‌گفتمانی و در نتیجه آن اوج‌گیری اختلافات شرق و غرب، به سلطه سیاسی یونانیان خاتمه داد.
اشکانیان از قرن دوم میلادی به بعد در پی گسترش حکومت خود به عنوان امپراتوری چند فرهنگی در ایران برمی‌آیند. این دوره در واقع واکنش سیاسی ایران در مقابل استیلای فرهنگی هلن است. اشکانیان زیربنای ایدئولوژیکی خویش را با احیای فرهنگ ایرانی، اسطوره‌های باستانی، تعمیم داده‌های دین زرتشتی و تاثیرات مدرن هلنیسم برپا می‌نمایند. همچنین خصوصیاتی معتدل‌تر، خط سیر حکومتی آنان را تشکیل می‌دهد. وجود مجلس مهستان که وظیفه عزل و نصب شاه را برعهده داشت، بیانگر این است که فرهمندی شاهی و زیربنای ایدئولوژی سلطنتی در میان آنان بسیار قوی نبوده است. اعضای آن نمایندگانی از همه تنوعات اتنیکی ایران را شامل گشته است و گذاری از قانون‌گذاری الهی به قانون‌گذاری اجتماعی تلقی می‌گردد. از طرف دیگر فرمول خدا‌ـ شاه دچار تزلزل شده و عظمت الهی آن تنزل می‌یابد. اشکانیان در نهادینگی تمدن برده‌داری ایران، سیر صعودی محسوب می‌گردند که پارامترهای فرهنگی ایرانی‌ـ‌ شرقی مانع از پیشرفت هرچه بیشتر آن شد.

رشد نظام برده‌داری شبه‌کاستی ایران در دوره ساسانیان با اتكا به دین زرتشتی پدید آمد و برای اولین بار مفهوم "دین رسمی دولت" پیشرفت می‌نماید. سیستم ساسانیان مبتنی بر تمرکز ایدئولوژیک و تمرکز اختیارات بوده است. از سویی, هنگامی که استبداد سنتی ایرانی‌ـ‌شرقی با جنبه غلیظ دین‌سالاری درهم می‌آمیزد, شاه به موجودی فراطبیعی با قدرتی نامحدود تبدیل می‌گردد. ساسانیان با از میان برداشتن شاهان کوچک محلی و ایجاد سیستم اداری متمرکز, اختیارات سیاسی خود را گسترش دادند. پیدایش طبقات اجتماعی مشخص با فواصل ویژه همراه با انعطاف‌ناپذیری خاص, از دیگر خصوصیات این دوره بوده است.

دین زرتشت در دوره ساسانی کارایی خود را برای ایجاد یک سیستم نوین از دست داده و قادر به پاسخگویی نیازهای موجود نبوده و با بازنویسی اوستا و توسل به دگماها و شیوه‌های ارتجاعی, مانع پیشرفت نیز می‌گردید. بدین ترتیب امپراتوری ساسانی در برابر هجوم اعراب و تسلط اسلام بعنوان هویت ایدئولوژیکی‌ای نوین، مقاومت چندانی نکرده و ازهم فروپاشید. در اصل, این دوره مرحله سراشیبی و سکون تمدن برده‌داری ایرانی می‌باشد.

با سقوط امپراتوری ساسانی, سرزمینهای تحت حاکمیت این امپراتوری به دست قدرت نسبتا متمرکز خلفای اسلامی افتاد. در مراحل اولیه ورود اسلام، تغییرات چندانی در ساختار طبقاتی صورت نگرفته و بافت اقتصادی و شیوه اداری متمرکز ادامه یافت.حاکمیت رو به رشد دولت متمرکز, تملک اراضی در دست گروهی محدود و رشد تجارت توسط اعراب, باعث افزایش تبعیض و رشد اختلافات طبقاتی گردید. این دوره, نمونه‌ای از سازشهای ضدانقلابی با نهادهای سنتی جامعه بود که سبب رشد جریان‌های مخالف گردید. نهضتهای جداگانه شیعی, خوارج, فرقه‌های باطنی و ترکیبهای اسلامی‌ـ زرتشی به وجود آمدند. نهضت ابومسلم از موفقترین این قیامها بود که در 750 میلادی با مشارکت خلق‌های ایران سلطه امویان را برچید. اما عباسیان با قتل ابومسلم سبب انحراف هرچه بیشتر اسلام و پیشرفت فئودالیسم مرتجع در ایران گردیدند.

در دوره عباسی مُلک اقطاعی به شکلی از بهره‌برداری ارضی تبدیل گشته و پیشرفتهای اقتصادی سبب تحولاتی سیاسی جدیدی شدند. پراکنش قدرت سیاسی در این دوره پدید آمد و با تاسیس دولتهای مستقلی چون صفاریان, آل‌بویه, علویان, طاهریان و سامانیان گامی دیگر در راستای شکل‌گیری فئودالیسم ایرانی برداشته شد. اما اختلافات داخلی و دست به دست شدن این حکومتها و غلبه اقوام ترک مانع از رشد طبیعی نیروهای مولد گشته و پایه‌های فئودالیسم ایرانی همچنان ناقص ماند. زنان بویژه در ایران به طور دائم در معرض عوارض مخرب ناشی از جنگ و کشمکش‌های داخلی میان قبایل و تهاجمات خارجی قرار گرفته‌اند. فروش زنان، عیاشی لشکریان، غنیمت، جاریه، کنیز و غیره اعمال خشونتی ناشی از جنگ بوده که علاوه بر آسیب‌های شخصیتی بر زنان، تهاجمی از لحاظ هویتی است که جایگاه زن در جامعه و ذهنیت جنگ‌طلب نظام‌های سیاسی مردسالار را نشان می‌دهد.

از قرن 11 میلادی به بعد, تغییراتی در شیوه زمینداری به وجود آمد. دوره سلجوقی, جزء دوره‌های پیشرفت اسلام توسط اقوام غیرعرب می‌باشد. روش اقطاعی متداولتر گشته و اقطاع بروکرات و نظامی نیز پیشرفت نمود که گامی در راستای تقسیم اقتصاد متمرکز محسوب می‌گردید.

یکی از دستاوردهای آن دوره ایران, پیشرفت عرفان بوده است. در غرب راسیونالیه روند پیشرفت خود را آغاز می‌نماید و به دستاورهای بزرگی می‌رسد اما در شرق جهت دستیابی به این مهم, عشق الهی و عرفان را برگزیدند. عرفا با تلاش در جهت شخصی کردن دین و محدودساختن حوزه ارتباطات دینی میان شخص و خدا, گامی در راستای تمرکززدایی فئودالیسم شرقی برداشتند. اما مواردی همچون درونگرایی بیش ازحد و انزوا‌گرفتن از عرصه اجتماعی سبب شد این روند از مبدل شدن به مبارزه‌ای فراگیر و اجتماعی بازبماند. غلبه قبایل مغول بر ایران و حکومت 200 ساله آنان, جنگ‌های داخلی و دست به دست شدن حکومتها بی‌ثباتی سیاسی را به بار آورد که مانع دیگری در پیشرفت کلی نظام فئودالی ایرانی بود.

با آغاز اقتدار صفویان, دوره تقسیم قدرت اسلامی و بومی‌کردن آن آغاز گردید. امپراتوریهای صفوی, عثمانی و هندی که هر یک برداشت فرهنگی جداگانه‌ای از اسلام داشتند در این دوره به وجود آمدند. هویت ایدئولوژیکی صفویان, مذهب تشیع بود. مدل شیعی در ایران و فاطمی در مصر, به صورت واکنشی در برابر سلطه فرهنگی‌ـ سیاسی اعراب شکل گرفته‌بودند. تأسیس دولت صفوی در اوایل سده شانزدهم میلادی یکی از مهمترین رویدادها و سرآغاز عصری تازه در نظام سیاسی و مذهبی ایران است. به نوعی استقلال ایران از راه نظام حکومتی‌ـ اداری نسبتا متمرکزی محسوب می‌گردد. مذهب تشیع برای اولین بار به مذهب رسمی دولت و نظام اقتدار سیاسی تبدیل می‌شود.اما پس از اقتداریابی از پدیدآوردن رفرمی اساسی در هویت ایدئولوژیکی اسلام عاجز ماندند.

مذهب دوازده امامی، عصر جدیدی از استیلای دینی بر جامعه بود و شیعه‌گرایی فراتر از ایدئولوژی دستگاه حکومتی, به صورت بخشی از هویت ایرانی درآمد. ترکیب دوگانه نظام مردسالار با دین و مذاهب منشعب از آن ـ‌که خود دین نیز بخشی از نظام مردسالار است‌ـ فرهنگ اعمال خشونت علیه زن را بسیار پررنگ‌تر نموده و نیروی مقاومت آنان را با آسیب‌های بسیار جدی روبرو ساخت.

این دوره مصادف بود با پیشرفت بورژوازی و رشد جنبش روشنفکری و اصلاح‌طلبی در غرب که دین رسمی حکومتی را از عرصه‌های اقتصادی, سیاسی و اجتماعی کنار می‌گذاشت. اما اقتدار امپراتوری مذهبی و دولتی شدن قرائت نوینی از اسلام ـ‌که تا آن دوره بیشترین تاثیر را در مخالفت‌های اجتماعی داشت‌ـ گامی در جهت تحکیم استبداد دولتی بود که رشد علم, اقتصاد و جامعه را با روش‌هایی جزم‌گرا کنترل می‌نمود؛ حرکتی واپس‌گرا بود که باعث مستحکم‌ترگردیدن پایه‌های فئودالیسم مختلط با استبداد شرقی گردید.

سرمایه‌داری غرب با اهداف خاص خود بطور گسترده در اوایل قرن 19 وارد ایران گردید. سرمایه‌داری ایرانی ظهوری در نتیجه سطح پیشرفت طبیعی جامعه نداشته و وارداتی‌بودن آن سبب گردید تا در بافت سیاسی, اقتصادی و اجتماعی جامعه نفوذ نکرده و حالتی الصاقی پیدا کند. از سویی, پیش‌دوره هویت‌یابی ایدئولوژیکی و ظهور طبقه‌ نوین سرمایه‌داری در بطن جامعه پدید نیامده و دنباله‌ای از نظام فئودالی حاکم در درون آن رشد نمود.

غرب که با ورود به شرق، در صدد اثبات برتری تمدن خود بود با تدوام تضاد شرق‌ـ‌غرب روبرو گردید. مقاومت فرهنگی ایران در برابر تمدن غرب, نمایانگر این مهم در قرن نوزدهم است. قاجاریه سیری متضاد با اصالت فرهنگی ایران در پیش گرفته و به صورت وابسته‌ترین حکومت در طول تاریخ درآمد. پایه‌های نظام کولونیالیستی غرب به پیشاهنگی انگلیس در دوره قاجار تحکیم یافت. تغییر جغرافیای سیاسی ایران و انعقاد پیمان‌های سیاسی بیانگر عقب‌نشینی در برابر تهاجمات خارجی از سوی نظام مذكور در این دوره می‌باشد. حکمرانان قاجار تاثیراتی بسیار منفی بر نحوه شکل‌گیری و پیشرفت بورژوازی وارداتی بر جای نهادند.

ارتقای نسبی آگاهی‌های اجتماعی در قرن 19 و واکنش خلق‌های ایران به نظام قاجار و امتیازدهی آن در برابر استعمار غرب, زمینه انقلاب مشروطه را در اوایل قرن 20 فراهم نمود. جنبش مشروطه،‌ مقاومت مشروع توده‌های اجتماعی بود که شاه قاجار را مجبور به پذیرش خواسته‌های مردم نموده و نظام شاهی را دچار تزلزل کرد. رفرم در نظام و ایجاد مجلس ملی و خواست خلق‌ها جهت مشارکت در نظام سیاسی‌ـ‌‌اداری و تعیین سرنوشت خود از جمله دستاوردهای بزرگ در این دوره محسوب می‌گردند. تاثیرات جنبش چپ را در این مرحله نمی‌توان نادیده گرفت. اقدامات شخصیت‌های بزرگی چون امیرکبیر و قائم‌مقام فراهانی مهر خود را بر این مرحله زده‌اند. اما تمامی این اقدامات به طرق گوناگون با شکست روبرو شده و قادر به ایجاد تحولات اجتماعی ژرفی نگردیدند و بدین صورت جامعه ایرانی از چرخه تاریخی "سلطنت‌ـ خیزش‌ـ سلطنت" رهایی نیافت. در سالهای پس از مشروطه نیز که ایران در تلاطم هرج‌و‌مرج‌های جنگ اول جهانی رو به ضعف بیشتری نهاده بود, قیام‌هایی در مقابل سلطه استعمارگران و ایجاد اصلاحات دورنی بوجود آمدند که نهضت جنگل, قیام خیابانی, قیام دشتستانی‌ها و قیام كلنل پسیانی از آن جمله‌بودند. اما به دلیل نبود برنامه‌ای مشخص و سازماندهی منسجم و ترفندهای استعمارگران سرکوب شدند. این قیامها تاثیرات زیادی در ارتقای آگاهی‌های اجتماعی و فرهنگ مقاومت‌طلبی بر جای نهادند.

در سالهای پس از جنگ جهانی اول, انگلستان تامین منافع خود را با بکارگیری سیاست "تفرقه بینداز و حکومت کن" به صورت گامی فراتر از وابسته‌سازی حکام، از طریق تعیین زمامداری ایران دنبال کرد. با انتصاب رضاخان, اولین حکومت استبدادی نظامی در ایران حاکم گردید. او در آغاز با شعار جمهوری, سعی در اجرای لائیسمی تقلیدی داشت، اما با واکنش نهاد فئودالی حوزه‌های علوم دینی مواجه شد.

ماهیت اقدامات نظام پهلوی, روند مدرنیته اجباری و تبدیل ایران به یک پایگاه بدون فیلتر فرهنگ غرب بود. با خرید تسلیحات نظامی و اختصاص بودجه‌هایی کلان, ارتش قدرتمند شده و با تکیه بر آن به سوی دولت نیرومند مرکزی گام برداشته شد. با احداث جاده‌ها در اکثر نقاط و انجام تغییراتی به روش بروکراسی غربی, شکل ایالتی که تطابق بیشتری با ویژگی‌های فرهنگی‌ـ قومی خلق‌های ایران و مشارکت آنان در عرصه‌های سیاسی داشت, تغییر داده شد. با پیشبرد شوونیزم افراطی ملی و سیاست‌های جذب فرهنگی در 1316, کشور به شکل استان‌ها که ویژگی‌های اتنیکی‌ـ فرهنگی خلق‌ها در آن کمتر مدنظر قرار گرفته بود, سازماندهی گردید. این, اقدامی در راستای پراکنش اقلیت‌های ایرانی و آسیملاسیون فرهنگی خلق‌های ایرانی در فرهنگ شوونیستی حاکم بود.

دولت‌ـ‌ ملتی مدرن که نظام پهلوی در صدد تاسیس آن بود بر پایه غربی‌نمودن جامعه و یکسان‌سازی فرهنگی و همگنی قومی استوار بود. از نظر اقتصادی نیز مطابق دیدگاه "پیشرفت در ابزار تکنولوژیکی و صنعتی‌شدن"، واردات ابزارهای صنعتی و پیشرفت صنایع مونتاژ در اقتصاد ایران حاکم گردید که ماهیتاً استبدادی به شکل مدرن بود.

ایران در جریان جنگ جهانی دوم, به علت پشتیبانی از آلمان, به اشغال متفقین درآمد. انتصاب شاه جدید پهلوی با تغییر استراتژی سیاست استعمار در ایران ـ که ایجاد دولتی وابسته و مرکزی بود‌ـ همراستا بود. اقدامات جدید حکومت, فصلی نوین از گرایشات آزادیخواهی خلق‌ها را گشود. جنبش ملی‌ـ دمکراتیک در نیمه دوم قرن بیستم، ندای آزادیخواهی خلق‌های ایران علیه استعمار را سر داد. این جنبش در صدد تغییر ساختار فئودالی و کوتاه‌کردن دست استعمار از ایران بود که با پیشاهنگی مصدق در جریان ملی‌کردن صنعت نفت به اوج خود رسید. اما عقب‌ماندگی ساختار اجتماعی‌ـ سیاسی, وابستگی جنبش چپ و عدم حمایت نیروهای مذهبی جزم‌گرا مانع از پیشرفت آن گشته و در 1332 با یک کودتای آمریکایی سرکوب گردید.

برخورد انکارگرای روحانیون با پیشرفت دانش‌ـ فناوری, عدم تحلیل صحیح جامعه و واقعیت‌های عینی آن از سوی روشنفکران غربی, همچنین برخورد دگماتیک‌ـ‌اتوپیک جنبشهای چپ در بررسی جامعه، سبب شد که دینامیزم اجتماعی به مسیر صحیح پیشرفت هدایت نگردد.

سرکوب‌های ملی, طبقاتی و فرهنگی در اواخر زمامداری پهلوی, انزجار خلق‌ها را بر انگیخته بود. بی‌ثباتی سیاسی, نبود دمکراسی, وابستگی ساختار اقتصادی و بحران هویتی‌ـ فرهنگی, از طریق رفرم‌های تقلیدی و در چارچوب منافع استعمار پنهان نمی‌شد. قدرت مرکزی دولت، مانعی فرا راه پیشرفت مناسبات دمکراتیک در جامعه بود. بدین شیوه, زمینه‌های مادی وقوع یک انقلاب مهیا می‌شد.

انقلاب 1357 بر این اساس به حکومت پهلوی پایان داد. خلق‌های ایران با انقلاب در پی دو هدف اساسی‌بودند. نخست, دفاع از ارزش‌های فرهنگی‌ـ تاریخی و پایان‌دادن به استیلای خارجیان بر کشور و دوم, دمکراتیزه کردن دولت و جامعه و چاره‌یابی مشکلات ملی‌ــ اتنیکی, فرهنگی, سیاسی, اقتصادی و اجتماعی. چگونگی شکل‌گیری نظام تئوکراتیک که مسبب اساسی عدم تحقق اهداف خلقهای ایران است، مستلزم تحلیلی بنیادین می‌باشد.

مبانی ایدئولوژیکی و مادی تمدن طبقاتی در ایران, واریته‌ای دست دوم از تمدن و جامعه طبقاتی سومر می‌باشد که پس از انتقال, به صورت بخشی از شاخه شرقی تمدن شکل می‌گیرد. از سویی, اسلام نیز نسخه سوم اساطیر سومری است. بنابراین لازم است چنین خط سیری را در تحلیل نظام کنونی و ریشه‌یابی تاریخی آن دنبال نمود.

نخستین شیوه‌ ایدئولوژیکی متعالی‌گشته از سوی طبقات استثمارگر, اساطیر آسمانی و نهادینه‌سازی آنان بوده است. نهادینگی به صورت نظام حکومتی میان اساطیر آسمانی و مردم عامی شکل گرفته است؛ مردم ناقص و نیازمندِ تکامل, با واسطه شاهانِ فرهمند و تام‌الاختیار ـ اعطا شده از سوی خدا ـ به تکامل می‌رسند. فرّ ایزدی‌ـ شاهی, در اصل بیانگر حاکمیت مطلق شاه می‌باشد. این رابطه با همان قدرت و ماهیت در تمام مراحل تاریخی ایران تداوم یافته است.

انقلاب 1357, واکنشی سیاسی‌ـ اجتماعی در برابر رژیم ضد دمکراتیک شاه و جریان مدرنیزاسیون غربی بود. در میان تمام جریانات فکری‌ــ سیاسی مخالف استبداد پهلوی اعم از نیروهای ملی، ملی‌ــ‌مذهبی، چپ و غیره پایه ایدئولوژیکی که انقلاب را به سوی اسلامی شدن سوق داد, مذهب تشیع بود که در دهه 1350 یکی از گفتمان‌های ایدئولوژیکی حاکم در ایران بود. تئوریسین‌های اسلامی انقلاب با استفاده از تشیع (سنتزی از فرهنگ اصیل ایرانی و اسلامیت عرب) به نحوی کارا به سازماندهی جهت برانداختن رژیم شاه اقدام‌نمودند. از ترکیب مفهوم ولایت فقیه (یکی از ارکان شیعه) با فرّ ایزدی‌ـ شاهی ایران باستان, فرمولاسیون ولایت مطلقه‌ فقیه ابداع گردید که به تدریج به عنوان روح انقلاب و هویت ایدئولوژیکی نظام معرفی گردید. بر این مبنا, حکمرانی تنها حق فقهاست و آن‌ها بر مردم ولایت دارند. ذهنیت شبان رمگی با سیمای نوین مولاـ مولّی نمایان می‌گردد. حکمران, ولی مردم معرفی می‌شود. مناسبات اجتماعی به صورت, التزام نظری و عملی به ولایت فقیه فرمول‌بندی می‌گردد. بدین شیوه, جای روابط "برده‌ـ برده‌دار" و "ارباب‌ـ رعیت" را "مولا‌ـ مولّی" گرفته و به جای فرمول "خدا ـ شاه" و "خدا ـ سلطان ظل‌الله", فرمول "خدا ـ آیت‌الله" قرار می‌گیرد.

این هویت با دستیابی به قدرت و تحکیم پایه‌های خود, نهادینگی ایدئولوژیکی و سیاسی خاص خویش را ایجاد نمود. نهادهای سیاسی و ضد دمکراتیک, صددرصد به صورت انتصابی با عنوان حافظان و پاسداران نظام جزم‌گرا به وجود آمده و از هر لحاظ برتری آنان بر قانون و مردم مسلم گردید. روحانیت به صورت طبقه فئودال حاکم بر جامعه در تمامی عرصه‌ها خود را نهادینه نمود. این قشر با تبلیغاتی وسیع, نظام را مقدس و به عنوان بالاترین ارگان اسلام معرفی كرد. همچنین سازگارنمودن جامعه با قوانین، سنن مصوبه و منافع خویش را آغاز نمود. گرایشات مختلف ملی‌گرا و چپ، نیروهای دموکراتیک جامعه، تنوعات اتنیکی و مذهبی و حتی جریان روشنفکری دینی و شخصیت‌های برجسته را تحت عنوان‌هایی از قبیل کفّار، منافقین، عامل استکبار، ضد انقلاب، تجزیه‌طلب و غیره به کناری رانده و یا پاکسازی‌نمودند.
جنگ با عراق از لحاظ اقتصادی ضرباتی بر ساخت جامعه ایران وارد نمود و سبب سوق سرمایه‌های ملی به سوی اقتصاد جنگ شد. اما از لحاظ سیاسی و ایدئولوژیک به حفظ و تحکیم پایه‌های نظام کمک شایانی نمود. نظام با هدایت پتانسیل درونی به خارج, از شدت تشنجات داخلی کاسته و تقدس نظام هر چه بیشتر تحکیم یافت. از طرف دیگر, جنگ مانع توسعه انقلاب گشته و طبقه حاکم با بهانه دفاع از ارزش‌های اسلام و انقلاب, به انحصار تمامی امکانات مادی و معنوی کشور پرداختند. بدین ترتیب افزون بر مشکلات رژیم سابق, مشکلات نوینی را برای جامعه ایران ایجاد ‌نمودند. این همان تکرار تاریخی " سلطنت ـ خیزش‌ـ سلطنت " بود که جامه ولایت بر آن پوشانده شده است. نتایج این دوره سبب تمرکزیابی بیش از حد حکومت و مستبدتر شدن آن گردید.

سردادن شعارهایی همچون "صدور انقلاب اسلامی" از همان آغاز روی‌كار آمدن تاكنون به شكلی صرفاً ایدئولوژیک و به صورتهای گوناگون، از نظر سیاست خارجی و بویژه در عرصه اقتصادی، رژیم را در صحنه‌های بین المللی با انزوایی شدید و درازمدت روبرو ساخته است. باتوجه به وجود انحصار دولت بر کلیه سرمایه‌های کشور، بدیهی است که کلیه عوارض سیاسی و اقتصادی ناشی از آن مستقیما متوجه جامعه بویژه توده‌ها و اقشاری گردیده است که در معرض سیاست و برخوردهای تبعیض‌آمیز قرار دارند.
وجود انحصار دولتی بر منابع طبیعی و سرمایه‌های کشور, افزایش نرخ تورم, تحمیل نگرشهای مذهبی بر عرصه اقتصاد, هزینه‌های کلان جنگ, فرار سرمایه‌ها به خارج, عدم توزیع عادلانه منابع کشور و بالاخره افزایش بی‌رویه جمعیت و مهاجرتهای روستاییان, اقتصاد لرزان ایران را ناپایدارتر ساخته و موج مشکلات را افزایش ‌داد. انحصار درآمد حاصله از نفت در دست طبقه محدود حاکم و عدم بکارگیری آن درجهت توسعه اقتصادی کشور, سبب پیدایش گسترده طبقه‌ خرده‌بورژوازی شد که بر این روند متکی بود. طبقه‌ کارگر نیز كه از دهه 1330 به بعد در ایران ظهور نموده بود, در این دوران به سبب وجود شکاف‌های عمیق طبقاتی و اجتماعی, با مشکلات فراوانی رودررو ماند. سیاست‌های سرکوب‌گرانه‌ حکومت, عدم وجود آزادی در عرصه سازماندهی و نبود بیمه‌های اقتصادی و اجتماعی, زندگی این طبقه را بسیار دشوار ساخت.
اختصاص كلیه امکانات كشور در خدمت جنگ 8 ساله و مخارج تسلیحاتی, وجود تحریم اقتصادی, عقب‌ماندگی شیوه تولید و مناسبات حاکم بر آن, راهکارهای غلط اقتصادی متکی بر مذهب و مشکلات ناشی از این وضعیت, زندگی تمامی اقشار اجتماعی را به شدت تحت تاثیر قرار داده و یک نوع الیگارشی اقتصادی‌ـ مذهبی را شکل داد.

وجود ذهنیت شوونی و برداشت فاشیستی از دین, عدم سازگاری ساختار قانونی‌ـ حقوقی و مانع‌سازی عملی برای رشد فرهنگی‌ـ ملی گروه‌های قومی, یکی از بنیادیترین مسایل ایران می‌باشد. در ابعاد نظری و عملی امکان مشارکت بخش قابل توجهی از گروه‌های مذهبی و اقلیت‌های دینی در اداره امور کشور ناممکن شده است.

قانون اساسی رژیم جمهوری اسلامی که بیشترین وجهه آن را آموزه‌ها و حدود شرعی تشکیل می‌دهد با اساسی‌ترین موارد و مبانی دمکراتیک و حقوقی جهانشمول در تضاد قریب به صددرصد بوده و در برگیرنده تبعیضهای بارزی از قبیل تبعیض طبقاتی، مذهبی، اتنیکی و فرهنگی و از همه مهمتر تبعیض نامحدود جنسیتی می‌باشد. انعکاس سیاسی و اجتماعی این مهم، همه راههای ابراز وجود پتانسیل دمکراتیک و ارزشهای اشتراکی جامعه را مسدود ساخته و راه را بر بحران هویتی جامعه گشوده است.

رشد نوعی سرمایه‌داری وحشی ریشه‌گرفته از بازمانده‌های ساختار اقتصاد سنتی و بورژوای بی‌هویتِ متکی بر رانت، زیر چتر حمایت الیگارشیزم دینی, به تعمیق شکافهای طبقاتی و رشد فراوان بیکاری و فقر شدید انجامیده است. مساعدت دولت جهت رواج فرهنگ پول‌سالاری و مشروعیت‌بخشی به کلیه روشهای غیراخلاقی برای کسب سود, مسایلی جدی در زمینه تمایزات طبقاتی و پیدایش اقشار الیتِ انگل در رأس جامعه و موج عظیمی از اقشار فقیرتر از فقیر در پایین آن شده است.

روند رو به رشد بحران، تضادهای اجتماعی و برخورد مستقیم آن با ساختار ایدئولوژیک رژیم در داخل، همچنین وضعیت فزاینده شکاف‌های رژیم طی پیشرفت‌های دمکراتیک بین‌المللی، منجر به اتخاذ تدابیری جهت برون‌رفت از بحران و حفظ موقعیت موجود از سوی رژیم گردید. پروسه رفرم دولتی با این اهداف آغاز گردید. تعاریف و دیدگاه‌های ایدئولوژیک رژیم نسبت به مفاهیم بنیادین دمکراسی، جامعه، مشکلات اتنیکی‌ـ‌ فرهنگی، اقتصادی، حقوقی و غیره تغییری نیافته و اساسا با همان تعاریف برگرفته از کاراکتر مذهبی، به نحوی سعی در رستوراسیون و عوامفریبی توده‌های جامعه داشت. در حالیکه نهادهای فوقانی و ایدئولوژیک نظام خارج از قلمرو هرگونه تغییر و تحول ماندند، در برخی نهادها و نظام اداری پایین‌تر، شعارهای تغییر و تحول، مردم‌سالاری و غیره مطرح شدند. در نتیجه این پروسه‌ هشت ساله آشکار شد که رژیم جمهوری اسلامی قابلیت تحولی بنیادین در ساختار نظام سیاسی را از دست داده است. خلق‌های ایران با آگاهی از این مقوله به سوی روند دمکراتیزاسیونی با کاراکتری رادیکال، تغییر موضع داده و در جستجوی راه‌حلی واقع‌گرایانه و حقیقی برای مشکلات خود برمی‌آیند.

از نظر فرهنگی و آموزشی, نظام با بکارگیری سیاست‌های جذب فرهنگی و حاکم‌ساختن گفتمانی تک‌جانبه که تکیه‌گاه آن آموزه‌های مذهبی‌ـ دینی می‌باشد, فرصت رشد تنوعات فرهنگی ایران را از میان برداشته و آن را با هویتی دیگر معرفی نموده است.

برخوردهای واپسگرای فئودالی و ناشی از اصول فقهی حاکم بر نظام, زنان را با ستمهای مضاعف جنسی روبرو نموده و آنان را از هر گونه آزادی‌های فردی و اجتماعی و ابراز موجودیت اراده‌مند محروم ساخته است. زنان از درک مسایل اجتماعی و سیاسی و مشارکت در عرصه‌های مختلف با استناد به اصول فقهی, دور نگه‌داشته شده و در اوج تبعیض و نابرابری قرار داده شده‌اند. این نابرابری و شکاف جنسی, زنان را از لحاظ روحی, فکری و جسمی فلج‌ كرده و اعتماد به نفس را از آنان سلب نموده است. بدین ترتیب بخش عمده‌ای از جامعه دچار بحران گشته و دولت نیز با مشکلات گوناگون اقتصادی, فرهنگی و اجتماعی ناشی از آن درگیر شده است.

از دیگر مشکلات اساسی موجود، می‌توان به مشکل رو به رشد آلودگی‌های محیط‌زیست اشاره کرد که خود ناشی از حاکمیت‌یابی فرهنگ سرمایه‌سالاری و برخوردهای تخریب‌گرانه آن است. چنین برخوردهایی برای سوءاستفاده از سرمایه‌های طبیعت و در راستای تامین منافع قشری و گروهی بخش‌هایی از جامعه صورت می‌گیرند. کویرزایی, نابودی جنگل‌ها, فرسایش خاک, شور شدن اراضی, آلودگی چشمگیر هوا, تقلیل منابع آب, آلودگی‌های شیمیایی و ... در اثر ضعف‌های فرهنگی جامعه و از آن مهمتر نبود سیاست‌های پیشگیرانه دولت, به صورت مشکلاتی بسیار جدی حیات انسان‌ها را مورد تهدید قرار داده‌اند.

برنامه و اساسنامه PJAK بخش 2

 

 

 

بخش دوم

پارادایم "جامعه دمکراتیک ـ اکولوژیک و آزادیخواهی جنسیتی" و کنفدرالیسم دمکراتیک

خلق به تمامی گروه‌های خارج از جامعه فوقانی و الیگارشی دولتی اطلاق گشته که شامل طبقات محروم، گروه‌های اتنیکی، فرهنگی، دینی و جنسیتی تحت ‌ستم می‌باشد که با شیوه‌های گوناگون مورد استثمار قرار گرفته‌اند. خلق مفهومی دینامیک و به سرعت متحول‌شونده‌ای است که خارج از دولت باقی مانده و بسته به سطح و قابلیت چرخش آن در میدان فکر و عمل، قادر به ارائه راه‌حل‌های گوناگونی جهت برون‌رفت از بحران می‌باشد.

نظام‌های حاکم كه منبع بحران‌اند، پتانسیل و قابلیت ارائه راه‌حل را نداشته و بی‌نظمی و کائوس را تشدید می‌کنند. اما اقدامات و رفتار توده‌های خلق که از دوره کلان شکل گرفته‌اند و راه‌حل‌های ارائه شده از سوی آنان دارای ماهیتی تاریخی، اشتراکی و دمکراتیک است. فرد، تنها با تکیه بر جنبه‌های اشتراکی جامعه و گرایشات فردی نیز در صورت وجود پیوند با جامعه مربوطه قادر به تداوم حیات خواهد بود.
نتیجه جنگ‌های سده بیستم این بود که بدون خلق‌ها، دنیا اداره نخواهد شد. خلق‌ها هرچند نظام‌های دلخواه خود را ایجاد ننموده باشند اما در برابر سیاست و اقتدار دولت، درصدد قبولاندن اراده دمکراتیک خود برآمدند. سالم‌ترین راه خروج از بحران، ایجاد سیستم دمکراتیک خلق‌هاست. جهت تحقق این مهم، انتخاب صحیح ابزار و راهکارهای سیاسی و بازگشت به اخلاق اجتماعی ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. دمکراسی موجود، با نادیده گرفتن ایستار کومینال و دمکراتیک خلق‌ها به انحراف کشانده شده و به مثابه دستاورد نظام کاپیتالیستی و شکلی از دولت معرفی شده است. در حالی که دمکراسی خلق‌ها به عنوان تنها راه برون‌رفت از بحران شکلی از دولت نبوده و مبارزه و شیوه‌های زندگی و طرز ایستار کومینال جامعه‌ای است که خارج از دولت باقی مانده است. این نوع دموكراسی، برخوردار از قوانین جهانشمولی بوده و ما را به کهن‌ترین زمان در گذشته و به دوردست‌ترین مکان‌ها پیوند می‌دهد. دمکراسی غیردولتی، همان نظام خلق‌هاست که به شکلی داوطلبانه مورد پذیرش واقع شده و معنا یافته است. این نوع از حاکمیت هرگز در بروکراسی خفه نشده و هر سال متناسب با نیازها، مدیران اجرایی خود را انتخاب کرده و در صورت لزوم از کار برکنار می‌کند.

دمکراسی، مفیدترین سیستم‌هاست. هر اندازه رژیم سیاسی، دمکراتیک باشد به همان اندازه رفاه اقتصادی و صلح اجتماعی توسعه می‌یابد. هنگامی كه دموكراسی از ماهیت خود دور شود، مبدل به ابزاری جهت شکار خلق شده، رفاه و صلح از بین رفته و متعاقب آن محافظه‌کاری، فاشیسم و جنگ و تباهی جایگزین می‌شود.

دیدگاه علوم اجتماعی وابسته به نظام حاکم، روند طبقه‌بندی برده و سرف و در نهایت کارگر و پرولتاریا را نتیجه اجتناب‌ناپذیر روند پیشرفت جبری تاریخ (دترمینیسم) قلمداد می‌نماید. با توجه به این طرز تفکر، در صورت عدم سپری‌نمودن این مراحل رسیدن به سوسیالیسم، آزادی و مساوات غیرممکن است. این همان انقلابی‌گری طبقاتی است که با خود دمکراسی طبقاتی را به همراه آورده و در پایان به دیکتاتوری منجر خواهد شد. این فرمولاسیون، به تمامی تئوری خدمت به برده‌داری است. در نظام دمکراسی خلق‌ها، دیدگاه طبقاتی بی‌معنی بوده و همانطوری که برای بردگی، رعیتی و کارگری جایی وجود ندارد، جایی برای برده‌ها، سرف‌ها و کارگرها نیز وجود ندارد! به تعبیری دیگر فرمانبری بسان گوسفند(شبان‌رمگی) وجود نداشته، حکومت شونده‌ای در کار نیست و برعکس آن، خودمدیریتی خلق‌ها مبنای حیات است. کمونالیزم (اشتراکیت) و دمکراسی بسان گوشت و استخوان در پیوند با یكدیگر می‌باشند. دمکراسی طبقاتی مستلزم اقتدار بوده و هر اقتداری به دولت نیاز داشته و وجود هر دولتی مستلزم انکار دمکراسی است. در این باره این قاعده طلایی حکم می‌کند که هر اندازه دولت حاکم باشد به همان اندازه دمکراسی محدود خواهد بود و یا اینکه هر اندازه دمکراسی نیرومند باشد، دولت کوچک و ضعیف خواهد بود. دمکراسی به معنای انکار دولت نبوده اما روپوش تزئینی دولت هم نیست. خواستن دموكراسی از راه براندازی دولت اشتباه محض است. صحیح‌ترین راه اتحاد اصول‌گرایانه دمکراسی و دولت است، به گونه‌ای كه این دولت به تدریج و در درازمدت به خاموشی گراید.

محتوای اجتماعی اصطلاح دمکراسی بسیار مهم است. در ماهیت این اصطلاح تبعیض طبقاتی، جنسیتی، دینی، اتنیکی و انتلکتوئلی و شغلی وجود ندارد بلکه امکان مشارکت فردی و گروهی مهیاست. در این سیستم منفعت جامعه و ابتکار عمل فرد برای یکدیگر ایجاد مانع نمی‌کنند. یکپارچگی، فردباوری و جمعی‌بودن در نقطه اپتیمال (پربارترین و باراندمان‌ترین نقطه) حفظ می‌گردد. ویژگی‌های کمون متکی بر فردباوری، فردی متعادل و مبتکر و خلاق ایجاد می‌کند. به همان میزان که اهمیت‌دادن صرف به ویژگی‌های اشتراكی قادر است دمکراسی را به سوی توتالیتاریسم سوق دهد، روا داشتن و مشروعیت بخشیدن به تمامی عملکردهای فرد نیز راه را بر آنارشیسم گشوده و در نتیجه جامعه به سوی دیکتاتوری و مدیریت سلیقه‌ای و فساد رانده خواهد شد.

دمکراسی مناسب‌ترین نظام سیاسی برای ایجاد حیات آزادانه و برابر یک خلق براساس فرهنگ خویش می‌باشد. در این صورت در درون نظام دمکراسی، خلق‌ها قادر خواهند بود مشکلات ملی، اتنیکی، دینی و غیره را زچاره‌یابی نمایند.

دمکراسی خلق‌ها، سودجویی‌های افراطی و تنبلی و بی‌مسئولیتی فردی و نهادی را نمی‌پذیرد. توازن اقتصاد خصوصی و عمومی در راستای رسیدن به نقطه اپتیمال تلاش می‌نماید. توزیع عادلانه و تولید مفید و برقراری تعادل میان عرضه و تقاضا و رقابت سالم و ارزش کاربردی مبنای کار است.

در مبارزات جامعه دمکراتیک، جوانان دارای جایگاه ویژه‌ای هستند. جوانان از یک طرف گرفتار قید و بندهای ایدئولوژیک سیستم رسمی و جامعه مردسالار بوده و از سوی دیگر برخوردار از بنیه‌ای دینامیک و فعال در راستای ایجاد نوگرایی می‌باشند. در صورتی که هدف و کیفیت مدیریت را خوب بشناسند و تحت رهبری کادرهای پخته و تعلیم‌دیده پیشرفت نمایند، ضامن پیروزی مبارزات اجتماعی خواهند بود. اگر میان تجربه و اندوخته‌های سالمندان و دینامیک جوانان پلی ارتباطی ایجاد شود، جوانان در نبرد دمکراسی، مشارکتی فعالی و موثر نموده و سطح پیشرفت چشمگیرتر خواهد شد.

دمکراسی‌ها مستلزم سازمانیافته‌ترین جامعه می‌باشند. جامعه‌ای که سازماندهی نشده باشد، دمکراتیزه نخواهد شد. ایجاد کنگره‌های عمومی خلق، مجالس خلق در شهرها و بخش‌ها، کانون محله‌ها و روستاها، شرکت‌های تعاونی، سازمان‌های جامعه مدنی و حقوق بشر و سازماندهی شهرداری‌ها از اشکال اساسی سازماندهی دمکراتیک بشمار می‌روند. ایجاد حزبی سیاسی بر محوریت سیاست دمکراتیک به عنوان هماهنگ‌کننده فعالیت‌های ایدئولوژیک‌ـ تئوریک و مدیریت جامعه دمکراتیک امری حیاتی است. بدون مبدل شدن به آلترناتیو دولت و بدون تسلیمیت در برابر آن در صورت لزوم آمادگی جهت ایجاد سازش اصول‌گرایانه از طریق کنگره‌های خلق برای گذار از کائوس کنونی و ایجاد نهادها و تشکیلات متناسب با احتیاجات هنری، علمی، اقتصادی، اخلاقی، اجتماعی، دفاع‌ ذاتی و سیاسی می‌تواند کاربرد داشته باشد.
فعالیت‌های همه‌جانبه و آكتیو خلق، زبان دمکراسی می‌باشند. دمکراسی بدون عمل، به مانند انسان ساکت و بی‌تحرک است. اگر فعالیت‌‌ها به صورت پی‌درپی و در زمان مناسب انجام نگیرند، دمکراسی هدایت و مستقر نخواهد شد. اگر مطالبات خلق مبنا قرار نگیرند و نهاد، اصول و اهداف دمکراسی مورد حمله واقع شوند، فعالیت‌‌ها به ابزارهای اجتناب‌ناپذیر چاره‌یابی مبدل می‌شوند. فعالیت‌‌ها همیشه به معنای ضدیت و مخالفت نبوده بلکه در جامعه مدنی، مفهوم فعالیت مثبت اساس است.

در صورتی که تمامی اشکال فعالیت‌‌ها جوابگو نباشند و مشکلات به بن‌بستی عمیق دچار شوند و از سوی نظام اقتدارگرا و جنگ‌طلب به نیروی چاره‌یابی دمکراتیک هیچ‌گونه توجهی مبذول نگردد، خلق‌ها به جای زندگی برده‌وار و تحقیرآمیز برای دفاع از منافع حیاتی خود از قیام و جنگ‌های مشروع بی‌بهره نخواند ماند. هدف جنگ و قیام، جدایی و انفکاک و یا تشکیل دولتی مستقل نیست و با دوره جنگ‌های رهایی ملی و قیام‌های کلاسیک هم متفاوت است. اگر نظامی استعمارگر، اشغالگر و یا نظام سركوب‌گر متفاوت‌تری بر مردم حكومت كند، شرایط اشغال حاكم است. در صورت اشغال، دفاع مشروع و بکارگیری آن ارجحیت می‌یابد. هدف از دفاع مشروع تنها پایان بخشیدن به اشغال و تاسیس دمکراسی است.

در شرایط عادی و بحرانی علاوه بر امنیت عمومی، امنیت ذاتی نیز اهمیت پیدا کرده و مسئله دفاع ذاتی خلق‌ها را نمی‌توان نادیده گرفت. چرا که با انحصار قدرت دولت از طرف نیروهای الیگارشیک و دیکتاتور، گویا دولت تقسیم شده، در این صورت نیروهای مافیایی و اشرار وابسته به دولت تشکیل شده واقدامات تروریستی علیه خلق فزونی می‌یابد. نیروهای امنیتی دولت خود به مشکل امنیتی مبدل می‌شوند. در چنین شرایطی، تشکیل نیروهای دفاع ذاتی ضروری است. نیروهای دفاع از خلق آلترناتیو دولت نبوده و نیازهای اساسی امنیتی را که دولت توان برآوردن آن‌ها را نداشته و یا آنکه خود مسبب اخلال در امنیت است، تأمین می‌نماید. وظایف اصلی نیروهای مذکور تضمین فعالیت‌های دمکراتیزاسیون خلق، پیشاهنگی برای مقاومت خلق در برابر حملات و در راستای حفظ موجودیت فرهنگی و زیست‌محیطی و تلاش برای دفاع از حقوق خلق در زمینه‌های مختلف می‌باشد.

زن آینه‌ای از جامعه و نظام است. بایستی وضعیت زن را بر اساس ژرفای بردگی وی ارزیابی نمود. علم با کاراکتر جنسیتی خویش این نقش را ایفا نمی‌نماید. زن و روابط و چالش‌های پیرامون آن، ماهیت دمکراتیزاسیون را تشکیل داده و به همین جهت باید آن را به صورت مجزا تحلیل و بررسی کرد. هزاران سال است که موقعیت تحمیل شده بر خلق‌ها را به صورت طبیعی و مقدس نشان داده و به مراتب در ذهن و رفتارهای زنان حک کرده و این امر هم به زنان و هم به جوامع قبولانده شده است. پدیده زن فراتر از یک جنس بیولوژیک، به صورت یک ملت، طبقه و تبار تلقی می‌گردد. از تفاوت‌های بیولوژیکی زنان همچون توجیه بردگی آنان استفاده گردیده و جای‌گرفتن زنان در عرصه اجتماعی، از منظر دینی ممنوع و از منظر اخلاقی عیب شمرده شده است.

می‌توان زنان را "مرده‌ زنده" نامید. جامعه نیز محتوایی جنسیت‌گرا دارد. تحمیل یکجانبه روابط جنسی از سوی مردان ـ‌یعنی تجاوزـ نوعی قهرمانی و مایه غرور دیده شده و زنان نیز با همه نوع قساوت از سنگسار گرفته تا زیستن در فاحشه‌خانه و ممنوعیت دیده شدن در انظار عمومی رو در رو مانده‌اند. زن‌بودن به طور کلی به صورت مایه شرم درآمده است. تولد دختر، نقطه سرآغاز اعلام مجرم‌بودن اجتماعی است. در حالی که مردان موجد و مسئول دسیسه‌ها و فاحشگی هستند، اما بسیاری از جرم‌ها و مقولات منفور و فاحشگی را ازآن زنان نشان داده، نگرش تقلبی ناموس را ایجاد کرده و این را تا به قتل رساندن زنان و جنایت‌هایی با توجیهات سنتی ادامه داده‌اند.

بردگی تحمیلی زنان با کاراکتر پدیده اقتدار مرتبط است. مردان مقتدر در طول تاریخ در دولت و مدل کوچک آن خانواده، دست یازیدن به تمامی امور حتی كشتن را حق خویش محسوب کرده و زن را همچون ملکی دیده که به دلخواه خود می‌توانند از وی استفاده نمایند. ابتدا زنان به بردگی کشانده شده و سپس نگرش مالکیت به تمامی ساختار ذهنی فرد و جامعه تزریق شده است. بدین‌ترتیب تنها زنان دچار شکست و خسران نشده، بلکه خسرانی که با او آغاز گردیده، تمام جامعه را در بر گرفته است. با توجه با این واقعیت می‌توان زن را "هویتی بحرانی" نامید. حل این معضل و پایان‌دادن به بحران‌ها به معنی اقدام به حل حادترین معضل جامعه و برطرف کردن آن است. در کائوس سرمایه‌داری دوران ما، تنها امید، روشنگری هرچند محدود زنان از طرف فمنیسم است. فضای کائوس می‌تواند برای زنان كه هویتی بحرانی‌اند، مانند معالجه‌ای شوک‌آمیز عمل نماید. جنبش آزادیخواهی زنان در بستر کائوس از شانس بیشتری جهت سازماندهی و نیرومندشدن برخوردار گردیده است.

آزادی و مساوات عمومی در جامعه به معنای آزادی و مساوات برای زنان نیست. به همین سبب آزادی زنان مستلزم تلاش ویژه و سازماندهی ذاتی است. ابتدا لزوم تعریفی از آزادی وجود دارد که قادر به رفع بردگی تحمیل شده بر زنان باشد. هم لازم است تاریخ بردگی زنان نوشته شود و هم تاریخ آزادی رقم خورده و به تحریر درآید. همچنین باید اغوای آزادی که سرمایه‌داری با روش‌های گوناگون آن را بوجود آورده، رسوا گردد.

فمنیسم، اذهان را متوجه این معضل نمود و تلاش‌های شایان توجهی از خود نشان داده، به همین سبب می‌توان آن را به عنوان گامی جدی قلمداد نمود. لیکن این جریان نتوانسته از افق اندیشه‌های غرب‌محور گذار نماید. ریسک عدم توانایی گذار از دنباله‌روی کاپیتالیسم را پشت سر نگذاشته است. ضعف در زمینه گذار از حیات سرمایه‌داری ناشی از عدم ایجاد فلسفه مخصوص به خود، نبود بنیان‌های نیرومند سازمانی و عدم ایجاد شخصیت‌های مبارز است.

با مدارک علمی ثابت شده که زنان به اندازه مقوله اجتماعی، از نظر بیولوژیکی نیز یک عنصر مرکزی محسوب می‌گردند. جای‌دادن زنان در مرکز حیات، امری بجاست. به همین سبب زنان ابتدا باید تعاریفی كه بر اساس آن‌ها زن، "ناقص" و "بیمار" معرفی می‌گردد و از طرف فرهنگ مردسالاری به آنان تحمیل شده به کناری نهند و از هر نظر بویژه از نظر جسمانی به خود اعتماد نمایند.

ذکای عاطفی در زنان قویتر است. این نیز سبب عدم گسست از زندگی و ایجاد اندیشه امپاتی و سمپاتی می‌گردد. حتی زمانی که ذکای تحلیل‌گر در زنان پیشرفت می‌کند به سبب احساسات قوی، جهت تعادل، ارتباط با حیات و دوری از تخریب‌گری، مساعدتر است. زن‌بودن، استعداد دیدن تمامی ابعاد زندگی به دور از ریاکاری و به صورت ساده آن است.

بنابراین زنان باید در برابر حملات ایدئولوژیک مردان نیرومندانه بایستند. باید در برابر ایدئولوژی مردسالار با ایدئولوژی آزادی زنان مسلح شده و از فمنیسم و منبع آن یعنی سرمایه‌داری عبور کرده و اینگونه مبارزه نمایند. باید در برابر ذهنیت اقتدارگرای مردسالاری با استحکام ذهنیت و سرشت آزادیخواه زن، نخست در عرصه ایدئولوژیک به پیروزی دست یابند. باید دانست که تسلیمیت سنتی زن جسمانی نبوده بلکه ماهیتی اجتماعی دارد و بردگی همه‌جانبه‌ای است.

زنان بدون توانایی پیروزی در عرصه سیاسی، قادر نخواهند بود هیچ دستاوردی را حفظ نمایند. این نیز به معنی مبارزه با ساختارهای دولتگرا و هیرارشیک و ایجاد تشکل‌های سیاسی هدفمند در راستای دموکراسی، آزادی جنسیتی و جامعه اکولوژیک می‌باشد. به سبب مغایر‌بودن هیرارشی و دولتگرایی با سرشت زنان، آنان در موقعیت پیشاهنگ طبیعی این مبارزه قرار دارند. زنان در این عرصه به سازماندهی و مبارزه وسیع دمکراتیک احتیاج دارند. عرصه‌ای است که همه‌نوع مبارزه دمکراتیک در حوزه‌های جامعه مدنی، حقوق بشر،‌ مدیریت‌های بومی باید در آن سازماندهی شده و توسعه یابند. به میزان پیشرفت مبارزه دمکراسی‌طلبانه، جنبش زنان نیز به همان میزان قادر خواهد بود که در راه مبارزه آزادیخواهی و مساوات‌طلبی پیشرفت نماید.

مهم‌ترین معضل آزادی در عرصه اجتماعی، خانواده و ازدواج است. باید نهاد خانواده را همچون عامل جامعه فوقانی ـ‌یعنی جامعه دارای اقتدارـ در میان خلق قلمداد نمود. زنان با همه‌نوع ازدواج‌های متداول نظام در واقع دچار بردگی می‌شوند. منظور از خانواده و ازدواج, خانواده و ازدواج کلاسیک است که بسیار ریشه دوانیده است. در کل باهم‌بودن‌های تحت عنوان همسری و ترجیحاتی مبنی بر حیات مشترک، موضوعی جداگانه بوده و این موضوع مطابق با برداشت هرکس از آزادی و برابری معنا می‌یابد. می‌توان با بازخواستی رادیکال از نهاد سنتی خانواده، بنیادها و اراده لازم جهت حیاتی مشترک را به وجود آورد که دمکراتیک و آزاد بوده و در راستای تساوی جنس‌ها هدفمند باشد.

موضوع "عشق" نیز شاهد پست‌ترین و بی‌محتواترین دوره خویش در تاریخ است. در هیچ یک از ادوار تاریخ، عشق تا این اندازه بی‌ارزش نشده است. از عشق‌های آنی گرفته تا جنایت‌های آشکار و حتی شیوه‌های روابط منجمد و خطرناک را نیز عشق می‌نامند. این واقعیت،‌ زنده‌نمودن عشق را به صورت یکی از سخت‌ترین وظایف انقلابی درآوره و تلاشی عظیم، روشنگری ذهنیت و انسان‌دوستی را مقتضی می‌گرداند. یکی از مهم‌ترین شروط عشق،‌ رسیدن به مرزهای آگاهی قرن است. دیگری ایستادگی همه‌جانبه در برابر جنون‌های نظام است. سومی؛ پذیرفتن این مسئله بعنوان موضعی اخلاقی است که بدون آزادی و رهایی نمی‌توان به روی همدیگر نیز نگاه کرد. چهارمی؛ لزوم مهار‌نمودن غریزه جنسی براساس سه شاخص فوق است. چیزی که بدون تحقق موارد فوق صورت گیرد، بی‌شک در حکم انکار عشق خواهد بود.
معضلات اقتصادی، اجتماعی و تساوی زنان نیز ابتدا با تحلیل اقتدار سیاسی و پیروزی در دمکراتیزاسیون می‌تواند پاسخ خویش را بیابد. در غیر اینصورت تساوی حقوقی محض نمی‌تواند حاوی معنای چندانی باشد.
اگر نوع برخورد با زن را همچون یک انقلاب فرهنگی محسوب نماییم، به خطا نرفته‌ایم. رادیکال‌ترین هویت آزادیخواه در نتیجه برخورد صحیح با زن و یا به طور کلی درک نظام روابط بین زن و مرد و گذار از آن، به وجود خواهد آمد. همچون ژرفای بردگی موجود در این عرصه، باید ژرفای آزادی لازم را نیز درک کرده و آن را به سطح اراده رساند. بدون فروپاشی روابط مالکیتی و مقتدرانه بر روی زنان، روابط آزاد زن و مرد نیز به وجود نمی‌آیند.
قرن بیست و یکم دورانی اجتماعی است که اراده آزاد زن در آن اوج می‌گیرد. به همین دلیل نیازی ضروری به طرح و ایجاد نهادهای باثبات هست. ممكن است احزاب آزادی زنان ضرورت یابند. بجای مراکز پناهجویی زنان، نیاز به عرصه‌های آزادی نظیر پارک‌های فرهنگی زنان وجود دارد. این پارک‌ها وظیفه حوزه‌هایی را خواهند داشت که زنان در آن به آموزش خود پرداخته و از نظر اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی، خویش را در آن بازآفرینی نمایند.
می‌گویند زندگی بدون زن ممکن نیست اما بجاست بگوییم که با زن موجود نیز نمی‌توان زیست. به همین دلیل آفریدن زن آزاد و جامعه‌ای آزاد پیرامون وی،‌ هم‌ارزش با عشق راستین است.
تداخل انقلاب اکولوژیک با دمکراتیزاسیون و مبارزه آزادیخواهی جنسیتی و جهت‌دهی و هدایت آن‌ها می‌تواند راهنمای رسیدن به اهدافمان باشد.

ریشه بحران عمیق اکولوژیک که به همراه بحران سیستم اجتماعی تداوم دارد را بایستی در آغاز تمدن جستجو نمود. پیشبرد ازخودبیگانگی انسان در درون جامعه منجر به پیشبرد بیگانگی با طبیعت می‌گردد. انکار پیوند اشتراکی بعنوان موجودیت جامعه و بجای‌آن مبنا قرار‌دادن نیروهای دولت‌گرا و هیرارشیک انحرافی است که موجب گسست رابطه میان زندگی و طبیعت شده و بدین شكل سیر ترقی تمدن منجر به بحران گسست از طبیعت و تخریب محیط‌زیست گشته است. چرا که تضمین حاکمیت اقتدار مستلزم حاکمیت ذهنیتی انحراف‌آمیز است که چنین شکل‌گیری ذهنیتی موجب ازخودبیگانگی با طبیعت گردیده است.

جامعه در اصل خود یک پدیده اکولوژیک است. اکولوژی نیز، طبیعت فیزیکی و بیولوژیکی است که جامعه براساس آن بنا شده است. انسان خود نیز آخرین حلقه تکامل تدریجی موجودات زنده بطور عام و عالم حیوانات بطور خاص می‌باشد. لذا اگر نوع انسان درصدد پاره‌کردن حلقه‌های زنجیر تکامل تدریجی که بدان متکی است برآید، همبستگی بیولوژیکی خود را از دست داده و در معرض نابودی قرار می‌گیرد. یکپارچگی و تمامیت تکامل در طبیعت به ارتباط متقابل میان گونه‌ها متکی می‌باشد که در صورت بروز هر نوع شکاف و گسستی، بقاء بسیاری از گونه‌ها در معرض تهدید انقراض قرار می‌گیرد.

ذهنیت خدا‌ـ بهشت که با اسطوره سومریان آغاز شده و گسترش می‌یابد به جای طبیعت حقیقی با رفیع‌نمودن نیروهای اقتدارگرا جهان‌بینی ساختگی را ایجاد نمود. با تعمیق این مرحله ذهنیت طبیعت‌ـ مادر به فراموشی سپرده شد و با ارائه تعاریف مغلطه‌آمیز "طبیعت وحشی" بحران از خودبیگانگی عمیق‌تر گشت. نیروهای اقتدارگرا با این اندوخته که ثمره دروغ‌گویی و ریاکاری است حیاتی ضدطبیعی را اشاعه دادند که این خود اساس و مبنای مشکلات اکولوژیک است.

رنسانس در جوهر خود بازسازی ارتباط گسسته ذهنیت و طبیعت است. انقلاب ذهنیت با اتکا بر طبیعتی زنده، مقدس و مولد گسترش یافت. برخلاف آن سیستم سرمایه‌داری با توسل به راهکارهای متعدد مرحله مذکور را منحرف نموده و استعمار انسان و استثمار طبیعت را با هم به پیش برد. حاکمیت بر انسان را با حاکمیت بر طبیعت پیوند داد. در نتیجه این حملات شدید بحران اجتماعی با بحران محیط‌زیست یکی گشت. پدیده‌های ناشی از آن، طبیعت را به کائوس دچار ساخته است. علم و تکنولوژی را نمی‌توان به تنهایی مقصر اساسی این کائوس قلمداد نمود بلکه علم و تکنولوژی بسته به ماهیت نیروهای نظام در جامعه ایفای نقش می‌نمایند. مشکل، کاملا اجتماعی است. علم و فناوری همانطور که قادر به تخریب طبیعت است می‌تواند نقش معمار و اصلاح‌گر هم داشته باشد. در نظام جامعه دمکراتیک و آزادیخواه، علم و تکنولوژی نقش اکولوژیک ایفا می‌نمایند چرا که خود اکولوژی نیز یک علم است.



آگاهی زیست‌محیطی و اکولوژیك مستلزم جهشی انقلابی است و جهت درک ارتباط میان جامعه و طبیعت نقش پیشاهنگ ایفا می‌نماید. ارتباط میان جامعه کومینال و طبیعت به مانند ارتباط میان کودک و مادر است. دین طبیعی، دین جامعه اشتراکی است. از نظر فلسفی، انسان پیشرفته‌ترین جزء طبیعت بوده که خود را شناخته است. تناقض انسان با طبیعت با ظهور سیستم دولت‌گرا آغاز شد. هر نظام اجتماعی که با طبیعت یکی نگردد، نمی‌توان از راسیونالیته و اخلاقی‌بودن آن دفاع کرد. از آنجا که جامعه اکولوژیک مستلزم تحولی اخلاقی است، ضد اخلاقی‌بودن کاپیتالیسم تنها با برخوردی اکولوژیک برطرف می‌شود. امپراطوری کائوس به پیشاهنگی سیستم سرمایه‌داری براساس بیگانگی از اخلاق ایجاد شده است. بنابراین برای ایجاد جامعه اکولوژیک‌ـ دمکراتیک و مبتنی بر آزادی جنسیتی باید براساس اصل و موضع تئوریک‌ـ‌ اتیک (فلسفه اخلاق) و پراکتیک‌ـ اخلاق حرکت نمود. اکولوژی اساس گرفتن اخلاق نوین اجتماعی، انس با طبیعت، اعتقاد به دین طبیعی و اتحادی آگاهانه با جامعه سازماندهی شده طبیعی می‌باشد. پیشبرد و توسعه سازماندهی‌های متعدد در این عرصه، ارتقاء سطح آگاهی زیست‌محیطی که یکی از فعالیت‌های اساسی و دمکراتیزاسیون می‌باشد و ایجاد همبستگی با حرکت‌های آزادی‌خواه زن امری ضروری است.

بینش اکولوژیک در اصل، آگاهی ایدئولوژیکی است كه به مثابه پل ارتباطی میان فلسفه و اخلاق عمل می‌نماید. تنها سیاست رهایی‌بخش از این بحران كه قادر است نظام اجتماعی صحیحی را بنیاد نهد، سیاستی است كه ماهیت اكولوژیك داشته باشد. در این صورت با توسعه آزادی زن و اکولوژی توازنات ماقبل نظام مردسالارـ‌دولت‌گرا از بین رفته و مبارزات راستین دمکراسی و سوسیالیسم با هدف رهایی محیط‌زیست و آزادی زن همه‌گیر خواهد شد.

کنفدرالیسم دمکراتیک سیستمی سیاسی‌ـ اجتماعی است که دمکراسی، آزادی جنسیتی و اکولوژی را مبنا قرار می‌دهد. در یک سازماندهی هرمی‌شکل از پایین به بالا تصمیمات از طرف توده‌های خلق اتخاذ می‌گردد. در درون، ملتی دمکراتیک و در خارج فراملیت‌بودن را‌ اساس می‌گیرد. اراده خلق را از راه کمون، مجلس و کنگره به منصه‌ ظهور ‌رسانده و بدین ترتیب مدیریت ذاتی و خودمدیریتی اجتماع را بسط و گسترش می‌دهد. کنفدرالیسم دمکراتیک برخاسته از اعماق تاریخ اجتماعی و فرهنگ غنی مزوپوتامیاست؛ بر میراث و نظام ارزش‌های دمکراتیک و کومینال ادوار مختلف تاریخ، از مرحله کلان و کنفدراسیون عشایر گرفته تا کنون تکیه نموده، مواضع دمکراتیک خلق‌ها در جامعه طبیعی را با ارزش‌های معاصر عجین نموده و گسترش می‌دهد. در آخرین تحلیل می‌توان گفت كه به تمام مبارزات و مواضعی که اختیار و اقدامات دولت را در طول تاریخ محدود ساخته، ارج می‌نهد.

فرمولاسیون اساسی سیستم كنفدرالیسم دمكراتیك را می‌توان به‌صورت "خودمدیریتی دمكراتیك خلق در كردستان + اتوریته‌ عمومی یعنی دولت" خلاصه نمود. كردستانی كه بدین شیوه موقعیت آن تعیین شده باشد بدین معنی است كه هم برای دمكراتیك بودن و هم برای آزادی و برابری مساعد است. اگر خواستار دموكراسی كاملاً بدون دولت باشیم، بدان معناست كه در شرایط تاریخی موجود خود را فریب داده و دست به ماجراجویی زده‌ایم. به دولتی محدود‌گشته نیاز داریم كه حدود اختیارات آن تعیین گردیده و بر سر آن توافق شده باشد. لازم به تأكید است كه چنین اتوریته‌‌ای،‌ در واقع دولت كلاسیك نبوده بلكه نهاد عمومی سیاسی‌ـ‌اجتماعی است كه هم در ظاهر و هم گوهر خود نسبت به دموكراسی تعهد دارد. از طرف دیگر دموكراسی در كردستان بدین معنی است كه خلق جهت برآورده‌سازی احتیاج و ضروریات خود و در رأس آن نیازهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و ... در دوره‌های زمانی منظم چه به شیوه‌ بومی و چه به شیوه‌ سراسری نمایندگانی را انتخاب نموده و بر كار آنها نظارت می‌كند. دموكراسی با دولت مرتبط نیست؛ اموراتِ خود خلق است. كاری كه دولت باید انجام دهد احترام به اراده‌ راستین خلق است و اگر هم خدمتی لازم باشد آن را به‌جای بیاورد. به اختصار می‌توان فرمول "دموكراسی + دولت‌های ایران،‌ تركیه، سوریه و عراق به‌عنوان اتوریته‌ عمومی" كه به خوبی تعریف شده و بر سر آن توافق صورت گرفته است را به‌عنوان معیار اساسی تعیین نمود.
دمكراتیزاسیون كردستان در چارچوب سیستم كنفدرالیسم دمكراتیك فراتر از اینكه یك مسئله قانونی باشد، یك پروژه‌ وسیع اجتماعی است. پروژ‌ه‌ای است كه دربرگیرنده شكل‌گیری،‌ نهادینگی، مدیریت و نظارت اراده‌ سیاسی،‌ اجتماعی و اقتصادی اقشار اجتماعی در برابر اقشار و گروه‌هایی است كه مخالف تعیین هویت و سرنوشت خلق‌ها به دست خود آنان هستند. مرحله‌ای است كه مدام در جریان می‌باشد و متضمن زندگی سیاسی و دینامیك خلق است.

نقطه مقابل امپریالیسم گلوبال بوده و طرفدار دمکراسی گلوبال خلق‌هاست. در قرن 21 تنها نظامی است که تمام خلق‌ها و بشریت می‌توانند در آن به حیاتی آزادانه دست یابند. این به معنای ایجاد کنفدراسیون دمکراتیک در سطح جهانی است.

اراده و آزادی فرد را در درون حیات اجتماعی به یک توازن رسانده و به آن معنا می‌بخشد.

نقطه‌مقابل دمکراسی لیبرال می‌باشد و دمکراسی رادیکال مبتنی بر سازماندهی خلق را مبنا قرار می‌دهد. دمکراسی رادیکال از پایین سازماندهی شده و نیرو و اراده فرد به کاراکتری دست می‌یابد که دائماً گسترده‌تر می‌گردد.

کنفدرالیسم دمکراتیک در اصل عملی‌شدن افکار سوسیالیسم دمکراتیک است و به سوسیالیسم فرصتی می‌بخشد تا بار دیگر همراه با دمکراسی رادیکال نیرو گرفته و تحقق یابد. بشریت همیشه طالب سوسیالیسم بوده، اما به دلیل عجین نساختن سوسیالیسم با دمکراسی هرگز نتوانسته از سلطه سیستم‌های حاکم و طبقات استثمارگر رهایی یابد. تاریخ اثبات نموده که حیات اشتراکی تنها با موضع و اقدامات دمکراتیک تحقق می‌یابد و این امر راه را بر ارتقای ارزش‌های سوسیالیسم علمی‌ـ‌دمکراتیک هموار می‌سازد.

در سیستم کنفدرالیسم دمکراتیک، اخلاق نقش اساسی ایفا نموده و با یک نظام آموزشی خلاق، ‌شور و نشاط زندگی بیشتر شده، جنگ و درگیری کم‌رنگ شده، روابطی دوستانه و انسانی حاکم گشته و با عدالت اجتماعی بسوی سوسیالیسم گام برداشته می‌شود.

فلسفه کنفدرالیسم ‌دمکراتیک و شیوه حیات آن، ذهنیت دمکراتیک است که با منفعت‌طلبی تخریب نشده و محدود نگشته است. عینی‌ترین نمونه این حقیقت آزادی زن و از میان برداشتن ذهنیت اقتدارگرای حاکم بر طبیعت است. دمکراسی‌های غیرمستقیم هرچند تا حدی اختیارات دولت را محدود کرده‌اند اما جهت رفع نیازهای آزادی‌خواهی و دمکراتیک واقعی خلق‌ها جوابگو نبوده‌اند، برعکس برای دولت که شیوه سازمان‌دهی شده جامعه فوقانی است نقش یک نقاب را ایفا نموده است.

کنفدرالیسم دمکراتیک، ایجاد دمکراسی به شیوه مستقیم است. کنفدرالیسم دمکراتیک با تکیه بر نیروی تصمیم‌گیری خلق، حیات دمکراتیک مناطق را مبنا قرار داده و با ارتباطی کنفدرال آن‌ها را به هم پیوند داده، بر نیرویشان افزوده است. بدین ترتیب اراده لازم جهت حل مشکلات بوجود می‌آید و بدین منوال از شیوه سیاست مرکزی گذار نموده و سیاستی خلقی را اشاعه می‌دهد. جهت مقابله با افکار محدود منطقه‌گرایی و ذهنیت انکار به اشاعه مفاهیم همکاری، اتفاق و داد و ستد متقابل در فکر و عمل کمک می‌کند. این سیستم به دور شدن فرد از عرصه سیاسی پایان می‌بخشد و یک حیات سیاسی بر مبنای عقیده و اراده مستقل با توجه به معیار شهروند آزاد و برابر را شکل می‌دهد.

دمکراسی همراه با محدود کردن اختیار و نفوذ دولت به ایجاد سازماندهی دمکراتیک جامعه و عرصه‌های زندگی پرداخته و به موازات دولت، دمکراسی واقعی و مستقیم را رایج می‌سازد.

در جغرافیای خاورمیانه و کردستان که فرهنگ و عقاید مختلفی وجود دارند سرچشمه‌های تاریخی و معاصر کنفدرالیسم دمکراتیک بسیار است. زندگی در این سرزمین براساس ارتباطات طبیعی به شکل فدراسیون و کنفدراسیون تداوم یافته است. مشکلات اجتماعی این سرزمین هرگز بسان قرن بیستم عمیق نبوده است. زمانی که مرکزیت دولت‌ـ‌ملت مبدل به دیدگاه مدیریتی شده و ملی‌گرایی حاکم گشت، بر شدت مشکلات افزوده شد. آزار، رنج و بلای بسیاری نصیب خلق‌ها گردید و به همین سبب مدیریت متعصب،‌ ملی‌گرا، دسپوتیک و ذهنیت حاکم بزرگترین مانع بر سر راه پیشرفت‌هاست. 200 سال است كه ملی‌گرایی وارداتی، مردم را دچار درد و رنج ساخته است.

فشارهای تحمیل شده بر زن نیز ناشی از این ذهنیت است. فرد در درون نظام خفه شده و فرهنگ غنی این منطقه فرسوده گشته است. در خاورمیانه فشار نیروهای امپریالیست، دمکراسی را گسترش نمی‌دهد بلكه تنها استثمار می‌کند.

اگر نظام اتنیکی خلق‌های خاورمیانه که سالیانی دراز در برابری و جامعه اشتراکی بسر برده‌اند با امکانات علم و تکنولوژی امروزی درهم‌آمیزد، حیات توسعه‌یافته‌ مبتنی بر جامعه دمکراتیک ‌ـ اکولوژیک و آزادیخواهی جنسیتی اشاعه و ناچیزترین ارزش‌ها نیز اهمیت می‌یابند.

در میان غنای فرهنگی‌، ‌اتنیكی و مذهبی منطقه‌ خاورمیانه ایران با دارا بودن تنوعاتی بسیار در این زمینه و پیشینه‌ تاریخی پُربار خود، جهت احیا و ایجاد روند دمكراتیزاسیونی پایدار از اولویت‌های خاصی برخوردار است. پیشینه‌ تاریخی نظام‌های سیاسی و حكومتی ایران دال بر آن است كه تا اوایل سده‌‌ بیستم همواره از اعتدال ویژه‌ای در قبال تنوعات اتنیكی، فرهنگی و مذهبی موجود در این كشور برخوردار بوده و در همه‌ مقاطع مختلف تاریخی هویت آنها را به رسمیت شناخته و در نظام اداری‌ـ‌سیاسی به‌صورت‌های مختلف دارای جایگاه مختص به خود بوده‌اند. روی دیگر تاریخ خلق‌های ایران نیز عبارت از غنای فرهنگی، اشتراكات و قرابت خلق‌ها و گروه‌های اتنیكی و ارزش‌های اشتراكی و دمكراتیك جامعه است كه در همه زمینه‌های اتنیكی و مذهبی از فلسفه‌ مقاومت و همبستگی و احترام متقابل گرفته تا مبارزات اجتماعی جهت دمكراتیزه نمودن نظام سیاسی در همه‌‌ مقاطع تاریخی نمود یافته است. تأثیرات اجتماعی فلسفه‌ زرتشت،‌ مانی، مزدك و مبارزه ابومسلم خراسانی، بابك و به‌ویژه جنبش مشروطه در سده‌های اخیر و همچنین آخرین انقلاب سده‌‌ بیستم در سطح جهانی یعنی انقلاب 1357 خلق‌های ایران و نمونه‌های دیگر حاكی از وجود متداوم پتانسیلی عظیم و كارا در مسیر ارزش‌های اشتراكی و دمكراتیك جامعه ایران است. موزائیك غنی و متنوع اتنیكی‌، فرهنگی و مذهبی ایران مهمترین زمینه ایجاد سیستم دمكراتیك خلقی در خاورمیانه می‌باشد. بدین جهت سیستم كنفدرالیسم دمكراتیك با واقعیت خلق‌های ایران بسان یك نظام ارزشی و دمكراتیك همخوانی بسیار چشمگیری داشته و زمینه‌های تحقق آن نمایان است. این سیستم قابلیت پاسخگویی به همه‌ مسائل سیاسی‌، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی خلق‌ها و گروه‌های اتنیكی كرد، فارس، عرب، آذری، بلوچ، تركمن و دیگر تنوعات ایرانی را داراست.

سیستم كنفدرالیسم دمكراتیك كردستان، سیستمی است كه به‌طور كلی خلق كرد را در همه بخش‌های كردستان و خاورمیانه دربر می‌گیرد. به دلیل تقسیم شدن كردستان به چهار بخش اصلی و پراكندگی كردها در اقصی نقاط خاورمیانه و جهان، شیوه‌‌ حل مسئله كرد در هر بخش و در ارتباط با دولت‌های حاكم بر آن از تفاوت‌های خاصی برخوردار است. این سیستم با ارائه راه‌حل‌های ویژه‌‌ هر بخش از كردستان در چارچوب رهیافت‌های دمكراتیك و بدون تغییر در مرزهای رسمی و یا مانع‌ انگاشتن آنها، جهت ایجاد جامعه‌ای دمكراتیك در كردستان و رسانیدن این خلق به هویت ملی‌ـ‌دمكراتیك خود به مبارزه و سازماندهی می‌پردازد. "خودمدیریتی دمكراتیك خلق + اتوریته‌‌ عمومی دولت مرتبط با هر بخش" به‌صورت سیستمی كنفدرال بر اساس معیارها و موازین سیاسی‌ـ‌حقوقی و دمكراتیك بین‌المللی، پلی ارتباطی میان خلق كرد ایجاد می‌كند.
کنفدرالیسم دمکراتیک به ذهنیت دمکراسی رادیكال و بینش آزادی تکیه نموده و اتحاد آزاد و برابر تمام خلق‌ها را مبنا قرار می‌دهد. متناسب با معیار اتحاد آزاد و برابر و بر اساس ارتباط کنفدراتیو با کشورهای همسایه در ارتباط می‌باشد.

برنامه و اساسنامه PJAK بخش 1

 

                               

پیشگفتار

سده‌ بیست و یکم با شاخص‌هایی نظیر پیشرفت علم و فناوری، آگاهی خلق‌ها و توسعه دمکراسی به نقطه‌ عطفی در تاریخ تکامل انسان تبدیل گردیده است. شاهد دگردیسی بنیادینی در ساختار‌های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی هستیم. نوع انسان در نتیجه‌ پیشرفت‌ دانش و فناوری ارتباطات، از حوزه‌ کنترل و نظارت مواضع قدرت رهایی یافته و در زمینه ابراز وجود، صاحب تجارب گوناگون گشته است. با عبور از این آزمون‌ها و در نتیجه‌ ظهور افکار نوین و فراگیر در حوزه‌ جستجوی ایده‌ای مناسب جهت خوشبختی و رفاه جامعه، فرد و جامعه به لزوم ایجاد تعادل و توازن بین خود پی برده‌اند.

در کنار این دستاوردها، شکاف بین علم و اخلاق، چالش‌های جنسیتی، انحصار دانش کلان در دست مواضع قدرت، فناوری هولناک سلاح‌های هسته‌ای، کالاشدگی انسان در دست سرمایه‌های مرزنشناس و استفاده غیراخلاقی از سرمایه، تخریبات وحشتناک زیست‌محیطی، انسان‌ها را بر لبه پرتگاه قرار داده است. این در حالیست که در صورت استفاده‌ صحیح از دستاوردهای بشری می‌توان عصر طلایی انسانیت را رقم زد. سیستم‌های سیاسی موجود با ویژگی انحصارطلبی خویش، راه بهره‌برداری جوامع از یافته‌های بشری را سد نموده و در تعمیق معضلات مورد بحث نقشی غیرقابل اغماض دارند. اشکال سیاسی مبتنی بر دولت‌ـ‌ملت به سبب اقتدارمحوری و ماهیتی مالکیتی ‌ـ‌‌ که ابزاری است فراتر از مقتضیات انسانی و در تاریخ رشدی نامتعارف داشته است‌ـ اقشار خارج از خویش و بویژه بافت‌های اتنیکی كه تحت عنوان خلق نامیده می‌شوند را در تنگنا قرار داده‌اند. نبود قابلیت تحول در آن‌ها، گذار از چارچوب تنگ و محدودكننده‌شان را به صورت امری اجتناب‌ناپذیر درآورده است.

چالش‌های موردبحث، حالتی را سبب شده که بیانگر کائوس و بی‌نظمی عمیقی است. این کائوس شباهتی به دوران گذار از یک فرماسیون به فرماسیون دیگر اجتماعی را ندارد بلکه دارای چنان کیفیتی است که می‌تواند سبب تغییری بنیادین در روال معمول تمدن گردد.

مشکلات عمیق اجتماعی، اقتصادی و سیستم‌های مدیریتی آن‌ها یعنی نظام‌های بحران‌زده‌ سیاسی، همچنین واپسگرایی و عدم مهارت لازم قدرت‌های منطقه‌ای خاورمیانه در تحولات، ابعاد مختلف این کائوس هستند. تقابل این نوع مدیریت‌ها با دینامیسم‌های تجددگرا و مبارزه در این راه، خصوصیات و راه برون‌رفت از این كائوس را تعیین خواهند نمود. پروژه‌هایی با برچسب و هویت‌های غربی قادر نخواهند بود در این منطقه به منشأ حل معضلات تبدیل گردند، زیرا در ماهیت این رهیافت‌ها توجه به خلق‌ها، به‌عنوان برجسته‌ترین فاکتور موثر در تحولات، وجود نداشته و آن‌ها را مخاطب قرار نمی‌دهند.

خلق‌ها و اقشار تحت ‌فشار نیز پس از گذار از دوران متفاوت تاریخی و تجربه‌اندوزی‌های گوناگون به نتیجه‌بخش‌نبودن رهیافت‌های اقتدارگرایانه پی برده و در پی راه‌حلی خارج از حوزه اقتدار جهت موانع و مشکلات خویش بوده‌اند. مطرح گشتن و تکوین نظام کنفدرالیسم دمکراتیک خلق‌ها به‌عنوان منظم‌ترین، منسجم‌ترین و فراگیرترین سیستم، روزنه امیدی جهت حل مشکلات منطقه شده است.

روند کائوس و بحران مذکور در سطح جهانی بوده و ایران نیز با ساختار سیاسی موجود از این قاعده مستثنی نیست. نظام دین‌سالار با ساختار مردسالارانه و اقتدارگرایانه‌ واپسگرایش بر ابعاد بحران افزوده و مشکلات را به حالتی پیچیده‌تر درآورده است. این نظام نه‌تنها قابلیت تحولات دمکراتیک را ندارد بلکه اساسا در مقولات اتنیکی‌ـ فرهنگی و گفتمان دمکراسی از نظر ماهوی با خلأهای بسیاری رودرروست. اصرار بر روش‌های دسپوتیک و استبدادی و عدم توجه و اعتقاد به آزادی‌ها، نظام را در زمینه بحران‌زایی به نمونه‌ای بحث‌برانگیز در سطح جهانی تبدیل نموده است. این نظام با کاراکتر ویژه و خودمحورش در سطح جهانی نیز به صورت یک مانع اساسی در برابر پیشرفت دمکراتیزاسیون درآمده است. تمامی این مسائل لزوم تحولات بنیادین و روند دمكراتیك نمودن نظام جمهوری اسلامی ایران را به یک ضرورت مبدل ساخته است.

خلق کرد به عنوان کهن‌ترین خلق منطقه در طول تاریخ با فشار و سرکوب شدیدی رودررو مانده است. علی رغم این مورد، مسئله کرد در نتیجه آگاهی ملی ناشی از مبارزه‌ ملی‌ـ دمکراتیک و روند تحولات جهانی به سطحی رسیده که دیگر سیاست‌های کلاسیک در برابر آن پاسخگو نیستند. بر همه‌ محافل ثابت گشته که بدون حل این مسئله، حالتی باثبات در منطقه برقرار نخواهد گشت و پروژه‌های ارائه‌شده از سوی دینامیسم‌های خارجی جهت دمکراتیزاسیون منطقه نیز نخواهند توانست با نیست‌انگاری معضلات خلق کرد، عملی گردند. به همین جهت بازتعریف و بازبینی علمی این مسئله از سوی کردها و در همین راستا پیش‌گرفتن سیاستی معقول از طرف مواضع قدرت حاکم، ضروریت یافته است.

علی‌رغم سیاست‌های ظریف رژیم، مسئله کرد در ایران یک مشكل اساسی را تشکیل می‌دهد. استراتژیک‌بودن و ژرفای مسئله كرد، جهانی شدن و تأثیر متقابل آن بر شرایط سیاسی منطقه‌ای و بین‌المللی، همچنین گسترش روز‌افزون آگاهی و اراده و بینش ملی‌ـ دمكراتیك و سیاسی خلق كرد و اصرار بر رهیافت‌های دمكراتیك جهت حل این مسئله، از هر زمان نمایان‌تر گشته است. گزینه‌های دولت‌محور و متکی بر دینامیك خارجی، همچنین راهکارهای کلاسیک و انکارگرایانه راه به جایی نبرده است؛ همچنین ثابت گشته که برخوردی با ماهیت مسامحه و قبول تنوعات اتنیکی‌ـ فرهنگی در مورد کردها راه را بر گذار از مشکلات دیگر نیز خواهد گشود. خلق کرد نیز با تکیه بر تجارب تاریخی خویش به لزوم در پیش گرفتن نظامی مبتنی بر دینامیسم‌های اساسی خویش که بتواند اراده‌ خود را در آن نشان دهد، پی برده است. کنفدرالیسم دمکراتیک خلق کرد با نیروگرفتن از پیشینه تاریخی این خلق به یگانه راه‌حل‌ مسئله تبدیل شده است. کردها ـ‌ به عنوان بافتی که تاکنون از اقتدار دوری جسته‌ـ در این عصر نیز خواهند توانست خارج از حوزه‌ دولت و اقتدار و با قرار گرفتن در سیستم كنفدرالیسم دمكراتیك كردستان با تکیه بر دینامیسم‌های طبیعی خویش از شرف و حیثیت خود پاسداری نمایند. کردها خواهند توانست اراده‌‌ سیاسی آزاد خویش را به‌صورت خودمدیریتی دمكراتیك خلق كرد در ایران بازیافته و به الگویی جهت سایر خلق‌های ایران نیز تبدیل گردند. ایران و كشورهای خاورمیانه تنها در صورت حل مسئله کرد از این طریق، خواهند توانست قدم در راه ثبات بردارند.

ارائه برنامه‌ای منسجم و فراگیر بر این مبنا ضرورتی تاریخی است. حزب حیات آزاد کردستان PJAK با تکیه بر تجارب و میراث سی ساله جنبش ملی‌ـ دمکراتیک و به دور از راهکارهای دارای فرمول طبقاتی و ملی محدود، ارائه‌ برنامه‌ای با اهداف دمكراتیزه نمودن نظام جمهوری اسلامی ایران در چارچوب "ایرانی دمكراتیك و كردستانی كنفدرال و آزاد" و بر پایه پارادایم "جامعه اکولوژیک‌ـ‌ دمکراتیک و آزادیخواهی جنسیتی"‌ رهبر آپو را همچون وظیفه‌ای اجتناب‌ناپذیر می‌داند. این برنامه PJAK با مضمون بازتعریفی نوین از هویت کردی و سایر هویت‌های ایران که واقعیت انکارناپذیر تاریخی‌ـ ‌فرهنگی این سرزمین می‌باشند، راهگشای آینده‌ روشن و حیات آزاد و برابر خلق كرد در كنار دیگر خلق‌های ایران خواهد بود.

بخش نخست
سیر تکامل اجتماعی و کائوس تمدن

جامعه طبیعی، تز آغازین است که انسان موجودیت خود را با اتکا بر آن آغاز نموده است. کلان نیز یک توده و شخصیت است که عاری از طبقه، سلسله مراتب و استثمار می‌باشد؛ اتحادیه‌ای است بر محوریت زن‌ـ مادر كه پیرامون وی شکل گرفته و مفاهیم آزادی و برابری در آن بصورت یک حقیقت تجلی یافته است. با پیشرفت سازماندهی اجتماعی کلان، محوریت زن سبب تعارضاتی با مردان گردید. با عمیق‌تر شدن این تضاد، شکل‌دهی ایدئولوژی مبنی بر حاکمیت مرد گسترش یافته و کاراکتر نظامی دفاع از کلان سرآغاز فرهنگ جنگ را رقم زد. این مرحله‌ ماقبل جامعه طبقاتی، به دلیل ظهور حاکمیت و هیرارشی در مقابل فرهنگ زن‌ـ‌مادر یکی از نقاط عطف تاریخ است. هیرارشی نخستین نمونه مدیریتی مبنی بر انباشت محصول است که جامعه‌ کمون اولیه آن را به مثابه یک تهدید نگریسته و در برابرش مقاومت نشان داده است. جامعه‌ هیرارشیک و دولتگرا براساس ضدیت با جامعه‌ طبیعی رشد نموده و ظهوری اجباری نیست، بلکه عنوان متافیزیکی دسیسه‌ای است که آن را سرنوشت نام نهاده‌اند. با پیشرفت کاراکتر نظامی و ایدئولوژیک دولت و نظام مبتنی بر زور و فشار همه‌ ویژگی‌های جامعه‌ طبیعی با نابودی روبرو گشته و ابتدا نظام اهلی زن‌ـ‌ مادر، جوانان، کودکان و کل جامعه و نهایتاً طبیعت نیز با بحران روبرو شده است. بدین ترتیب نظام مالکیت، از راه زور و خشونت نیرومند گردیده است.

جامعه هیرارشیک، حلقه میان جامعه‌ طبیعی و جامعه‌ دولتگرای متکی بر طبقه است. نهادینه شدن اقتدار یک تحول کیفی می‌باشد و دولت نیز اقتداری است که با نهادینه شدن استمرار یافته است. دولت جامعه‌ فوقانی است که در درون جامعه پدید آمده و جامعه‌ زیرین را تجزیه نموده و تاثیری مستمر بر آن دارد. اشکال مختلف دولت، درک ماهیت آن را مشکل می‌سازد. در حالی که دولت به عنوان جامعه فوقانی ایجاد شده، در شهر پایه‌های یک ضد انقلاب بزرگ در برابر جامعه طبیعی محسوب می‌گردد. دولت از همان آغاز ابزاری است بی‌فایده که به هیچ وجه جبری نبوده، بلکه سازماندهی مشترک آنانی است که حاکمیت ابزارهای فشار و استثمار را به دست گرفته‌اند. شکل‌گیری جامعه‌ دولتگرای برده‌داری، راه را بر انحراف جدی از اصل هماهنگی با نیروهای طبیعت می‌گشاید. جامعه‌ برده‌داری دولتگرا، گسست و شکافی عظیم میان ذکای عاطفی و ذکای تحلیل‌گر در انسان است. ذهنیت سومری به‌عنوان آغاز تمدن‌ها، با تکیه بر ذکای تحلیل‌گر دنیایی از اتوپیاها و افسانه‌ها را پایه‌ریزی می‌کند که موجب اغفال دائمی انسان می‌شود. این نهادهای نیرومند ایدئولوژیک به همراه اسطوره‌ها و عبادتگاه‌ها که همچون بنیادی‌ترین تحول ذهنی در طول تاریخ بوقوع پیوست، پارادایم انسانیت و در رأس آن پارادایم جامعه خاورمیانه را از بنیاد تغییر داده است.
ذهنیت دوره فئودالی به شكل‌‌های فکری، دینی و فلسفی ویژگی متولوژیک خود را نوسازی کرد که ذهنیت تک‌خدایی نمود این فرایند می‌باشد. جنبش‌های پیامبری در كنار جنبه ذهنیتی‌شان، جنبه اجتماعی و سیاسی نیرومندی دارند و در جستجوی نظامی منعطف‌تر از نظام عهد عتیق برده‌داری هستند. نسخه اسلامی آن اهمیت بیشتری برای ذکای تحلیل‌گر قائل است و تصویری مجرد و انتزاعی از خدا ارائه می‌دهد. دولت، مقدس شده و سربازانش جنگجویان خداوند بر روی زمین هستند؛ جنگ شکلی از تولید شمرده شده و فتوحات و بهره‌برداری از راه خونریزی و استعمار دیگر حد و مرزی نمی‌شناسد. چهار نیروی اساسی دولت یعنی سیاسی، نماینده دینی، نظامیان و بروکراسی به خوبی جا افتاده‌اند. در این دوره، بردگی تنها طبقاتی نبوده بلکه بسیار ژرف‌تر از نظام برده‌داری، تکامل یافته و در زندگی معطوف به آخرت تجلی یافته است. زن که در مرحله پیدایش دولت برده‌داری از سوی فرهنگ جامعه جنسیت‌گرا دچار شکست جنسیتی شده، در قرون وسطی متحمل دومین شکست از آن نوع گردید.

فاکتورهای داخلی، عوامل اصلی فروپاشی نظام دولتی قرون وسطی بوده‌اند. تصادم و انطباق جنبش‌های قومی مبنی بر دولت ملی با خواست طبقه بورژوازی شهری ـ‌بویژه قشر بازرگان آن‌ـ بر ایجاد مرزهای ملی، سبب پیدایش دولت ملی و جامعه کاپیتالیستی گردیدند که از نقاط عطف تاریخ محسوب می‌گردد.

می‌توان رنسانس را به عنوان سومین نیروی بزرگ درک جامعه بشری بحساب آورد. اولین مرحله ظهور و اوج این روند در سال 4000 ق.م در وجه داخلی رشته‌کوههای زاگرس و توروس در قالب انقلاب ذهنیتی نوسنگی پدید آمد. دومین انقلاب ذهنیتی در 300-600 ق.م در هر دو طرف ساحل دریای اژه بوقوع پیوسته است. در این مرحله فلسفه و علم در برابر متولوژی برده‌داری به پیروزی قابل توجهی دست یافته است. سومین آن نیز رنسانس است. یکی از ویژگی‌های رنسانس، دستیابی مجدد به روح انسان است که در قرون وسطی نابود شده ؛ از سویی برگشت به دنیا و طبیعتی است که آلوده گشته بود. همچنین به معنای رهایی از دگما و جزم‌اندیشی بوده و اعتماد و اتکا به قوه‌ عقل انسان است. فردی که به واسطه‌ این ویژگی‌ها پدید آمده دارای فکر و روحی جدید بوده و انسان سرزنده و بانشاطی است که به راحتی قادر به تسخیر جغرافیا و طبیعت است.

ابعاد اصلی تمدن اروپا یعنی ملت و جامعه سرمایه‌داری در عین حالی که با هم در ارتباط می‌باشند ولی لازم و ملزوم همدیگر نیستند. ظهور ملت و شکل‌گیری جامعه کاپیتالیستی هرکدام دارای منطقی جداگانه هستند.

اگر طبقه بورژوازی خود را پیشاهنگ ملت می‌داند این امر با ماهیت ایدئولوژیک‌ـ‌سیاسی و اهداف اقتصادی آن در پیوند می‌باشد. این پیوند‌ها در ایدئولوژی به شکل ملی‌‌‌گرایی بوده و در سیاست و اقتصاد "لیبرالیسم" می‌باشد. این مبانی, سلاح‌های اید‌ه‌آلی هستند که هم قدرت نفوذ در دولت و هم توانایی تاثیرگذاری برمردم را دارا هستند. بورژوازی با بهره‌گیری از این ابزار‌ها وسلاح‌ها توانسته است قدرت را بدست گرفته و به موجودیت خود ادامه دهد. ویژگی خاص طبقه بورژوازی این است که توانسته با به کار بردن فردیت و ذکای تحلیلگر در برابر اجتماعی‌بودن، در تجزیه و فروپاشی بافت اخلاقی جامعه به موفقیت دست یابد. در خصوص حفظ ساختار جامعه، بافت اخلاقی نقش چشمگیرتری نسبت به خشونت و قانون دارد؛ این تعادل با ظهور بورژوازی بهم خورد. بورژوازی کل جامعه را استثمار می‌نماید. رشد طبقه بورژوازی از راه تجزیه جامعه ممكن می‌گردد. به همین جهت بورژوازی ابتدا اخلاق ‌ـ‌كه بافت اساسی جامعه طبیعی است‌ـ‌ را از بین برد. تا این مورد صورت نمی‌گرفت، جامعه کاپیتالیستی نمی‌توانست بوجود بیاید. از این روست که مارکسیسم از آن به عنوان آخرین طبقه اقتدارگرا و استثمارگر یاد می‌کند. به قول مارکس "بورژوازی، گذشته را نابود و ویران کرد". حرکت این طبقه، انقلاب نبوده بلکه عملی خرابکارانه و ضد جامعه بوده است.

بورژوازی از "پدیده ملی"، ناسیونالیسم، نژادپرستی و فاشیسم را به وجود آورد؛ از "پدیده حاکمیت بر طبیعت"، فلاکت زیست محیطی و از"پدیده سود"، بیکاری عظیمی را سبب گردیده و بدینسان راه نابودی خویش را نیز هموار ساخته است. اساسی‌ترین نوسازی که کاپیتالیسم در ساختار قدرت و اقتدار خود انجام داده است، عمق و کیفیت نهادینگی آن است. از اقتدار وابسته به شخص به نظامی تغییر یافته که در آن فرد، احزاب و حتی جامعه به اقتداری وابسته شده‌اند که دیگر پدیده‌ای نامرئی و موضوعی انتزاعی است. احزاب در جامعه کاپیتالیستی مطابق قدرت تشکیل شده و عملکرد اساسی‌شان این است که سیستم دولت را در جامعه پیاده کرده و جامعه را نیز در دولت ذوب کنند. در كاپیتالیسم، سیاست وسیله دفاع از اقتدار، توسعه و جاودانه‌نمودن آن است. اقتصاد در آن با اقتدار عجین شده است. مدیریت اقتصادی، مدیریتی سیاسی‌ـ اقتصادی است. شعار این صورت‌بندی اجتماعی آن است که هیچ قدرتی وجود ندارد که با پول بدست نیاید.

مارکسیسم علی‌رغم اینکه در آن دوران بهترین تعریف را از کاپیتالیسم ارائه داد، قادر نشد که با تئوری و پراکتیک خویش از اضمحلال در درون آن رهایی یابد. اگرچه از راه سوسیال‌دمکراسی، سوسیالیسم رئال و جنبش‌های رهایی ملی توانسته سیستم را وادار به تحول نماید اما در همان حال سیستم نیز از راه این مقولات قادر گشته موجودیت خود را تداوم بخشد. عمده دلایل راهگشا بر پیروی ماركسیسم از نظام كاپیتالیسم عبارتند از؛ برخورد تنگ‌نظرانه و تاکتیکی با دمکراسی، عدم تفاوت نگرش آن با دیدگاه سرمایه‌داری در مورد زن و اکولوژی،‌ همچنین تقدس اصطلاحات دولت، اقتدار و جنگ و عدم گذار از قالب‌های بورژوازی به‌عنوان پارادایم اساسی زندگی. در کنار تمامی این نقایص بدون شک مارکسیسم یک آزمون عظیم و تاریخی در مبارزه برای آزادی و برابری است.

قشر زن در جامعه کاپیتالیستی تحت تاثیر شدیدترین سیاست بردگی‌ساز کلیه این نظام‌ها قرار دارد. زن در اینجا کاملا صورت یک کالا را دارد. علوم اجتماعی که لازم است در این مورد به صورت عینی و مستقل عمل کنند خود کاراکتری جنسیتی دارند یعنی علم نیز جنسیت گرا شده است. به همین جهت تحلیل جامعه دولتگرا و هیرارشیک، تحلیل این وضعیت زن را مقتضی می‌گرداند. شیوه مدیریتی و شکل‌گیری کاپیتالیسم در عرصه اجتماعی را می‌توان در بسیاری از پدیده‌‌هایی همچون مرد, خانواده، کار، ماموریت، آموزش،‌ بهداشت، حقوق و... دید. دولت ملی کاپیتالیستی شکل تغییریافته و قرائتی معاصر از دولت کاهنی، دولت دینی و دولت خاندانی اعصار قدیم است. ملی‌گرایی در واقع شکل پیشرفته اتنیک‌ـ عشیره بوده و از طرفی نیز عقیده‌ای است که جانشین نژاد مشترک و دین شده است.

جایی نمانده که امپریالیسم و سیستم فشار و سرکوب ملی‌ـ طبقاتی کاپیتالیسم آنرا اشغال ننموده باشد. در این مرحله بیش از هر زمان دیگر در طول تاریخ، استثمار و بهره‌کشی از ملتها، طبقات، نژادها و ادیان و جنسها، ذوب و آسیمیلاسیون و حتی نسل‌کشی رواج پیدا کرده است. بیکاری با کاراکتری ساختاری به سطح عظیمی رسیده و با تداوم نظام نیز بر آن افزوده می‌شود. بیکاری در کنار مقولات منفی، در ماهیت خود، بیگانگی از اجتماع و به نوعی خسران اجتماع است. از طرفی جمعیت عظیمی به دلیل خشکسالی، در نبرد مرگ و زندگی است و از طرف دیگر تجمع عرضه‌ای را شاهدیم که بی‌مصرف مانده است. این تضاد از نشانه‌های مهم کائوس است. همچنین مناطق کسموپولیت و بی‌شکل سکونتی ،که از حالت شهر درآمده، از آشکارترین نمونه‌های سرطان اجتماعی است. تقدس، تاریخ، فرهنگ، طبیعت و همه‌چیز به صورت کالا درآمده است. دیگر ارزشی نمانده که مورد معامله قرار نگرفته باشد. آلودگی محیط‌زیست و هوا، انقراض مفرط گونه‌های حیوانات و گیاهان، از نتایج کیفی کائوس می‌باشند. مشکلات اکولوژیک بیانگر قرار گرفتن جامعه و طبیعت بر لبه یک پرتگاه است. انفجار جمعیت نیز نتیجه‌ ساختار متناقض سیستم است. سیاست جمعیتی سرمایه‌داری که مبتنی بر بی‌ارزش‌نمودن انسان است، انسان را به لبه پرتگاه آورده است. معضلات موجود در نهادهای اجتماعی نیز مشابه همان موارد است. در رأس آن، خانواده شاهد یک روند فروپاشی گسترده‌ و نادر است. شیوع مفرط روابط جنسی غیراخلاقی و نابودی بخش مهمی از ازدواج‌ها از نشانه‌های آن است. روابط خانوادگی در بی‌معنی‌ترین و نامتعادل‌ترین دوران خویش بسر می‌برد. معضل زنان نیز تماما به یک بحران تبدیل شده است. فروپاشی شخصیت زن منجر به فروپاشی جامعه و آن نیز منجر به فروپاشی نظام می‌گردد.

اخلاق اجتماعی‌ای كه نابوده شده است، راهگشای بروز فردیتی افسارگسیخته و تخریب ارزش‌های اجتماعی شده است از منظر سرمایه‌داری اخلاق، حماقت است. جامعه‌ای که بنیاد اخلاقی یعنی وجدان خویش را از دست داده باشد، تنها بیانگر وضعیتی کائوتیک است. این دوره‌ای است که بیچارگی در آن موج می‌زند. علم و هنر و فناوری که می‌بایست در چنین دوران تاریخی نقش مثبتی ایفا نمایند به سبب انحصار مفرطشان توسط اقتدار رسمی، قادر به ایفای نقش خویش نیستند. تحلیل صحیح وضعیت کائوس، جهت یافتن راه‌حل یک شرط است. مبارزه ابتدا باید در حوزه انتلکتوئل یعنی عرصه ذهنی به پیروزی دست یابد. مجادله ذهنیتی بایست همراه با ارزش‌های معنوی باشد.

رهایی از کائوس، در نتیجه گزینه‌ها و راه‌حل‌هایی که ناشی از مبارزه بین نظام حاکم سرمایه‌داری و خلق‌هاست، بوجود خواهد آمد. نظام سرمایه‌داری ممکن است رستوراسیون را بیازماید یا مذاهبی را که قبلا نیز آزموده به میدان آورد؛‌ یا اینكه در صورت شکست، مسامحه‌ وسیع با نیروی مقابل را بیازماید و یا حتی در صورت عدم نتیجه‌گیری، بجای از دست‌دادن هرچیز،‌تحولات وسیع را پیش رو بگیرد.

ماهیت چالش‌های منطقه، به روش‌های اقتصادی و دمکراتیک نیاز دارند نه به روش‌های نظامی. جوهر این مدل، دولت و ارتش تقلیل یافته، نظام توسعه یافته اقتصادی و دمکراتیک است. دولت‌ها به مثابه انبارهای مصرف عظیم، مجبور به محدودیت هستند. گذار از دولت‌ـ ملت، توسعه مدیریت‌های محلی و توده‌ای، تأسیس شركت‌های اقتصادی چندملیتی و حركت به سوی جامعه اطلاعاتی، ازجمله برنامه‌های نظام هستند. کاپیتالیسم چه در قالب سوسیالیسم رئال و چه در قالب فاشیسم به مرتبه‌ای توتالیتر رسید و نشان داد که دیگر قادر به ادامه حیات نیست. ناتوانی در استمرار، به معنای "بحران" است. این وضعیتی است که بشر در حال حاضر در آن بسر می‌برد و می‌توان آن را کائوس نامید. تفاوت‌های کیفیتی جدی مابین بحران‌های آن در سده 19 و 20 و دوران کائوس وجود دارد. تحولات بنیادین در جوامع تنها در اواخر دوران بحرانی کائوس تحقق می‌یابند. تفاوتها و تمایزاتی که احتمال وقوع آن‌ها در این مرحله وجود دارد، بستگی به مبارزه و فعالیت‌هایی دارد که در این راستا انجام می‌گیرند.

در حال حاضر بنابه خصوصیات اجتماعی، جغرافیایی و تاریخی، مکانی که محل نمود عمیق مرحله کائوس اجتماعی می‌باشد، خاورمیانه است. تحولات و پیشرفت‌های خاورمیانه نشان از رو به فروپاشی نهادن نظام از جانب منتهی‌الیه آن می‌باشد. نقاط برخورد و شکستن تضاد‌ها و تناقضات، عرصه‌‌هایی هستند که کائوس در آن‌ها متمرکز شده است. این مناطق، اکثرا نقش رحم و گهواره را برای نوآوری‌ها بازی می‌کنند.

دیگر بدون وجود خلق‌ها، نمی‌توان جهان را اداره نمود. ربع قرن و یا نیم‌قرن آینده شاهد توسعه نظام‌های دمکراتیک خلق‌ها خواهد بود. دوران اراده یک‌جانبه سرمایه‌داری بسر آمده است. خلق در این دوره از ملی‌گرایی گذار نموده و خواستار دمکراسی و صلح بوده و به فرهنگ و واقعیت خود روی می‌آورند. اجرای این مورد توسط ساختارهای مرکزی دولتی محدود شده و از طریق اصول و مشارکت جمعی تحقق می‌یابد. تمدن معاصر بجای مدیریت امپراطوری کائوس كه مبتنی بر حاکمیت بر طبقه، جنس و فرهنگ می‌باشد، در مسیر رسیدن به دوران دمکراتیک جهانی است که در آن، ارزش‌های کومینال و دمکراتیک خلق‌ها را قبول نموده، از فشارهای اتنیکی و ملی گذار نموده و همبستگی فرهنگی و آزادی جنس‌ها را اساس قرار می‌دهد.